بیمارانی که در صف انتظار جان می‌بازند

این دومین گزارش من درباره اهدای عضو است. مقدمه مطلب پیشین را به یاد شادروان عسل بدیعی نوشتم و این بار نیز بی‌آنکه بخواهم، باز اوست که در ذهنم آرام و باوقار قدم می‌زند. به هرحال داستان زندگی آدم‌ها، روایت عجیبی است، بخصوص اگر قهرمان آن روایت، خانواده‌هایی هنرمند باشند.

 

یادآوری آن حکایتِ جان بخشیدن و جان یافتن که در برنامه‌ای تلویزیونی نقل شد، زنده کننده روح ایثار و بزرگواری است. شاهرخ بدیعی، پدر شادروان بدیعی از اهدای اعضای فرزندش در فرودین ۱۳۹۲ می‌گوید و بعد رضا داوود‌نژاد، بازیگر صمیمی و داماد خانواده، از پیوند شدن چند باره کبدش!

 

* در انتظار زندگی

 

آمار جهانی درباره اهدای اعضای بیماران مرگ مغزی ٢٠ نفر در یک‌ میلیون نفر است که این رقم در کشور اسپانیا که بیشترین آمار اهدای اعضای بیماران مرگ مغزی را داراست، رقمی نزدیک به 3/34 نفر در یک ‌میلیون است. این رقم در آلمان 8/15 نفر است و در برزیل و لوکزامبورگ، به ترتیب با ۹/۹ و ۶ نفر به ازای هر یک ‌میلیون نفر برآورد می‌شود.

 

دکتر فرحناز صادق بیگی، رئیس واحد فراهم آوری اعضای پیوندی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی درباره وضعیت اهدای عضو در کشور به خبرنگار ما می‌گوید: در حال حاضر ۲۵هزار نفر در فهرست پیوند عضو هستند و روزانه ۱۰ نفر به دلیل نرسیدن عضو پیوندی فوت می‌کنند. در مقابل، هر ساله چهار هزار نفر به فهرست انتظار پیوند اضافه می‌شود، بنابراین برای جلوگیری از مرگ بیماران در فهرست انتظار، نیاز به حدود ۳۲۰۰ عضو در سال داریم.

 

* آمار اهدای عضو رو به افزایش است

 

وی با تأکید بر بهبود فرهنگ اهدای عضو می‌افزاید: از حدود ۱۵ سال پیش که اهدای عضو از مرگ مغزی شروع شد، این کار خیر، رو به افزایش داشته، چنانکه سال‌های ابتدایی، سالیانه حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ مورد اهدای عضو از مرگ مغزی انجام می‌شد که در سال گذشته به ۸۰۰ مورد اهدای عضو رسیده است. البته این در حالی است که سالیانه حدود ۶۰۰تا۸۰۰ نفر در کشور دچار مرگ مغزی می‌شوند که نیمی از آن‌ها، یعنی ۳۰۰تا۴۰۰ نفر قابلیت اهدای عضو دارند، اما همان طور که گفته شد، در سال گذشته فقط یک چهارم موارد به اهدای عضو رسید که البته در مواردی از یک نفر، چند عضو اهدا شده است.

 

دکتر ابراهیم خالقی، مسؤول واحد فراهم‌آوری اعضای پیوندی دانشگاه علوم پزشکی مشهد نیز می‌گوید: در سال 1379 قانون اهدای عضو از مرگ مغزی در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و در سال۱۳۸۰ آیین نامه اجرایی آن به تصویب هیأت وزیران رسید و به مراکز درمانی ابلاغ شد.‌‌همان زمان دانشگاه علوم پزشکی مشهد فعالیت خود را آغاز کرد، به این ترتیب تا امروز۵۷۵ مورد مرگ مغزی منتهی به پیوند داشته‌ایم که از این میزان به دو هزار و ۹۹نفر اهدای عضو صورت گرفته و ۱۰۵۲ عضو پیوند شده است. همچنین از ابتدای سال جاری ۱۶ مورد اهدای عضو از مرگ مغزی انجام شده که شامل ۲۴ نفر کلیه، ۱۶ نفر کبد، ۲۰ نفر قرنیه، هشت نفر پوست و سه نفر قلب است. به این ترتیب به طور متوسط در ماه بین ۵تا ۶ مورد اهدای عضو داریم، در حالی که شاهد وقوع ۱۰ مرگ مغزی در ماه هستیم، به این ترتیب آمار رضایت از بازماندگان به ۶۰ درصد می‌رسد.

 

* صف طولانی برای دریافت عضو

 

وی ادامه می‌دهد: امروزه افراد بسیاری به پیوند عضو نیازمندند، چنانکه در حال حاضر ۳۰۰ نفر در انتظار کلیه، ۵۰ نفر در نوبت کبد و۲۰ نفر متقاضی پیوند قلب هستند. بنابراین گرچه میزان مرگ مغزی به دلیل تصادفات ترافیکی بالاست، اما افرادی که در نوبت پیوند هستند نیز جان می‌دهند. به طوری که طی سه سال اخیر که مسأله پیوند کبد در دانشگاه علوم پزشکی مشهد جدی‌تر شده ۹۵ مورد اهدای کبد صورت گرفته است. حال آنکه در مقابل ۱۰۰ مورد مرگ مغزی واقع شده و طی این مدت نیز ۷۰بیمار به دلیل دسترسی نداشتن به کبد پیوندی جان باخته‌اند.

 

* ضرورت حمایت‌های قانونی

 

وضعیت اهدای عضو در کشور ما در مقایسه با دیگر کشور‌ها نشان از فاصله معناداری در این زمینه دارد. قوانین در این مسأله تا چه حد مؤثرند؟

 

دکتر ایرج فاضل، از پیشکسوتان تلاش برای گسترش فرهنگ اهدای عضو می‌گوید: دلیل آنکه در اروپا بیشترین بهره برداری از اهدای عضو انجام می‌گیرد، قوانین آن‌هاست، چنانکه در اسپانیا که رکوردار اهدای عضو است، بنابر قانون هر جسدی متعلق به دولت است، در حالی که در کشور ما تا امروز اجرای این گونه قوانین میسر نبوده است. البته در کنار این محدودیت، ما سرمایه ارزشمندی به نام ایثارگری و عاطفه مردم را داریم که می‌تواند به گسترش این اقدام پسندیده کمک کند.

