چند خط میان زندگی

کاهش مادران، ساختار جمعیتی آینده را تهدید می‌کند. دکتر غلامرضا حسنی، جمعیت‌شناس با بیان این مطلب در نشست روز ملی جمعیت در دانشگاه فردوسی افزود: در سال ۱۳۶۵ ضریب باروری در زنان ۴/۶ بوده که این رقم به ۷/۱ دهم در سال‌های اخیر رسیده است.

به این ترتیب در دهه ۶۰ هر مادر 6 فرد جایگزین خود داشت که حدود دو یا سه نفر آن‌ها نیز دختر بودند و می توانستند وظیفه باروری و رشد جمعیت را در آینده به دوش بکشند. این‌‌ همان نسلی است که امروز عهده دار مادری شده است، حال آنکه با کاهش ضریب باروری در همین مادران، در آینده شاهد کاهش جمعیت زنانی خواهیم بود که قرار است در ساختار جمعیتی مؤثر باشند.
وی ادامه داد: در حال حاضر ضریب رشد ما 2/1 برآورد می‌شود. این به معنای آن است که ۵۰تا ۶۰ سال به طول می‌انجامد که جمعیت دو برابر شود. به این ترتیب وقتی ضریب رشد ما در سال ۱۳۶۵ به 9/3 رسیده، یعنی پس از ۱۸ سال می‌توانست دو برابر شود که اگر با همین روند ادامه می‌یافت باید در سال ۱۳۸۳ به صد میلیون نفر می‌رسیدیم. اکنون این پرسش مطرح می‌شود که جمعیت ۱۰۰ میلیونی در سال ۱۳۸۳ تا چه حد برای کشور مطلوب بوده است؟
دکتر حسنی با اشاره به اینکه در حال حاضر در تمام جهان به دلایل گوناگون از جمله تغییر سبک زندگی و تحول در ارزش‌های خانوادگی، شاهد کاهش رشد جمعیت هستیم، گفت: در حال حاضر ما بهترین دوره جمعیت، یعنی پنجره طلایی را سپری می‌کنیم، ولی از کاهش جمعیت گلایه‌مند هستیم. این در شرایطی است که در دانش جمعیت‌شناسی بر مقوله حد تناسب جمعیت تأکید می‌شود که بین منابع، نیروی انسانی، سرمایه و مدیریت صحیح آن‌ها روابط منطقی حاکم باشد، زیرا مشکل اصلی ساختار جمعیت ما همیشه کاهش یا افزایش رشد جمعیت نبوده است، بلکه نحوه مدیریت و هدایت سیاست‌های جمعیتی اهمیت دارد.
این جامعه‌شناس با هشدار نسبت به رشد شتابان سالمندی در ایران، اضافه کرد: با بررسی‌های انجام شده آنچه قابل توجه است سرعت، شتاب و شدت تغییرات جمعیتی در کشور ماست. چنانکه با اعمال سیاست‌های افرایش جمعیتی که از ۱۹۷۰تا 1980 در اروپا حاکم شد، این جوامع زمانی طولانی برای آمادگی در برابر این تغییرات را داشتند، در حالی که ما در کشور خود در سال۱۳۵۵ حدود۳۳ میلیون نفر جمعیت داشتیم که این میزان در سال۱۳۶۵ به ۵۰ میلیون نفر رسید، یعنی در طی 10 سال، جمعیت حدود ۵۰ درصد رشد داشته و این وضعیت در ژاپن با رشد یک دهم درصد به زمانی حدود ۷۰۰ سال نیاز دارد. ما بدرستی از رشد جمعیت سالمند ناسالم نگرانیم، زیرا کشور فرانسه با گذشت ۱۱۵ سال رشد جمعیت سالمندش از هفت درصد به ۱۴ درصد رسیده، اما این سرعت و شدت رشد سالمندی در جامعه ما طی ۲۵ سال اتفاق افتاده است.
دکتر حسنی تأکید کرد: برای کاهش مشکلات جمعیتی در آینده باید بر توانمندسازی و سلامت نسل امروز توجه کرد تا در آینده سالمندانی مؤثر در چرخه بهره‌وری داشته باشیم، چنانکه امروزه در چین که بیشترین آمار سالمندان جهان را داراست ۶۳ درصد از این جمعیت هنوز هم فعال به شمار می‌آیند.

 

همزمان با  دومین سالگرد اجرای طرح تحول  نظام سلامت ، معاون فنی نظارت و اعتبار بخشی وزارت بهداشت و درمان  وآموزش پزشکی  به خبرنگارماگفت : با وجودكمبود شديد منابع در حوزه سلامت به ويژه چالشهای هاي نقدينگي حاصل از بدحسابي بيمه ها كه موجب كاهش انگيزش و افول توان اجرايي بيمارستان ها شده ، حتي يك قدم از اجراي الزامات برنامه هاي مردم محور تحول سلامت عقب نشيني نخواهد شد .

مهندس نادر عسگری افزود: تلاش مي شود بهبود رابطه بيمار و كادر درمان  همچنان روند بهبود داشته و روز به روز شاهد ارتقاي فرايند مسؤوليت پذيري بيمارستانها و ساير موسسات درماني باشيم.

