توسط محبوبه علی پور
| سه شنبه هجدهم اسفند ۱۳۹۴ |
طبق آمارهای موجود در کشور حداقل 8 تا 10 میلیون نفر مبتلا به بیماری مزمن کلیه هستند. این درحالیست که متخصصان پیش ازاین نسبت به افزایش مبتلایان به نارسایی های پیشرفته کلیه هشدارداده اند چنانکه گفته می شود سالانه 7.5 درصد به این تعداد مبتلایان افزوده می شود که با توجه به رشد جمعیت کشور وفزونی جمعیت سالمندان در آینده درمان این بیماران از نظر مراقبت پزشکی و اقتصادی چالشی بزرگ برای کشور خواهد بود.
*بیماریهای زودهنگام
گرچه آمارروشنی از اطفال مبتلا به مشکلات کلیویی دردسترس نیست اما به دلایل گوناگون شواهد نشان از افزایش این عارضه درجمعیت خردسال دارد. ازاین رو شعار روزجهانی کلیه امسال بر " سلامت کلیه کودکان" تاکید دارد.اما وضعیت ابتلا اطفال به این امراض چگونه است؟
دکتر فرزانه قانع نفرولوژیست اطفال می گوید: شروع بیماری های کلیه در کودکان بستگی به علت آن دارد. بعضی از بیماری های کلیه و سیستم ادراری در کودکان به صورت به علت ناهنجاری های ساختمانی در کلیه ها و مسیر ادراری است که در رمان جنینی ایجاد می شود و در در هنگام حاملگی مادر با سونوگرافی قابل تشخیص است. اگر چه سونوگرافی طبیعی مادر باردار و بررسی کلیه های جنین رد کننده این ناهنجاری ها نمی باشد اما ضروری است که در ماه اول تولد دوباره سونوگرافی از کلیه ها و سیستم ادراری نوزاد انجام شود. همچنین از مهمترین علل نارسایی کلیه در کودکان می توان به بیماری های مادر زادی کلیه و سیستم ادراری ، برگشت ادرار از مثانه به حالب، عفونت های سیستم ادراری و بیماری هایی که سبب دفع پروتئین از طریق ادرار می شوند مانند سندرم نفروتیک، همچنین سنگ های کلیه و سیستم ادراری اشاره کرد.
دکترنکیسا هومن ، دبیرانجمن نفرولوژی کودکان ایران نیز با اشاره به این که همانند بزرگسالان ، اطفال نیز به مشکلات کلیه مواجه می شوند که بخشی از آنها همانند تنگی مجاری ادراری ویا تک کلیه ای زمینه ارثی دارد ، می افزاید :چنانچه این مسایل به موقع تشخیص وپیگیری نشود این کودک همیشه این بیماری وعوارض آن را خواهد داشت. برای نمونه تنگی مجاری ادراری که به موقع تشخیص ودرمان نشود می تواند منجر به عفونتهای مکرر شود که به کلیه آسیب می زند. ازاین رو ازمشکلات کودکان مبتلا به بیماریه ای کلیوی تشخیص دیرهنگام درآنهاست که در بزرگسالی حتی باعث ازدست دادن کلیه می شود.
*نشانه ها را جدی بگیرید
گاهی چند نشانه ساده حکایت از از اغاز یک نارسایی جدی کلیه دارد.
دکتر قانع تاکید می کند: متاسفانه موارد بیماری کلیه و سیستم ادراری که منجر به دیالیز و یا پیوند کلیه در کودکان می شوند رو به افزایش است و علت عمده آن تاخیر در تشخیص بیماری این کودکان دارد. برای شناخت زودرس بیماری های کلیه در کودکان لازم است که از تمام کودکان در هر سنی که باشند آزمایش ادرار و سونوگرافی از کلیه ها و سیستم ادراری انجام شود.همچنین یکی از کلید های قابل توجه دراین زمینه اختلال رشد و عدم وزن گیری مناسب ، رنگ پریدگی و بی اشتهایی اطفال می باشد. .
کودکانی نیز که دچار شب ادراری، چکه کردن ادرار، بی قراری هنگام ادرار کردن، بوی بدادرار، ورم صورت و اندام ها، کاهش یا افزایش حجم ادرار می باشند باید از نظر بیماری های کلیوی بررسی شوند.البته کودکانی که مبتلا به بیماری های دیگر نظیر بیماری قلبی، بیماری شدید گوارشی نیز می باشند از نظر بیماری های کلیوی باید مورد بررسی قرارگیرند. همچنین اطفالی که در دوره نوزادی به علت بسته بودن مقعد و یا وجود توده ای در ناحیه کمر (میلومننگوسل ) تحت عمل جراحی قرار گرفته اند نیز از نظر بیماری های کلیه باید بررسی شوند.