 

دکتر صادق بیگی نیز در این باره معتقد است: به طور قطع تصویب قوانینی که اهدای عضو از موارد مرگ مغزی را تسهیل کند و چالش‌های مرتبط با رضایت گیری از خانواده‌های اهدا کننده را حذف کند، مشکلات را کاهش خواهد داد. چون در حال حاضر در کل کشور رضایت خانواده‌ها برای اهدای عضو ۵۰ درصد است که اگر اهدای عضو از موارد مرگ مغزی به منظور نجات جان بیماران نیازمند به عنوان امری واجب تصویب شود، به طور قطع آمار مرگ و میر بیماران نیازمند به پیوند عضو را کاهش می‌دهد.

 

* یک ورق از درس ایثارگری

 

 

 

 

براساس آمار، درآمد جهانی هتلداری در سال ۲۰۰۸ مبلغی بالغ بر ۴۴۷ هزارمیلیارد دلار بوده که این رقم در سال ۲۰۱۶ به بیش از۵۵۰ هزارمیلیارد دلار رسیده است. ناگفته نماند که این بخش بیشترین درآمدزایی را در حوزه صنعت گردشگری جهان از آن خود کرده است. البته در کشور ما نیز در برنامه ششم توسعه تمرکز خوبی بر رونق گردشگری دیده شده است.

 

* رونق هتل‌سازی در ایران

 

طی ماههای اخیر شاهد تأکید متولیان امر در فراهم‌سازی زیرساختهای این صنعت هستیم که نکته بارز آن را می‌توان در توجه افزون‌تر از گذشته بر صنعت هتل سازی دید. چنان که براساس آخرین اظهار نظر مسعود سلطانی‌فر، رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری هم اینک صنعت گردشگری وارد دوره شکوفایی شده و ۱۶۰۰ پروژه گردشگری درحال ساخت است که ۸۰۰ پروژه آن مربوط به هتل می‌شود.

 

همچنین به گفته وی در حال حاضر حدود ۱۲ هلدینگ هتل‌سازی خارجی در نوبت مذاکره با ایران هستند. بسته سرمایه‌گذاری خارجی با برآورد ۳۰ میلیارد دلار نیز آماده شده است. این در حالی است که سلطانی فر پیش از این نیز بر شتاب روز افزون قطار صنعت هتلداری کشور تأکید داشته و گفته بود که از ابتدای تاریخ هتل‌سازی، ۱۲۵ هتل چهار و پنج ستاره در کشور ساخته شده که این آمار در طول سه سال دولت یازدهم به‌تنهایی ۳۱ هتل است و طبق برنامه‌ریزی‌های انجام شده تا پنج سال آینده با کل آمار قبلی برابری خواهد کرد.

 

* در انتظار روزگار طلایی

 

بی‌هیچ تردیدی می‌توان خردادماه سال جاری را ماه طلایی صنعت هتلسازی و هتلداری در سالهای اخیر دانست. چنانکه طی روزهای گذشته رئیس اتاق صنایع استانبول با تأکید بر همکاریهای ترکیه و کشورمان در حوزه گردشگری گفت: «ایران در آینده نزدیک با جمعیت عظیم گردشگر روبرو خواهد شد و با توجه به این موضوع سرمایه‌گذاران ترکیه علاقه‌مند به حضور در بازار گردشگری ایران و ساخت هتل در این کشور هستند». اردال باغچه وان که با یک هیات سرمایه‌گذار از کشور ترکیه به ایران آمده با اشاره به اینکه شرکت egeyapi یکی از معتبر‌ترین هلدینگ‌های هتل‌سازی در کشور ترکیه است، آمادگی این هلدینگ را برای احداث هتل در مراکز تفریحی و گردشگری ایران اعلام کرد.

 

این در حالی است که پیش از این نیز گروه هتل‌های اشتایگن برگر با ۷۰ سال سابقه در این صنعت، برای ارائه تجربیات و همکاری‌های افزون‌تر در این صنعت اعلام آمادگی کرد، به طوری که طی توافق انجام شده قرار است این شرکت در مدت ۷ تا 10 سال، ده هتل در نقاط مختلف کشور بسازد. پیش از این نیز سرمایه گذارانی از فرانسه، عراق و آذربایجان برای حضور در این عرصه اعلام آمادگی کرده‌اند و توافقهایی نیز انجام شده است.

 

* روزهای بی‌رمقی یک صنعت

 

در حالی رایحه‌های تقویت صنعت هتل‌سازی در کشور ما پس از سال‌ها رکود و رخوت وزیدن گرفته که تجربیات ناخوشایند گذشته همچنان فعالان صنعت گردشگری را با بیم‌ها وامید‌های فراوان در این زمینه روبرو کرده است. چنان که این پرسش در ذهن‌ها زنگ می‌خورد که آیا گسترش این تعاملات و ثمرات آن می‌تواند روزهای آفتابی را برای صنعت هتلداری ما رقم بزند.

 

 

 

 

  کمتر از بیست سال است که از عمر گردشگری غذا  می گذرد اما شواهد از حضور کمرنگ کشور ما دراین حوزه دارد.آیا می توان  با تکیه برتنوع فرهنگی به تقویت این مقوله همت کرد؟ 

*غذا پدیده ای فرهنگی

دکترسید علیرضا هاشمی، مردم شناس دراین باره می گوید: در صنعت گردشگری رابطه گردشگر و جامعه میزبان برای خوراک و تغذیه نه تنها به عنوان یک نیاز اولیه انسانی، بلکه به عنوان یک جاذبه و تجربه در جایگاه مهمی قرار دارد. امروزه سفر و گردش در قالب صنعت گردشگری بخش بزرگی از اقتصاد جهانی را تشکیل می دهد و از آن جا که غذا بخش بزرگی از هزینه توریسم را تشکیل می دهد نقش آن درصنعت توریسم اهمیت دارد.  