وی ادامه داد: در نسخه جديد و بازنگري شده استانداردهاي اعتبار بخشي محور حقوق گيرنده خدمت شامل اطلاع رساني ،ارتباط با بيمار و رضايت هاي آگاهانه و امكانات رفاهي و هتلينگ بيمارستان ها و در نهايت ميزان مسوليت پذيري و رسيدگي به امور بيماران بخش عمده اي از امتيازات اعتباربخشي را شامل شده و اين مهم مبناي تعيين درجه اعتبار و تعرفه هتلينگ بيمارستان است.

 

مهندس عسگری تاکید کرد: احقاق حقوق بيمار مبناي برنامه تحول نظام سلامت است و در همه ابعاد برنامه مخاطب اصلي برنامه بيماران  هستند . ازاین روحمايت از  پرداختي بيماران ،الزام تامين همه نيازهاي بيمار بدون دخالت بيمار وهمراه ،ارتقاي كيفيت هتلينگ بيمارستان ها و امكانات رفاهي بخش هاي باليني ، افزايش دسترسي  بيماران به پزشكان متخصص تنها بخشي از برنامه هاي ملي در راستاي حقوق گيرندگان خدمت است .

وی همچنین یاد آورشد :مسؤوليت نظارت بر رعايت منشور حقوق بيماران در بيمارستانها برعهده مديران اجرايي و حوزه نظارتي دانشگاههاي علوم پزشكي است  و در همين زمینه علاوه بر فعاليت مستمر و شبانه روزي دفاتر رسيدگي به شكايت در بيمارستانها ،تلفن شبانه روزي  و سامانه ١٥٩٠  آماده پاسخگويی به  شكايات مردمي  می باشد.

 

 

گفته می شود که درحال حاضر 44 موزه خصوصی در کشور فعال هستند  البته همانطور که ادعای کمیت این موزه ها قابل تعمق است وضعیت کیفی واثر بخشی آنها  نیز در عرصه توسعه فرهنگی جای تردید دارد.

• بازهم ردپای دولتی ها

دکتر سید محمود میر عزیزی ، مدیرگروه موزه دردانشگاه هنر شیراز با تاکید بر تلاشهای جانفرسای بخش خصوصی درایجاد و ماندگاری موزه ها  

 می گوید: اگر واقع بین باشیم با رویه متعارف در کشور امری به عنوان موزه خصوصی وجود ندارد افرادی  نیز که دراین زمینه فعالیت می کنند  باتمام تلاشها و هزینه های که انجام می شود  به بن بست می رسند، درحالی که دردنیا دولتها  ازاین گونه فعالیتها حمایت می کنند. چرا که به ذات فلسفه موزه داری به خصوص گونه خصوصی آن تلاش برای صیانت از فرهنگ وهنر کشور است.

وی می افزاید:  با مدیریت هیأت امنایی  موزه ها می توانند اساسنامه داخلی داشته وقوانین وضوابط  خودرا تبیین وتعریف  کنند ،حتی  وضعیت کارکنان و تعیین ساعت کاری برعهده موزه ها باشد .این درحالیست که  اغلب موزه ها ی کشور زیر مجموعه  نهادهای دولتی هستند ازاین رو قوانین وتصمیم های آنان بر مدیریت موزه ها  اثر گذار است. این مساله بر بازاریابی ،در آمد زایی وجذب بازدید کننده  موزه ها نیز موثر می باشد.  ازاین رو در تمام دنیا موزه ها به شیوه هیأت امنایی اداره می شود  . چراکه  تجربیات جهانی نشان داده ، ورود بخش دولتی  به مقوله  فرهنگ و به کارگیری ادبیات دستوری دراین زمینه نه تنها در توسعه فرهنگی موثرنیست که نتایج معکوسی را به همراه  دارد .  

محمد رضا جواهری ، مدیر عامل  پیشین موسسه  فرهنگی و موزه های بنیاد مستضعفان اما هیأت امنایی شدن موزه ها را نیزراهکار رونق صنعت موزه داری نمی داند وتاکید می کند:   ما درکشور آنچنان بستر مناسب ایجاد  موزه های خصوصی را فراهم نکردیم  چنان که حتی  خط ومرز روشنی درتفکیک  موزه های خصوصی  ودولتی نداریم. ازاین رو   شاهدیم برخی موزه ها که عنوان خصوصی دارند در هیأت امنای خود اعضایی از نهادهایی همانند شهردار ومیراث فعال هستند.

وی ادامه می دهد : نگرش حاکم بر تقویت موزه های  دولتی است   که به نوعی ضعف به شمار می آید  زیرا  فعالیت در این حوزه برای کارکنان  جنبه دولتی وکارمندی داشته وانگیزه ای برای رشد وتوسعه این فعالیت وبازاریابی موزه ها وجود ندارد. همچنین گرچه هیأت امنایی شدن موزه ها تفکر وتدبیر مطلوبی است زیرا نگرشها وتفکرات  مختلف را حاکم می کند  اما گاهی  هیأت امنایی جنبه تشریفاتی پیدا کرده  وحتی جلسات آن   تشکیل نمی شود این مساله امروزه در اغلب  موسسات مختلف  به وضوح دیده می شود .  بنابراین   اگر قرار است  موزه ها به شیوه هیأت امنایی اداره شود  باید  اعضای آن افراد متخصص   ومسلط در مقوله فرهنگ  موزه داری وصنعت مرتبط   باشند برای نمونه اگر در مشهد قرار است موزه زعفران راه اندازی شود  افرادی همانند  یک کشاورز نمونه ، یک بازرگان سر شناس و افراد خبره در حوزه فرهنگ ومردم شناسی  حضور داشته باشند وتنها به فعالیت  عوامل بالادستی وحکومتی اکتفا نکند .البته عضویت افراد بالادستی  می تواند حمایتهای افزونتری را جلب کنند اما با حضور سایر گروههای موثر این مجموعه تخصصی تر خواهد شد.