آثار سبک زندگی مخرب*
دکترهومن فوق تخصص نفرولوژی کودکان با اشاره به این که با تشخیص به موقع
می توان با تغییر سبک زندگی وکنترل عملکرد کلیه وفشارخون شرایط یک زندگی مناسب را برای آنها فراهم کرد ، می افزاید: چنانکه مشکلات کلیوی در طفل شناسایی نشود واو نا آگاهانه غذاهای شورهمانند چیپس و پفک یا فست فودها را که ترکیبات خاصی دارند ونوشابه های گازدار مصرف کند این امر باعث فشار مضاعف به کلیه می شود .بنابراین از راهکارهای ما برای رفع وکاهش این مشکلات تاکید بر اصلاح شیوه تغذیه طفل است.
این استاددانشگاه ادامه می دهد : از عفونتهای شایع در دوران کودکی ، عفونت ادراری است ،که تنها علامت آن نیز تب ویا مشکل درروند رشد طفل می باشد. اینگونه در مراجعه هایی که برای سنجش قد ووزن کودک صورت می گیرد ازمواردی که باید نسبت به آن اهمیت دهند؛ ابتلا به عفونتهای ادراری است که اگر به موقع تشخیص داده نشود ؛طفل دچار عفونتهای مکررمی شود که این امر باعث زخم کلیه شده وعملکرد آن را تحت تاثیر قرار می دهد .
وی با تاکید برمصرف غذاهای فست فودو کم تحرکی کودکان به عنوان جلوه های ناخوشایند سبک زندگی امروزی می گوید: این مسایل باعث چاقی و افزایش فشارخون دراطفال می شود. البته میزان فشارخون درکودکان همانند بزرگسالان دارای عدد ورقم خاصی نیست بلکه متناسب با قد ووزن وجثه آنها درقالب جدولی خاص تعیین می شود.
بنابراین درصورتی که فشارخون دراطفال شناساییی وتشخیص نشود می تواند منجر به نارساییهای کلیه وبیماری های قلبی شود .
این فوق تخصص نفرولوژی کودکان با اشاره به شرایط اقلیمی کشورو بروز برخی امراض درفصولی خاص می افزاید: ازبیماریهای شایع درتابستان اسهال واستفراغ درکودکان است که منجر به کم آبی می شود. این درحالیست که اگر کم آبی بدن شدید باشد وبه موقع درمان نشود ، با عث می شود خون رسانی به کلیه ها کم شود که عارضه " آسیب حاد کلیه "را درپی دارد. البته گاهی اوقات این مساله قابل درمان است اما درصورتی که کم ابی تشدید شود
می تواند به کلیه صدمه بزند. به این ترتیب یک بیماری اسهال واستفراغ ساده که با مایع درمانی قابل مداواست با غفلت منجر به نارساییهای کلیه می شود. همچنین برخی بیماریهای همانند عفونت گلو یا عفونتهای ویروسی می تواند باعث ورم حاد کلیه شود که درهمین مرحله ممکن است طفل دچارورم شده ، فشارخونش بالا برود وادرارش خونین شود .این مساله هم ممکن است گذرا بوده وبعد از چند هفته بهبود یابد اما گاه ممکن است آسیب زا باشد.
کودکان مبتلا ومحرومیت از پرستار وتختهای دیالیز*
دکترهومن می افزاید : تاکید روز جهانی کلیه بر سلامت کودکان به دلیل بستر سازی سالمندی سالم است. درحالی که به طور مرسوم سلامت کلیه اطفال به دلیل اندک بودن تعداد مبتلایان جدی گرفته نمی شود. این درحالیست که افراد با رسیدن به سنین سالمندی دچارامراضی همانند فشارخون می شوند .به این ترتیب با تاکید بر سلامت در کودکی این امراض و پیامدهای آن تعدیل می شود.
وی می گوید:امروزه دوگونه دیالیز خونی وصفاقی درکشور انجام می شود که هرکدام مزایا ومعایبی دارد، به هرحال وقتی طفلی کلیه های خود را از دست می دهد ناگزیر از استفاده شیوه هایی همانند پیوند ودیالیز می شود . چنانکه درحال حاضر 160-170 کودک دیالیز صفاقی شده ، 300-400 نفر دیالیز خونی و تا امروز هزارکودک نیز پیوند کلیه داشته اند. این درحالیست که همین تعداد را نباید اندک دانست چراکه بابررسی وضعیت این اطفال می توان دریافت علل بروز این آسیبها بسیار پیش پا افتاده است که به سهولت قابل پیشگیری بوده که به دلایل مختلف همانند ضعف امکانات تشخیصی این عارضه بروز کرده است. این درحالیست امروزه با رشد فناوری های تشخیصی و تکنیکها ی نوین این عوارض قابل تشخیص وشناسایی هستند.
دکترهومن تاکید می کند :ازمشکلات کودکان نیازمند به دیالیز خونی کمبود تختهای دیالیز و همچنین تعداد پرستاران برای این بخش کافی نیست وباید این مساله اصلاح شود چنان که با بهبود شرایط کار پرستاران دراین زمینه می توان انگیزه فعالیت آنها را افزایش داد.