در حقیقت، صنعت گردشگری تجربه خوردن غذاهایی را که اصالتاً متعلق به فرهنگی خاص هستند برای مسافران ایجاد می کند و یک راه ورود آشکار به درون دیگر فرهنگ ها است.  از این رو گاهی غذا می تواند به عنوان یک مقصد و هدف گردشگری مطرح باشد. چرا که بخش های مختلفی از مواد اولیه تهیه غذا تا پخت، سرو و مصرف غذا ارتباط تنگاتنگی با فرهنگ و به خصوص فرهنگ عامه هر منطقه دارد. بنابر این برای بسیاری از گردشگران آشنایی با این مراحل چنان جذاب است که بخش بزرگی از صنعت گردشگری در جهان به گردشگری خوردن یا غذا food tourism اختصاص یافته است.از همین رو انسانشناسان امروزه از غذا به عنوان یک پدیده کاملاً فرهنگی یاد می کنند .

محمد چقلوند  کارشناس ارشد انسان شناسی نیز با اشاره بر قابلیت توریسم غذا درجذب گردشگر می افزاید: کشور پهناور ما در بر گیرنده تنوع چشمگیری از قومیتها و فرهنگ ها است، که هر کدام از این فرهنگ ها در ابعاد مختلف ویژگی های خاص خود را دارا می باشند. این تنوع در رابطه با گردشگر  برای ما یک فرصت است. زیرا که فرهنگهای قومی مختلف دارای نظام های غذایی خاص خود می باشند که با ویژگی های فرهنگی و شرایط اقلیمی و معیشتی آنان پیوند دیرپایی دارد.

وی تأکید می کند : مردم با صرف غذاهای محلی یک قوم یا منطقه ای به چیزهای زیادی در رابطه با فرهنگ آن قوم می رسند. درواقع  نظام غذایی بومی که با شرایط فرهنگی، ترجیحات، ذائقه و معیشت ما مرتبط است دریچه ای گویا برای شناخت به دست می دهد. به علاوه این تنوع ها خود عاملی برای برانگیختن کنجکاوی و ترغیب به تجربه فرهنگ ها و ذائقه ها می کند. پس در کشور چند قومیتی و چند فرهنگی ما غذا می تواند به عنوان یکی از انگیزها و هدفهای اصلی در گردشگری باشد.

*سفره هایی برای جلب گردشگر

جوامع مختلف تا چه حد ازراه سفره های خود  موفق به جلب گردشگرشده اند؟

دکترهاشمی دراین باره می گوید: امروزه  مناطق  بسیاری هستند که شهرت خود در صنعت گردشگری را به واسطه غذاهایی که در آنجا تهیه می شوند به دست آورده اند  چنانکه  در ایتالیا که نامدارترین کشور در زمینه خوراک و غذاست بخشی از صادراتش را همین مواد تشکیل می‌دهد. چنان که می توان  ریسوتوی ونیز، پاستا، پنیر ترافل، انواع سبزیجات  را در آن امتحان کرد. آشپزی کاتالانی نیز در اسپانیا که بهترین‌شان در بارسلون یافت می‌شوند، از آن دست جاذبه‌هایی است که گردشگران را از نقاط مختلف دنیا به این منطقه می‌کشاند. آمریکای شمالی، مرکزی و جنوبی را نیز باید یکی از بهترین مقاصد گردشگری خوراک و غذا دانست، به دلیل رستوران های فست فودی که در سراسر دنیا شعبه های آن به طور روزافزون در حال گسترش است. مکزیکوسیتی نیز آنقدر معروفیت دارد که به‌عنوان یکی از مقاصد اصلی گردشگرانی که ذائقه گرم دارند همواره مطرح باشد و پرو به‌عنوان کشوری که غذاهای رژیمی فراوانی دارد، استراتژی‌های مختلفی برای جذب گردشگران خوراک و غذا به اجرا گذاشته است.

در آسیا نیز هنگ‌کنگ از اعتبار و شهرت فراوانی برخوردار است، چنان که به‌عنوان بهشت غذا مطرح است. کره‌جنوبی نیز در گزارش سالانه سازمان جهانی گردشگری به‌عنوان یک مقصد گردشگری خوراک و غذا مطرح شده است . تایلند نیز از دیگر کشورهای آسیایی است که در سال‌های اخیر فعالیت‌های بسیاری درباره پروژه آشپزخانه جهانی داشته و توانسته در بازارهای هند و چین نیز نفوذ کند. ژاپن، چین و ترکیه نیز از دیگر مقاصدی هستند که در گردشگری خوراک و غذا فعالیت‌های عمده‌ای صورت داده‌اند.

*تنگناهای گردشگری غذا

 

 

درواکنش به گزارش  پر حاشیه فائو درباره ایرانیان پر مصرف

 

 

بنابر آخرین گزارش سازمان خواربار وکشاورزی  ملل متحد «فائو»  که البته واکنشهایی را نیز در داخل کشور به همراه داشته ،   هر روز به ازای هر نفر 134 کیلوکالری غذا در ایران به هدر می رود. همچنین گفته می شود سهم ایران از کل غذایی که هر سال در جهان به هدر می رود 2.7 درصد است. مطابق گزارشهای این نهاد بین المللی در جهانی که 900 میلیون نفر از جمعیت آن از گرسنگی رنج می برند، یک سوم از مواد غذایی تولیدشده توسط انسان به هدر می رود. چندی پیش نیز ربیعی  وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با اشاره به اینکه درصدی از مردم بسیار فقیرند، اعلام کرد: ۴ تا ۵ میلیون ایرانی در آستانه سوء تغذیه قرار دارند. این درحالیست که تأمین امنیت غذایی می تواند نقش موثری بر توسعه جوامع  داشته باشد.