*یک بازی ناشیانه   

طی هفته های اخیر رئیس موزه لوور پاریس برای تبادل تجربیات خود به کشور ما سفر کرد . این درحالی است که این موزه  درزمره پر بربازدید ترین موزه های جهان قراردارد چنان که  در سال 2014 موفق به جذب بیش از نه میلیون بازدید کننده شده است .  حال آن که اغلب موزه های کشور ما از این اقبال برخوردار نیستند .آیا  می توان امیدواربود که روزی موزه های ما نیز پرطرفدار باشد ؟

 

 

 

چهارشنبه  شاهد برگزاری دو نشست متعدد درکشور بودیم که هردو به مقوله ای واحد با عنوان  پیامدهای  اجرای طرح تحول نظام سلامت پرداخت . در همایش پزشکان عمومی  علی ربیعی  وزیر رفاه به طور تلویحی این طرح را موفق دانست وگفت: قبل از اجرای طرح تحول سلامت مردم دچار هزینه‌های کمرشکن بودند یا به قول ما بیمه‌ای‌ها دچار تله فقر بودند. یک بیماری جدی زندگی‌شان را جابجا می‌کرد. چنانکه  من سال‌ها پیش که حقوق استادی مناسبی هم داشتم در دوره‌ای که بیمه تکمیلی نداشتم به دلیل بیماری همسرم بخشی از زندگی خود را فروختم تا پروتکل سنگین شیمی‌درمانی را برای همسرم بپردازم؛ اما اکنون وضع خیلی بهتر شده است.

وی  همچنین با اشاره به اصلاح تعرفه‌ها گفت: تعرفه‌ها  اصلاح شد بدون آنکه زیرساختش را آماده کنیم. این مشکلات باعث شد شانه‌هایمان زیر بار آنها خرد شود؛ ما اکنون روزهای سختی می‌گذرانیم تا طرح تحول سلامت به جلو برود و برخی نمی‌دانند چه کاری انجام شده است.

ربیعی تاکید کرد:ا مروزه اخلاق گوهر گمشده‌ای است که کمیاب شده است؛ باید به این نکته اشاره کنم که شاید بتوانیم به رشد اقتصادی برگردیم اما مناسبات اخلاقی اگر نابود شود دیرتر از اقتصاد برمی‌گردد.

جالب اینجاست که در همایش ارتقای سلامت تعرفه گذاری و پوشش بیمه ای خدمات پرستاری درمشهد ،احمد آریایی نژاد دبیر دوم کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی نیز طی انتقادهای صریح وناکام دانستن اجرای طرح تحول نظام سلامت تاکید کرد:  اقتصاد، فرهنگ، علم و ایمان جدای از اخلاق ارزشی ندارد.

وی افزود: با وجود اینکه ارتقای سلامت و پیشگیری از بیماری یکی از چالش‌های مهم طرح تحول نظام سلامت بشمار می‌رود، در حال حاضر نه تنها این چالش‌ها در طرح تحول نظام سلامت اجرایی نشده بلکه حجم مراجعه به مراکز درمانی دولتی همراه با میزان بدهکاری افزایش یافته و این در حالی است که نیروهای فعال در کادر پزشکی و سلامت در بسیاری از روستاهای دورافتاده نسبت به حجم حضور مردم کمتر است.

آریایی نژاد  با اشاره به  نبود  سیستم ارجاع و محدودیت منابع به عنوان چالشهای اجرای این طرح گفت : درحالی براجرای  این طرح پافشاری

می شود که  به جای تاکید بربهبود  پایه های نظام سلامت به راس آن توجه  شده است درواقع متولیان امر شیپوررا از سرمی نوازند.

به هرحال توفیق یا شکست در  هر طرحی را زمان مشخص خواهد کرد ، اما آنچه قابل تامل است این که ، باگذشت دوسال ازعمر اجرای چنین طرح کلانی با صرف هزینه های کلان تر چرا هنوزهم واکنشها ، تردیدها وابهامهای آن  ادامه دارد؟

 

 

برای اصلاح وضعیت تعرفه ها  واحقاق حقوق پرستاران به طور متوسط روزی ده نامه به مسؤولان ودستگاههای مختلف ارسال کرده ایم.

دکتر علی محمد آدابی رئیس نظام پرستاری کشور با بیان این مطلب به خبرنگار ماگفت :طرح تحول نظام سلامت باادعای کاهش پرداخت از جیب مردم و حذف زیر میزی  کلید خورد که درابتدا نیز شواهدی ازموفقیت در کاهش سهم پرداختی مردم مشهود بود اما وبااجرای گام سوم آن  وابلاغ تعرفه ها ، عملکردی برخلاف اهداف اسناد بالادستی نظام  انجام شد.چنان که  با دور زدن قانون باافزایش رشد 300-400 برابری  تعرفه های پزشکی  همراه بود که این منابع  کثیرمالی ازمحل منابعی همانند طرح هدفمندی یارانه وافزایش  دودرصدی  مالیات  بر ارزش افزوده تأمین شده و  روانه جیب عده  خاص  گردید. حال آن که  با افزایش تقاضای القایی مردم  وهجوم آنها و پرداختن به بحث درمانهای تخصصی وفوق تخصصی درعمل ، پرستاران با فشارکاری مضاعف مواجه کرد این درحالی بود  که  این قشرسهمی ازثمره زحمات خود نیز نداشت .