*غذاهایی که به سفره نمی رسند

طی سالهای اخیر درجهان شاهد کاهش امنیت غذایی مردمان هستیم  چنانکه بنابر گزارش « فائو» در سال 2050 جمعیت جهان 9میلیارد نفر خواهد شد و تولیدات محصولات کشاورزی که بتواند غذای این جمعیت را در آن سال

تأ مین کند  باید ۶۰درصد نسبت به غذای تولیدی در سال ۲۰۰۵ افزایش یابد. این درحالیست که  با محدویت  منابع تولید  مواجه هستیم  و این چالش جدی  در عرصه بین المللی به شمار می آید .

دکتر انعام شکری رئیس سازمان جهانی ایمنی غذا درایران می گوید: امنیت غذایی  یعنی در هرزمان  غذای سالم وکافی دراختیار آحاد مردم هر جامعه ای وجود داشته باشد.  حال آن که  در برخی کشورها به دلیل نبود شیوه های پیشرفته کشاورزی ، به کارگیری بیش از حد  آفت کشها ، وجود فلزات سنگین درمواد غذایی ،  روند بسته بندی وتوزیع نامطلوب حجم بالایی از مواد قابل استفاده از بین می رود.

وی با اشاره به آمارهای فائو درباره هددررفت مواد غذایی درکشورمان  ادامه می دهد: بر این اساس از 100 میلیون تن محصول کشاورزی تولیدی در کشور 35 میلیون تن در سال دور ریخته می‌شود. این رقم معادل غذای 15 میلیون نفر است. در این زمینه می‌توان به 30 درصد ضایعات در نان، 30‌تا 25 (و حتی 50) درصد ضایعات در میوه‌ها و سبزیجات، 10 درصد ضایعات در برنج، 25 درصد ضایعات در خرما ودیگر موارد  اشاره کرد. درواقع داده های موجود بر  هدرفت های مواد غذایی درروند تولید تا مصرف تأکید دارد.

دکتر هدایت حسینی رئیس انستیتو تغذیه و صنایع غذایی کشور نیز دراین باره می گوید: داده های ارائه شده از سوی «فائو» واین که کشورمان را به عنوان یکی از جوامع پر مصرف بدانیم  جای تأمل دارد ازاین رو پیشنهاد می شود برای رسیدن به قطعیت مسأله ،نهادهای متولی تولید مواد غذایی همانند وزارت جهاد کشاورزی طی بررسی هایی بومی وملی صحت این مساله را روشن کرده وراهکارهای راارائه کنند.

*امنیت غذایی در سایه فناوری

دکتر شکری همچنین به شیوه های  کاهش ضایعات مواد غذایی به منظور تأمین  غذایی  اشاره کرده ومی افزاید:اگر قراراست از رشد ضایعات مواد غذایی جلوگیری شود ابتدا باید سیستم تولید مواد غذایی را اصلاح کرده ومطابق استانداردهای مدیریتی و بین المللی عمل کنیم به این ترتیب از منشأ تولید مواد غذایی که برعهده  بخشهای  کشاورزی  ودامداری است از  فناوری های نوین وسیستمهای مکانیزه  استفاده کنیم .به این ترتیب می توان از هدرفت حدود 90 درصد مواد غذایی جلوگیری کرد.

دکتر هدایت حسینی نیز تأکید می کند:  چنانچه مدیریت تولید ،توزیع ومصرف مواد غذایی به درستی صورت نگیرد بخشی از مواد غذایی جامعه بیهوده هدر می رود  که این مسأله   امنیت  غذایی بخشی از   جامعه  را تهدید می کند.

چنانکه از دلایل موثر در هدررفت مواد غذایی  چالشهای موجود در عرصه تولید و نبود صنایع تبدیلی است درحالی که می توان با تقویت این بخش از هدرفت مواد غذایی پیشگیری کرد.

رئیس انستیتو تغذیه و صنایع غذایی کشور همچنین به مسأله توزیع ناعادلانه مواد غذایی و مصرف غیر اصولی آن به عنوان چالشهای تغذیه تأکید کرد ومی گوید: البته درکنار تامین امنیت غذایی درجهان نگرانی های دیگری نیز از سوی متولیان بین المللی سلامت دنیا مطرح می شود که مسأله سوتغذیه وگرسنگی  سلولی است .  چنانکه آمارها حکایت از آن دارد که   دومیلیارد  انسان مبتلا به این عارضه هستند درحالی که به ظاهر سالم وفربه می باشند. همچنین گفته می شود سالانه بیش از دو میلیون نفر به دلیل گرسنگی سلولی جان می دهند. چراکه تأمین درشت مغذی‌ها شامل كربوهیدرات‌ها، چربی‌ها و پروتئین‌ها و ریز مغذی‌ها   نظیر ویتامین‌ها و مواد معدنی  تنها  برای تأمین انرژی و رفع گرسنگی مصرف نمی  شو د، بلكه برای ساخت و ترمیم بافت‌ها و فعالیت صحیح ارگان‌های مختلف نیز مورد نیازند و كمبود هر یك از آن‌ها می‌تواند گرسنگی سلولی را به وجود آورد.

*زباله های پر هزینه

بنابر آمارموجود شهروندان  ایالات متحده، استرالیا، کانادا و نیوزیلند دارای بیشترین میزان هدررفت غذا هستند که در آنها مصرف‌کنندگان ۳۹درصدِ موادغذایی خریداری‌شده را دور می ریزند. پس از این کشورها، اروپا قرار می‌گیرد که حدود ۳۱درصد از کل غذای خریداری‌شده توسط مصرف‌کنندگان به هدر می رود .

 

 

طی سالهای اخیر تلاشهایی برای  کاهش دورریز مواد غذایی ومدیریت آنها   درکشور  انجام شده که می توان به کمپین  مشهور «تهران شهربدون گرسنه »اشاره کرد. حسین شیخ  از اعضای موسسه طلوع بی نشانها و مسوول اجرای  این طرح   می گوید: گرچه  آمار روشن ودقیقی از  مواد غذایی دوریز در کشور نداریم اما  بنا بر  داده های موجود  تنها در  تهران هرروزه بیش از  25 هزارغذای دست نخورده دو ریخته می شود.