وی  با اشاره به  اعتراضات بی سابقه جامعه پرستاری طی دوسال اخیر به وضعیت خود ادامه داد: دربرابر این  واکنشها همواره  گارد وزارت بهداشت نیز همیشه بسته بوده و با بی توجهی  وبی احترامی عمل کرده است . چنان که  گوشی برای شنیدن نظرات منتخبان  این قشرنداشته  ، ازاین رو تلاشهای سازمان نظام پرستاری برای گشودن باب گفتگو دراین زمینه بی نتیجه ماند. به این ترتیب ناگزیر به مکاتباتی با نهادها و مسوولان مختلف شدیم چنان که به طور میانگین از سوی سازمان به این افراد ودستگاهها  روزانه ده نامه ارسال شده است.

آدابی درحاشیه همایش ارتقای سلامت تعرفه گذاری و پوشش بیمه ای خدمات پرستاری تاکید کرد: بااجرای این طرح ،همگرایی  میان فعالان حوزه سلامت افزوده شده وبر رضایتمندی بیماران نیز اثرخواهد کرد. به این ترتیب  انتظار می رود تا حدسی درصد  ازهزینه های درمان کاسته شود.بنابراین  ممانعت بااجرای قانون تعرفه گذاری خدمات پرستاری باادعای  وجود بار مالی آن   ونبود اعتبارات بیهوده است زیرا درحال حاضر

شاهد  سرازیری اعتبارات متعدد به نظام سلامت هستیم که به جز پرستاران دیگران از ثمره تلاشهای آنان برخوردارمی شوند.

رئیس سازمان نظام پرستاری  در افتتاحیه همایش مزبور نیز باانتقاد از سیاستهای  پنهانی دراجرای  طرح سلامت‌یار گفت: متأسفانه در این طرح از افرادی فاقد تخصص استفاده شده و در اجرای این طرح سیاست‌های غلطی اعمال شده است.

آدابی  با بیان اینکه عدالت مردم را متحد می‌کند چرا که بی‌عدالتی سبب واگرایی، جدایی و پراکندگی می‌شود، افزود: عدالت و آزادی حکم می‌کند که افراد نسبت به حقوق خود و دیگران آشنا شوند و به آن احترام بگذارند.

به بهانه تلاش برای ورود 15 میلیون واحد سرم به کشور

 

  چندی پیش سازمان غذاوداروی وزارت بهداشت ودرمان طی نامه ای به شرکتهای تولید کننده سرم ازواردات آنی 15  میلیون واحد انواع فرآورده های حجیم ترزیقی خبرداد .همچنین  دکتر  اکبر عبداللهی اصل ، مدیر کل نظارت وارزیابی دارو ومواد مخدر علت این حجم از واردات را عدم توان شرکتهای تولید کننده داخلی در تامین نیاز کشور دانست.

*تعهد به رشد سی درصدی

به دنبال طرح واردات آنی برخی اقلام دارویی  این پرسش مطرح می شود که آیا ظرفیتهای داخلی برای تامین   نیازهای تعریف شده کافی نبوده است که وزارت بهداشت ودرمان وآموزش پزشکی بر واردات  این محصولات به صورت ضرب الاجل تاکید دارد؟

 دکتر عبدالمجید قلی زاده ، مسؤول فنی شرکت داروسازی ثامن  بااشاره به ظرفیتهای این شرکت به عنوان تنها مجموعه سرم سازی در شرق کشور

 می گوید: با توجه به امکانات وتجهیزات موجود وبرنامه ریزی های  این شرکت   برای تولید   بخشی از نیازهای کشوردرجلسات بازخوانی وزارت بهداشت ودرمان تعهداتی را متعهد شده و همواره به این تعهدات خویش عمل کرده است . به این ترتیب در سال گذشته  موفق به تولید  حدود سی میلیون واحد سرم   شدیم که  مطابق مقررات  وزارت بهداشت ودرمان  به شرکتهای پخش مجاز دارو  ارائه شده و دراقصی نقاط کشور توزیع  گردیده است .

وی می افزاید: همچنین  براسا س تقویم تولید تعریف شده در سال 1394 بیش از320 روز کاری داشته ایم  وبرای  سال جاری نیز با توجه به جلسات بازخوانی وزارت بهداشت ودرمان این مجموعه  بیش از  20 تا30 درصدرشد درمیزان  تولیدی را متعهد شده است.

دکتر قلی زاده تاکید می کند:  به  دنبال فراخوان وزارت بهداشت برای واردات 15 میلیون واحد سرم ،شرکت سرم سازی ثامن  در پاسخی کتبی  نسبت به تولید وتامین  یکی از محصولات مورد نظر این فهرست وزارتخانه اعلام آمادگی کرده  تا ازاین فهرست حذف شود. شرکتهای دیگر هم می توانند با اعلام تعهدات بیشتر دراین زمینه  به حمایت از وزارت بهداشت و بازار سلامت بپردازد تا نگرانی های برای تأمین این اقلام مرتفع شود.

 

دکتر طوسی ، مدیر عامل هلدینگ دانا دارو درپاسخ  گزارشگر ما می گوید:  در کشورما پنج مجموعه تأمین کننده  سرمهای انسانی مختلفی برای مصارف بیمارستانی وداروخانه ای هستند که مهمترین اینها   شهید قاضی تبریز ، سرم سازی ثامن وشرکت شیراز دارو است  که  به اعتقاد من این شرکتها از ظرفیتهای مطلوب   برای تولید بیشترنیز برخوردارند به طوری که می توانند نیازهای کشورهای همسایه را نیز مرتفع سازند. البته درحال حاضر نیز برخی از محصولات  به کشورهای همجوار صادر می شود  . علاوه بر توانمندی این شرکتها نیز  ظرفیتهای دیگری در کشوروجوددارد که قابل فعال شدن است.

*جای خالی تولید کننده ها در نشستهای تخصصی

آیا وزارت بهداشت ودرمان به طور شفاف به کمبودهای بازار کشور به  محصولات مورد نیاز به واردات  اشاره داشته و برای رفع آن با تولید کننده داخلی جلسات هم اندیشی وظرفیت سنجی داشته است؟

دکتر طوسی درپاسخ می گوید  : دغدغه های پیش آمده برای شرکتهای تولید کننده در مورد سیاستهای واردات سرم به کشور با چند نشست قابل حل شدن بود که هیچ نشستی از سوی وزارت بهداشت با این مجموعه ها انجام نشده است. البته اگر درحال حاضر نیزاگر وزارت بهداشت در هم اندیشی با شرکتهای سرم سازی ، یک فرصت یک ماه، یک ماهه نیم  به تولید کننده ها بدهند  ودر مقابل نیز آنهارا متعهد به انجام مسوولیت خود بکنند این مسأله رفع خواهد شد.  به هرروی اگر  از سه ماه پیش تولید کنندگان را در جریان نیازهای  موجود وبرنامه ریزی های خود قرار می دادند امکان تولید وتهیه  محصولات یادشده برای مجموعه های مزبور وجودداشت.

دکتر طوسی می گوید: ازنگرانی های شرکتهای تولید کننده داخلی سرم از مسایل اخیراین است که وزارت بهداشت فرصت کوتاهی است که  برای  تامین    سرمها قرارداده  درحالی که اگر این مساله  زود تر اطلاع رسانی می شد و   و سقفی نیزبرای تهیه وتأمین آن  قائل می شدند این امر به سهولت میسر بود.

 

 

*تصمیمات اضطراری

سال گذشته نیز شاهد چالشهایی در زمینه  تامین سرم درکشور بودیم اما چرا این مسایل اتفاق می افتد؟

 

 

 

پنجـم مـاه مـی مصـادف بـا ۱۵ اردیبهشـت، از سـوی سازمـان بهداشت جهانی و کنفدراسیون بین‌المللی مامایی به نام «روز جهانی ماما» نام‌گذاری شده تا افکار عمومی را جدی تر متوجه اهمیت خدمات وضرورت فعالیت این گروه سازد . چراکه آمارها نشان می دهد  هر ساله در جهان 600 هزار نفر زن به علت عوارض بارداري مي ميرند. در کشورهاي در حال توسعه، خطر مرگ ناشي از عوارض مربوط به بارداري و زايمان در طول حيات يک زن، يک به 76 است که اين نسبت در کشورهاي صنعتي يک به هشت هزار می رسد.ازاین روهر ساله از سوی کنواسیون مامایی شعاری برای این روز در نظر گرفته می شود چنان  که شعار روز جهانی ماما در سال ۲۰۱۵   " جهـان امــروز بیش ازهر زمانی به ماماها نیاز دارد" بوده است .

نسرین خداکرمی رئیس انجمن علمی‌ مامایی ایران در گفتگو با قدس با اشاره به این که  کنفدراسیون بین المللی مامایی شعار روز ماما در سال 2016 را " زنان و نوزادان: قلب مامایی" اعلام کرده  ، می گوید: این نشان از اهمیت این حوزه است چرا که تاکید  دارد که خدمت رسانی به مادرانوکودکان هدف غائی وقلبی این قشر از فعالان حوزه سلامت است. البته این حرفه قدمتی  به طور آکادمی قدمتی 100 ساله دارد  وجز دیرپاترین رشته های پروانه دار حوزه پزشکی به شمار می آید. چنانکه در  قوانین صدور پروانه  1324 به این حرفه  اشاره شده است . به این ترتیب این حرفه همیشه مورد توجه واهمیت بوده است .

 

*تخصص زدایی ازمامایی

طی روزهای اخیر یکی از متولیان حوزه سلامت اعلام کرد که سه چهارم ماماهای کشور بیکارند  به تعبیر روشنتر  این که بستر فعالیت برای 60 درصد دانش آموختگان این حوزه فراهم نیست.