وی  با اشاره به پیشینه این حرکت اجتماعی ادامه داد: گرچه در سنوات گذشته این برنامه اجرا می شد ولی از سال گذشته به طوررسمی  ومنسجم  مطرح شد که مورد استقبال نهادها وسازمانهای مختلف  همانند دانشگاهها  قرارگرفت. البته ما تصمیم داشتیم گروه هدف ما به سوی تالارها ورستورانهای شهر برود که کم وبیش هم موفق شدیم اما آنچه  جالب توجه بود اقبال شهروندان برگزارکننده مراسم مختلف ازاین برنامه بود. به طوری که درحال حاضر افراد خود تماس گرفته وتقاضای انتقال  غذاهای دست نخورده خود را دارند.

حسین شیخ  می افزاید:  درحال حاضر اولویت ما برای انتقال این مواد غذایی  موسسات و مراکز  هستند زیرا در تهران بی شمار  تشکل غیردولتی وموسسه وجود دارد که به خانواده های نیازمند کمک می کند  همچنین با سا زوکارهای موجود غذا دادن به خانواده های نیازمند برای ما   میسر نیست .

وی ادامه می دهد: به جز ایام خاص بین 100 تا 500 پرس غدا انتقال داده می شود  که در ایام ویژه این آمارها تغییر می کند .البته  خوشبختانه اقبال موسسات وافراد به این طرح گونه ای بوده که درنخستین روز ماه رمضان سال جاری  بیش از 25 تماس تلفنی برای انتقال غذا داشته ایم.

حسین شیخ  درادامه تاکید می کند:  گرچه مجری این طرح موسسه طلوع بی نشانها شناخته می شود  اما این  برنامه یک حرکت اجتماعی است و در برنامه های خاص تشکل یا استان خاصی خلاصه نمی شود ازاین رو می تواند گسترده تر شود .چنانکه درحال حاضر نیز شاهد فعالیت دیگران در سایر شهرهای کشور هستیم به طوری که   کمپین های« کاشان شهر بدون گرسنه »، «کاشمر شهر بدون گرسنه »و «رباط کریم شهر بدون گرسنه» نیز فعال شده اند. همچنین تداوم وگسترش این برنامه به برخی زیرساختها وحمایتها نیازدارد که می توان به خودرو حمل غذا، فضای نگهداری از مواد غذایی  اشاره کرد. به هرحال امیدواریم این حرکت اجتماعی رونقی افزونتر پیدا کند زیرا در کشورما اسراف ودورریز مواد غذایی قابل توجه است.

 

 

 

شواهد حاکی از آن است که  نابه سامانی های  بازارعرضه وتقاضا  درکشورما تنها به گوجه فرنگی ،پیاز ، سیب زمینی وتخم مرغ خلاصه

نمی شود که زمانی آنقدر  به وفور تولید وعرضه می شود که برای ایجاد تعادل در قیمتها باید درخاک  دفن شوند وزمانی دیگر چنان  کمیاب می  گردند  که جهت دسترسی  که نه فقط برای نیم نگاهی به آن باید از تلسکوب هابل سود جست .  به هرحال شواهد حکایت از آن دارد که  وضعیت دسترسی به سرمها  نیز ازاین سوءمدیریتها  به دور نمانده به طوری  که  از سال گذشته کمبود این دارو بازار سلامت کشور را تحت تآثیر قرار داده است. چنان که سال گذشته علت این امر  بهینه سازی خطوط تولیدی یکی از شرکتهای داروسازی  عنوان شد.   در سال جاری نیز برخی شرکتهای دارویی با گلایه از واردات این دارو بر  جبران بازار داخلی  از محل تولیدات وطنی اصرار داشتند. چنان که مدیر یکی از این شرکتها  اعتقاد داشت : دلیل کمبود سرم ضعف در میزان تولیدات داخلی نیست بلکه می تواند  بی برنامه گی توزیع کنندگان دارو نیز موثر باشد. وی تاکید می کند: از دیگر عوامل مؤثر دراین زمینه  درمان خودسرانه و مصرف غیرمعمول دارو در کشور ماست چنانکه سرانه مصرف سرم در جهان برای هرفرد یک عدد می باشد که با تولیدات داخلی جوابگو خواهد بود. بنابراین از راهکارهای این مساله تقویت  عملکرد  كميته كنترل نسخ و تجويز منطقي داروهاست .

به هرحال این روزها   باردیگر کمبود سرم بر مراکز درمانی سایه افکنده چنان که گفته می شود با ورود سرم از کشورهای اروپایی نیز این کمبودها   جبران نشده است. به اعتقاد برخی فعالان حوزه سلامت  علت این  مشکلات  صادرات سرم به دیگر کشورهاست ! که به نظر یکی ازتولید کنندگان درست نیست زیرا میزان صادرات ما به کشورهای هم جوار به گونه ای نیست که تآثیر چندانی  بر بازار سلامت کشور داشته باشد.  ازاین رو به سراغ چند شرکت تولید کننده سرم رفتیم که پاسخ روشنی حاصل نشد حتی  فردی که تلفن یکی ازاین شرکتها را پاسخ می داد ، بی هیچ توضیحی مدعی شد «این شرکت چند ماه است که تعطیل شده ». این درحالیست که هیچ منبع خبری این قضیه را  تإیید یا تکذیب نکرده است .  به هرحال امیدوارم مشکلات تهیه سرم به اندازه دیگر اقلام که سالهاست  درچنبره   سیستم  معیوب عرضه و تقاضا گرفتار آمده ، به درازا نکشد وبه مدد انگشتان گره گشای متولیان امر همین سال شاهد  این باشیم که سناریوی تهیه سرمها بدون پایانی باز؛ ختم به خیر شود.   

 ازهنرنمایی های مهران مدیری این است که برخلاف بسیاری از برنامه سازان کشور قادر است برنامه ای تولید کند که رگه هایی از تفکر هم درخود داشته باشد وتنها وسیله وقت کشی مخاطب  محسوب نشود. شواهد نشان می دهد «برنامه دورهمی »نیز ازاین مقوله مستثنا  نیست . چنان که با حضور میهمانان یا مشارکت شرکت کنندگان دراین برنامه بارها
بارقه ای از اندیشه در ذهن مخاطبان ایرانی درخشیده و آنها را به تفکر واداشته است. گواه  روشن این مساله را می توان  درگفتگو با   خانم مهر آوه شریفی نیاو  استاد کردوانی  دید. در آخرین قسمت این برنامه  که میهمان آن خانم شیلا خداد اد بود اظهار نظر این بازیگر جوان درخصوص انتخاب زیبایی یا  هوشمندی ضمن صراحت وصداقت این هنرمند به وضوح گویای فرهنگ حاکم بر جامعه ماست. بنابراین تردیدی نیست که اگر هریک ازما شهروندان ایرانی  همین میزان صداقت را داشتیم پاسخی مشابه ویا درحالت انفعال وهراس از قضاوتهای مخاطبان جوابی دوپهلو وشعاری در آستین داشتیم که به خوبی همه می دانیم نظر واقعی ما نبوده است. چراکه امروزه در جامعه ما باورهای حاکم فرهنگی واجتماعی گویای آن است که مهمترین محورهای  اثر گذار بر ارزشمندی افراد در جامعه که بستر ساز موفقیتها ی سهل الوصول و حتی مؤثر در معاشرتهای ماست دوعنصر پول وزیبایی چهره می باشد. البته اگر غیر این بود  نباید کشورما رکوردار جراحی بینی باشد، چراکه بنابر ادعای روزنامه گاردین «در ایران سالانه ۲۰۰ هزار مورد عمل جراحی بینی صورت می گیردکه این آمار بیشترین آمار جراحی بینی در جهان محسوب می شود»
همچنین داده ها حکایت ازرغبت روزافزون زنان ومردان ایرانی به آرایش ونه آراستن دارد. به طوری که گفته می شود :« گرچه  ایران هفدهمین کشور دنیا از نظر جمعیت است اما از نظر مصرف لوازم آرایشی هفتمین کشور دنیاست و از این نظر در خاورمیانه رتبه دوم را داراست .» این درحالیست که صاحبنظران علت این پدیده بیمارگونه را  درزنان که حال به دخترکان زیر 15 سال رسیده ، نتیجه کمبود اعتماد به نفس  ، رقابت دختران برای پیدا کردن همسر، آمار بالای افسردگی و اختلالات روانی، تاثیر تبلیغات رسانه ای و الگوسازی شرکت های سرمایه دارغربی ! می دانند. درحالی که اگر همه این عوامل به خصوص تبلیغات رسانه ای والگوسازی شرکتهای سرمایه داری  غربی را مؤثر بپنداریم باید سایر کشورها به خصوص جوامع غربی  آماری به مراتب افزونترازاین  ارقام را کسب کنند که درواقع چنین نیست. بنابراین اگر روزی جوانی از کشورما که از قضا فردی تحصیلکرده  می باشد، پیش چشم صدها مخاطب ترجیح می دهد بانویی زیبا باشد  تا ضریب هوشی او 50 درصد رشد داشته باشد  والبته معتقد است که «هوش به چه دردی می خورد!»
با توجه به تسلط  تفکر «برتری ثروت بر دانش  وخردمندی »که به وضوح درجلوه های مختلف زندگی هموطنان ما نمود یافته ، دیدگاهی سطحی وگزاف به شمار نمی آید. چراکه این نگرش خوراکی است که سالهاست مسؤولان ، کارشناسان وسیاستگذاران کشور درحلق آحاد مردم ریخته اند.   نمونه روشن این مساله تفاوت  معنا دار وضعیت رفاه اقتصادی  والبته جایگاه اجتماعی متخصصان  جامعه با جمعیت پنهان ومؤثر دلالهاست .

 

 

معاون تحقیقات و فناوری وزیر بهداشت، درمان و‌ آموزش پزشکی گفت: در حال حاضر ۳۵درصد از سرطان‌ها به‌دلیل چاقی و کبد چرب رخ می‌دهد.

پورفسور رضا ملک زاده با بیان این مطلب افزود: درحال حاضر در کشور ما نیز به‌دلیل تغییر سبک زندگی شاهد رشد سرطان کلون هستیم چنان که امروزه 20 درصد موارد ابتلا به سرطان کولون در سنین زیر 40 سال اتفاق می‌افتد.

وی ادامه داد : طی 40 سال گذشته چاقی درجامعه ما 4 برابر شده ودرحال حاضر 64 درصد مردم اضافه وزن  و35 درصد نیز مبتلا به کبد چرب هستند .  همچنین پیش بینی  می شود   طی 20 سال آینده  سرطانهای مرتبط با چاقی همانند سرطان رحم وروده بزرگ در کشور ما دو برابر شود ، پس باید مساله پیشگیری جدی گرفته شود.

 

 

این فوق تخصص گوارش  افزود : به‌طور کلی شیوع سرطان در جهان به‌ویژه در میان جوانان یک معضل است و تفاوت زیادی بین آمارهای به‌دست آمده از کشورهای مختلف وجود ندارد.چنان  بررسی‌های اخیر گویای رشد سرطان کلون در میان جوانان بین سنین 20 تا 34ساله آمریکا می باشد  درحالی که میزان کلی سرطان دراین کشورروبه کاهش بوده است .

 

وی  درادامه به نقش موثر شرایط محیطی وسبک زندگی بر بروز سرطان کولون تاکید کرد وگفت: بر اساس بررسی های انجام شده  پیش از مهاجرت ژاپنی ها به امریکا سرطان معده بیش ازدیگر بیماری ها در این افراد دیده می شد که بعد ازمهاجرت  وبا تغییر سبک زندگی این خانواده ها  شاهد رشد سرطان کولون درمهاجران ژاپنی بوده اند.