 خداکرمی دبیر کارگروه بهداشت، سلامت و محیط زیست معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری  درباره وضعیت جایگاه امروزی ماماها می گوید: در حال حاضر نیز  تمامی تخصصهای  حوزه پزشکی خرد شده ومتخصصان مختلفی در حوزه های مختلف فعالیت می کنند به طور ی که امروزه برای دندانپزشکی چندان متخصص به فعالیت

می پردازند. حوزه زنان ومامایی  نیر چنین وضعیتی دارد .چنان که درجهان پزشکی امروز شاهدیم   ماما عامل مراقبت بارداری و فعال یک روند است  وشاخه  های  مختلف پزشکی  این عرصه همانند انکولوژی زنان نیز وظیفه  خاصی خود را ارائه می کنند. چراکه طب رویکردی تخصص گرایی را درپیش گرفته است .

 

 

در سال‌های اخیر بسیاری از کشورهای نوپدید برای تقویت خود در مناسبات سیاسی و فرهنگی به «جعل هویت» پرداخته‌اند، چنانکه شماری از آن‌ها مستندات تاریخی را نفی کرده و حتی نام‌‌های تاریخی معتبر مانند خلیج فارس را دستکاری می‌کنند! این در حالی است که براساس مستندات موجود، نخستین بار ایرانیان در روزگار هخامنشیان، این دریا را «پارسا درایا» یا «دریای پارس» خواندند.

 

طبق کتیبه‌ای که از داریوش، پادشاه هخامنشی، در تنگه سوئز به دست آمده، از آن به عنوان «درایا هچا پارسا آیتی» یعنی دریایی که از پارس می‌آید، یاد شده و این سند به عنوان نخستین مدرک تاریخی موجود است که حقانیت نام خلیج فارس را به وضوح نشان می‌دهد. بدین ترتیب اهمیت میراث مکتوب در حفظ هویت ملل خودنمایی می‌کند.

 

  ایرانیان؛ ملتی مستند نگار

محمدرضا عمادی، کار‌شناس ارشد میراث فرهنگی با اشاره به جایگاه مستندنگاری در زندگی ایرانیان به خبرنگار ما می‌گوید: از آنجا که کشور ما از کهن‌ترین کانون‌های زندگی مدنی به شمار می‌آید، از گذشته‌های دور ساماندهی امور آن به طور ضابطه‌مند اجرا می‌شده، چنانکه از دوران هخامنشی بیش از هزاران لوح گلی به دست آمده که از وجود یک سامانه‌ اداری منسجم حکایت دارد که اسناد بیش از 50 سال فعالیت حکومتی را نشان می‌دهد. این مدارک که به بایگانی تخت جمشید مشهور شده، بخش ناچیزی از میراثی گران قدر به حساب می‌آید و گفته می‌شود تنها در زمینه اسناد توزیع غذا در این عصر بیش از ۲۰۰هزار لوح به جا مانده است.

دکتر ابوالفضل حسن آبادی، مدیر مرکز اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی نیز در گفت‌وگو با قدس تأکید می‌کند: آرشیو‌ها به عنوان مرکز نگهدارنده میراث بشری اعم از اسناد تصویری و مکتوب در دنیا نقش مهمی دارند. از این رو کشور‌ها براساس نیاز‌ها و سیاست‌های خود آرشیوهای مکتوب متعددی همانند آرشیو ملی، محلی، منطقه‌ای، خصوصی و سازمانی در اختیار دارند. البته شیوه‌های گوناگونی برای جمع آوری اسناد وجود دارد. در کشور ما نیز سابقه جمع آوری اسناد به دوره باستان می‌رسد، چنانکه در الواح تخت جمشید می‌بینیم امور اداری و اقتصادی کشور به صورت روزانه ثبت و ضبط می‌شده است. به این ترتیب براساس مستندهای موجود، امرا و حکمفرمایان برای اجرای برنامه خود دستگاه مشخصی داشته اند و حتی افرادی در دیوان‌ها مسؤول ثبت و ضبط امور بوده‌اند.

 

 گنجینه ارزشمند آستان قدس رضوی

مدیر مرکز اسناد و مطبوعات آستان قدس با اشاره به قدمت گنجینه اسناد این آستان می‌افزاید: براساس اسناد موجود، قدیمی‌ترین سند درباره خراسان در مرکز اسناد آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود که مربوط به قرن ششم و سال ۵۱۲ هجری است. گرچه به طور رسمی مرکز اسناد آستان قدس رضوی در سال ۱۳۷۶ شکل گرفت، اما به لحاظ اهمیت امور این دستگاه، سیستم منظم ثبت و ضبط مسایل از گذشته‌های دور بخصوص از زمان صفویه وجود داشته است. از این رو بیشتر اسناد این مرکز با بیش از ۷۰ هزار برگ به دوره صفویه مربوط می‌شود. همچنین اسناد ارزشمندی از دوره افشاریه با حدود۳۲ هزار برگ سند و حدود ۶۰۰ هزار برگ از دوره قاجاریه وجود دارد. در واقع بیشترین اسناد کشور دست کم تا دوران قاجار در گنجینه اسناد آستان قدس رضوی وجود دارد. ناگفته نماند در عصر قاجار فردی به نام «ضابط اسناد» در ساختار اداری و دیوانی فعالیت داشت که مسؤول گردآوری و ثبت و ضبط اسناد بوده است.

 

 گلدان سفید آبی، قاشق فغفور، آیینه پشت چوبی

کاسه روسی قرمز و آبی، گلدان سفید آبی، قاشق فغفور، آیینه پشت چوبی، آیینه بزرگ سنگی براق، جعبه کار اصفهان، قاشق ورشو چایخوری، جام ورشو، قندان ورشو،... این‌ها چند قلم از فهرست سیاهه جهیزیه بانوی ایرانی است که در تاریخ ۱۴ صفر ۱۳۶۳ مصادف با ۱۸ اسفند ۱۳۲۲ شمسی به ثبت رسیده است. به هر روی این کاغذ که زمانی فقط برای افراد انگشت شماری اهمیت داشته، حال به سندی معتبر در تاریخ اجتماعی مردمان این خاک بدل شده است.

 

 

هنوز هم تصویر دخترک شیرین " فیلم سینمایی  طلا و مس " برای ما  خاطره انگیز و اثر گذار است . دخترکی که خدا را از پشت چشمهای همیشه کودکش می دید. خدایی که همیشه شاد ومهربان بود. "پوراندخت بنیادی " مادر آیدای " ماست . او درباره روزهای مادرهایی  ازجنس خود   می گوید: به طور طبیعی همه مادرها انتظار تولد فرزندی سالم را می کشند وزمانی که با مشکل مواجه می شوند ابتدا دچار شوک  هستند و به چانه زنی با خدا می پردازند که چرا من؟!ابرخی مادرها حتی چندین سال درهمین  انکارها وافسردگی می مانند.مادرانی هم  با قبول این مشکل به دنبال راه حل می روند.

وی  می افزاید :من هم دچار همین شوک شدم که  با حمایت همسر مرحومم و  پشتوانه اعتقادی خودم این مسیر به سرعت پشت سر گذاشتم . بنابراین  برای  غلبه به این وضعیت  مطالعه  وبررسی کردم که حال باید چه کنم؟ به این ترتیب  دریافتم باید بر روی خدمات توانبخشی متمرکزشوم . اینجا بود که با  مانع تازه ای روبه رو شدم که همان ضعف در خدمات این بخش بود ، حتی درمراکز معتبر می شنیدم که ".بگذارید چند سال دیگر که  آیدا بزرگتر شود!" اما من کوتاه نیامدم.

مادر سخت کوش "آیدا عادلپور" می گوید:  درتمام لحظات به آموزش فرزندم  توجه داشتم . چنانکه در دوران کودکیش  درطول راه  دراتوبوس ؛ کاغذ وقلمی دراختیارم بود ویا تابلوها ی  شهری را نشان می دادم. درحال حاضر نیز تلاش می کنم او دانش ومهارت تازه ای بیاموزد.

  بنیادی   ادامه می دهد: من "آیدا"  را در مهد کودک عادی ثبت نام کردم واین همنشینی با اطفال عادی برای او موثر بود چنانکه مشکلات گفتاری اش تصحیح شد. چرا که درکودکی توان تقلید وآموزش  بالاست وبچه ها در کنارهم مهارتهایی را فرا می گیرند. بعد ازورود به مدرسه نیز خودش  علاقه مندی  وپشتکار بسیاری داشت .  همین امروز نیز درحال آموزش مهارتهای مختلف است  موسیقی ، تاتر ،معرق، نقاشی  ورزش، آموزش رایانه  و کلاس زبان جز برنامه های مستمر زندگی اوست.

وی تاکید می کند: این گونه فرزندان را باید همیشه  در محیط اجتماعی قرارداد و ایزوله نکرد. این تصوردرست نیست که چون مشکلی دارند ، دلیل ندارد آموزش ببینند ویا فعالیت خاصی داشته باشند بلکه ، برعکس باید آموزشهای ویژه را برای آنها تعریف کنیم تا پویا وتوانمند باشند. زیرا بی برنامگی آنها را  به سوی افسردگی می برد .

وی  در باره وضعیت خدمات توانبخشی  وبیمه  ها می گوید: دانش توانبخشی  رشد محسوسی داشته اما هنوز برخی مراکز  معتقدند : وقتی طفل توان نشستن داشت  مراجعه کنید. درحالی که این فرزندان از همان بدو تولد نیازمند خدمات توانبخشی متعدد  همانند کاردرمانی ، ماساژتراپی  هستند . این درحالیست که هیچ بیمه ای خدمات این فرزندان را پوشش  جدی نمی دهد. درحالی که ما به مجلس مراجعه کردیم وتقاضا داشتیم این کودکان نیز در زمره بیماران خاص  قرار بگیرند واز خدمات بیمه کل نگر برخوردار باشند.چراکه حدود 40-50 درصد این کودکان دچار نارسایی ها  قلبی بوده ونیاز به جراحی دارند. همچنین از نظر سلامت دهان ودندان ، ارتوپدی  نیاز به حمایت بیشتر هستند .

  بنیادی  درباره  رویاهای فرزندش می افزاید :  آیدا    دوست دارد فعالیت هنری داشته باشد، شاغل شود و زندگی مستقلی را تجربه کند .  بنابراین تلاش می کند ومن هم تشویقش می کنم  .وی تاکید می کند: این فرزندان قانع هستند  ودنیای شاد خودشان را دارند . دنیای خالص وبی ریا...

فرصت حضور گردشگران سلامت در کشورمان همیشگی نخواهد بود

 

گرچه آسیا و بخصوص منطقه خاورمیانه طی سال‌های اخیر بستر مناقشه‌های بسیاری بوده، اما در زمینه رشد «گردشگری سلامت» گام‌های قابل اعتنایی برداشته، به طوری که پیش‌بینی می‌شود از قطب‌های این صنعت در سال‌های پیش‌رو باشد.