 

معاون تحقیقات و فناوری وزیر بهداشت، درمان و‌ آموزش پزشکی افزود: باراین  بیماری  در جهان انکار‌ناپذیر است، چراکه این عارضه سومین سرطان رایج در مردان و دومین سرطان در میان زنان به‌شمار می‌آید. براساس آمار ها نیز سالانه یک میلیون ودویست هزار مورد جدید ازاین سرطان گزارش می شودو سالانه 600 هزار نفر به‌دلیل این بیماری جان می‌دهند.

 

پورفسورملک‌زاده با اشاره به این که  90 درصد سرطانهای کولون از پولیپ منشا می گیرند  ، گفت :   تحقیقات نشان می دهد 50 درصد جمعیت بالای 50 سال اروپایی پولیپ دارنداما تنها در سی درصد این موارد خطرناک می باشد . البته باید به سوابق خویشاوندی توجه بسیاری داشت چنان که طی جدیدترین پژوهشها مشخص شده  افرادی که در هنگ کنگ بستگان درجه اول آنها پولیپ داشته اند ، شانس ابتلا به سرطان درآنها 6 برابر بیشترازدیگران بوده است.

این فوق تخصص گوارش وکبد  به نقش داروهای موثر درپیشگیری وکاهش رشد روند سرطان  تاکید کرده و افزود: بنابر بررسی ها مصرف آسپرین درافرادی که معذوریتی در مصرف آن ندارند می تواند موثر باشد چنان که این داروبروز سرطان روده بزرگ را 35 درصد ومیزان مرگ ومیر را نیز تا 37 درصد کاهش داده است.

 

 

 

 

*برش اول  :مادر با پسرک خردسالش همراه من شده اند. پسرک کنجکاوانه خیابانها، ادمها و ماشین ها را به مادرش نشان می دهد واز هر دری حرف می زند. ناگهان می پرسد: مامان ! خانمها  هم سیگار می کشند؟ مادر با تردید می گوید: نه! پسرک  درازدحام  خیابان انگشتش را به طرف خودرویی می گیرد و می گوید: پس چرا اون خانومه سیگار میکشه؟ مادر با لبخندی   جواب می دهد: نمی دونم!

*برش دوم : پیرمردها مثل همیشه زیر درخت نارون پارک نشسته بودند ولی برخلاف همیشه خبری از خنده ها وشادی های کودکانه آنها نبود. مرد سپید مو با هیجان به دوستانش  که ناباورانه چشم به دهانش دوخته بودند، می گفت: از مغازه که اومدم پسرک گوشه کوچه ایستاده بود وسیگار می کشید . می خواستم برم جلوتر چیزی بگم ، حتی دلم می خواست سیلی بزنمش ! آخه  ده یازده سال بیشتر نداشت ،از کوچکترین نوه من خیلی کوچکتر ونحیف تر بود!!

* شنا بر خلاف جریان جهانی سلامت

 

امروزه دیگر دیدن آدمهایی که سیگار می کشند غیرمنتظره و شگفت آوری نیست حتی اگر بانویی میانسال یا نوجوانی ریز نقش باشد. این مسأله را همین چند فقره آمار ناقص وبیات  و پژوهشهای محدود نیز تایید می کنند ، چنانکه  گفته می شود" طبق آمار‌ها  در ۲۰ سال گذشته سن شروع اعتیاد به سیگار  در حدود اوایل دهه دوم زندگی افراد بوده است اما در مدت زمان دو سال اخیر هم، این شاخص به سن ۱۳ سالگی  کاهش پیدا کرده است. " همچنین کارشناسان معتقدند:"  در 40 سال آینده ما جز 3 کشور اول مصرف دخانیات در جهان خواهیم شد."  این درحالیست که درجوامع پیشرفته شاهد کاهش مصرف مواد دخاتی هستیم چنانکه  مصرف سیگار در امریکا  از 1996 تا سال 2006 به نصف کاهش یافته و میزان مصرف آن در بین بزرگسالان از 42 درصد   به حدود  20 درصد رسیده است.   

 

*خلق را تقلیدشان بر بادداد

چندی پیش شاهد برگزاری کنگره بین المللی سرطان در بیمارستان رضوی بوده ایم . دکتر توماس نیکلاس لمان ، از مدعوین همین  کنگره  با تاکید بررشد مصرف دخانیات درکشورهای جهان سوم می گوید:  این  امر یک تقلید ناشیانه از سبک زندگی غربی است که مردمان جهان سوم آن را انتخاب کرده اند.  زیرا تصور می کنند با این شیوه همانند کشورهای پیشرفته زندگی خواهند کرد.

این جراح مغزواعصاب المانی  با اشاره به نقش مواد دخانی در بروز سرطانها ادامه

می دهد: به اعتقاد من پیش از دسترسی به فناوری های نوین باید بر پیشگیری ازاین عارضه  تاکید کرد که ازمهمترین برنامه ها تغییر سبک زندگی واصلاح عادتهای نادرست همانند کشید ن سیگار است. ازاین رو درکشورهایی همانند آلمان بر  تبلیغ علیه مصرف دخانیات به خصوص دراماکن عمومی توجه شده است. ازاین رو میزان مصرف دخانیات کاهش چشمگیری داشته زیرا   مردم ازاستعمال سیگار  درانظار عمومی شرمنده می شوند. همچنین شهروندان تاکید دارند که  درمنظر عمومی نباید سیگارکشید    زیرا کودکان ازاین رفتاروعادت نادرست تقلید می کنند واین به سلامت انها آسیب  می زند.

دکتر سالیوان راجاک ساریا دیگر میهمان همین کنگره نیز با خجالت آور خواندن مصرف سیگار به دلیل فرهنگ سازی مستمر درکانادا  می گوید: ابتلا به بیماری سرطان دلایل مختلف دارد اما کیفیت زندگی و استفاده از دخانیات از عوامل افزایش خطر ابتلا به این بیماری است و بنابراین، افرادی که زندگی سالم‌تری دارند کمتر دچار سرطان می‌شوند.

 

*روی هولناک سالمندی دوبرابر می شود

گفته می شود که در هر ٧ ثانیه یک نفر در دنیا و هر ١٠دقیقه یک نفر در ایران بر اثر مصرف سیگار میمیرند و چنان‌چه اقدامی در جهت کنترل آن صورت نگیرد در ١٠سال آینده این مرگ و میر در کشورما  به یک نفر در دو و نیم دقیقه خواهد رسید.همچنین شواهد حاکی از آن است که به دلیل رشد جمعیت سالمندان طی سالهای آینده شاهد موجی از مبتلایان به سرطان خواهیم بود که بخشی از آنها نتیجه رفتارهای پرخطر به خصوص مصرف سیگار است. مساله ای که گویا قبح آن درجامعه ما ازبین رفته وبه ارزش اجتماعی بدل شده است.

حال آن که دکتر محمد رضا قوام نصیری ، رئیس انجمن انکلوژی ورادیوتراپی ایران با تاکید بر پیامدهای ناخوشایند سیگار بر زنان  می گوید: برخی عوامل موثر در بروز سرطان را نمی توان پیش بینی ویا پیشگیری کرد اما عواملی همانند سبک زندگی پرخطر وعاداتهای ناخوشاینئد همانند مصرف دخانیات را می توان  اصلاح کرد. به خصوص که همه بر آثاراین رفتاروپیامدهای آن بر سلامت تاکید دارند.   چنانکه پژوهشها ثابت کرده زنانی که سیگار می کشند بیش ازمردان به نوعی سرطان    ریه  به نام آدنوکارسينوم‌   مبتلا می شوند همچنین  بررسی ها نشان می دهد زنانی که طی  بارداری سیگار می کشند میزان ابتلای جنین به تومورهای بدخیم  به نام "مدولو بلاستوما "بیشتراز دیگر اطفال  است.

*نگاه به تجربیات جهانی

علاوه بر آسیبهای جسمی سیگار بر افراد نمی توان پیامدهای اقتصادی آن را نادیده گرفت  چنان که آمار و ارقام منتشر شده نشان مي‌دهد كه ارزش بازار سيگار ايران  در هر سال حداقل سه هزار و 250 ميليارد تومان يعني حدود 3.2 ميليار دلار تخمين زده مي‌شود که 30 درصد این میزان چرخش مالی توسط شرکت دخانیات  انجام شده  و بقیه آن به دست شرکتهای خارجی و قاچاقچیان است. بنابر اظهار نظر متولیان حوزه سلامت  نیزسالانه ده درصد از ایرانی ها با خرید سیگار، ١٠‌هزار ‌میلیارد تومان را دود می‌کنند. همچنین سالانه ٧٠‌میلیارد تومان برای درمان سیگاری‌ها هزینه می‌شود.این درحالیست که درکشورهای مختلف سیاستهای بازدارنده برای مصرف دخانیات وجود دارد.

دکتر لمان ، متخصص مغز واعصاب  دربرلین ، می گوید:  سازمانهای بیمه گر براساس  سبک زندگی خدمات خودرا ارائه داده وحمایت می کنند  ازاین رو خدمات بیمه برای افرادی که سیگار مصرف می کنند گرانتر است ودر   بالاترین  رده پرداخت هزینه قرار می گیرد. همچنین  بنابر قوانین موجود  50 درصد  قیمت سیگار به مالیات بر آن اختصاص دارد.

بنابر بررسی های انجام شده  کشورهایی  همانند  برزیل، ترکیه و آفریقای جنوبی نمونه‌های موفقی هستند که با افزایش قیمت سیگار توانسته‌اند کاهش چشمگیری در مصرف دخانیات ایجاد کنند. بر اساس معاهده جهانی کنترل دخانیات که ایران نیز جزء آن است، باید مالیات بر سیگار معادل 60 تا 70 درصد قیمت خرده‌فروشی آن باشد. ولی در کشور ما مالیات نهایتا 15 درصد بر قیمت سیگار اضافه می‌کند. ازاین رو دولتمردان سعی دارند با افزایش مالیات براین ماده ، از گرایش به مصرف سیگار بکاهند. این در حالیست که طی سالهای اخیر سکان داران حوزه سلامت کشور با اجرای  سیاست‌هایی همسو با استراتژی های شش گانه سازمان بهداشت جهانی سعی در کاهش تقاضای مصرف سیگار داشته اند  که می توان به  ممنوعیت دسترسی افراد زیر 18 سال به سیگار، ممنوعیت مصرف در اماکن عمومی، افزایش اطلاع‌رسانی به مردم، فراهم‌کردن زمینه ترک سیگار برای افراد سیگاری، تحقیق و نظارت بر اجرای سیاست‌ها وحال تصویب افزایش مالیات مواد دخانی اشاره کرد.

اما این برنامه ها  می تواند در کاهش مصرف سیگاربه خصوص در کشورهای  جهان سوم موثر باشد؟

دکتر سالیوان راجاک ساریا ،  متخصص دردرمان تومورهای  سرطانی خوش بینانه ازاین ثمرات سودمند این قوانین یاد کرده و می گوید: اجرای این قوانین  شاید نتیجه زودرسی نداشته اما  با گذشت  زمان می تواند روند ابتلا به بیماری هایی همانند سرطان را کند کرده وحتی ثابت نگه دارد وسپس در کاهش آن نقش چشمگیری داشته باشد.  

وی بااشاره به تجربیات مشابه درکشور خود ادامه می دهد:  پیش از تصویب  قانون ممنوعیت فروش دخانیات به نوجوانان  بسیاری از شهروندان  زیر 20 سال سیگارمصرف  می‌کردند اما با اجرای این قانون جمعیت مصرف کننده کاهش داشته و افراد از کشیدن سیگار در انظار عمومی پرهیز می کنند.