 

 سیاست‌های جذب گردشگر

مؤسسه ملی آمار ترکیه گزارش داده است که بیش از ۴۰ میلیون گردشگر خارجی در سال ۲۰۱۴ از این کشور بازدید کردند که نیم میلیون از این تعداد تنها با هدف استفاده از خدمات مرتبط با جراحی‌های پزشکی در موارد گوناگون از کاشت مو و لیپوساکشن گرفته تا درمان و جراحی بیماری‌های مرتبط با تومورهای سرطانی به این کشور آمدند. به این ترتیب میزان درآمد حاصل از سفر این گردشگران درمانی به ترکیه در سال 2014 تقریباً یک میلیارد دلار بود که نسبت به سال ۲۰۱۳ بیش از ۷۵ درصد رشد داشته است.

هند نیز به عنوان یکی از پنج مقصد بر‌تر گردشگری درمانی در جهان به شمار می‌آید. به گفته دفتر گردشگری بهداشت و درمان هند، انتظار می‌رود این کشور درآمد خود را از صنعت گردشگری سلامت تا سال ۲۰۱۸ به ۶ میلیارد دلار افزایش دهد، این در حالی است که این کشور در سال ۲۰۱۵ میلادی، میزبان حدود 2/3 میلیون گردشگر سلامت بوده است.

 

 سرمایه‌گذاری سنگین کشورها در گردشگری سلامت

اما شگردهای این کشور‌ها برای جذب بیشتر گردشگران در این حوزه چیست؟

به گزارش روزنامه حریت؛ دولت ترکیه با سرمایه‌گذاری بیشتر قصد دارد بر توسعه زیرساخت‌های مرتبط با سلامت و بهداشت عمومی و تأمین خدمات و تجهیزات درمانی و نیز جذب سرمایه و کارکنان بخش خصوصی در خدمات درمانی، این میزان درآمد و روند رشد آن را افزایش دهد. از این رو قرار است ۳۴ بیمارستان در مراکز شهری احداث شود که حدود ۳۰ میلیارد لیر یا 6/11 میلیارد دلار سرمایه مالی برای آن برآورد شده است.

 

  قزاقستان وارد می‌شود!

قزاقستان نیز که از مدعیان صنعت گردشگری در منطقه است، در آخرین برنامه‌های خود برای جذب بیشتر مسافران، وعده «چشمه آب معدنی خاویار سیاه» را مطرح کرده است. این در حالی است که تجربه نشان داده قیمت پایین در کنار افزایش کیفی خدمات پزشکی در قزاقستان محرک خوبی برای رشد گردشگری درمانی این کشور بوده است. بنا بر گزارش وزارت بهداشت قزاقستان، هزینه پیوند مغز استخوان در قزاقستان ۵۱ هزار دلار است که نصف قیمت همین عمل در کشور روسیه است و همچنین قیمت پیوند کبد در این کشور ۲۰ هزار دلار است که بسیار ارزان‌تر از عمل مشابه در ترکیه انجام می‌شود.

 

 

بی تردید با وجود اخبارگوناگون خطاهای پزشکی که به مدد دهها " شهروند خبرنگار"  دررسانه ها منعکس شد نمی توان سال گذشته راسالی نیکو  برای وزارت بهداشت ودرمان دانست اما آنچه نمیتوان انکارکرد این است که گویا این نحوست در سال پیش رو نیزقرارنیست دست از سر این وزارتخانه بردارد .چراکه در روزهای اخیر رسانه ها از جراحت چهره نوزادی نوشته اند که به دلیل تیغ  جراحی پزشک در زمان سزارین اتفاق افتاده است.

*اشتباهات چندگانه

گرچه شاهد موارد متعددی از بروز خطاهای پزشکی هستیم اما  در زمینه بیماری های زنان این مساله به نظر چشمگیر ترمی رسد. امیر مسعود فیضی کارشناس ارشد  جامعه شناسی برنامه ریزی وتوسعه  با اشاره به این که گرچه آمارروشنی دراین زمینه وجود ندارد ، می گوید: براساس  داده های  بین المللی بیشترین شکایات پزشکی اغلب به متخصصان زنان وپس از آنها   به جراحان عمومی، دندانپزشکان و ارتوپدها مربوط می شود . به این ترتیب   این مساله ناشی از وجود فراوانی متخصصان وپزشکان  این حوزه  می شود که میزان خطا هارا  افزایش می دهد.البته به طور معمول هرساله   شاهد رشد 5 تا ده درصدی خطاهای پزشکی  هستیم.

 

 

 

 

اهل خانه دور هم جمع شده بودند و درمیان رفت وآمدها وگفت وشنید ها گاهی صدای تک سرفه های کودکی خردسال به گوش می رسد. کودک با لذت  تکه های  " کنجد عسلی " را دردهان می گذاشت وگاه وبی گاه  سرفه ای می کرد.بانوی سالمندی با دقت نگاهی به کودک  انداخت و گفت: این از گرمی سرفه می کنه ، گاهی  بهش " خطمی خبازی " بدین ، خنکیه!! این تصویر آشنایی برای اغلب ماست . تجویز های ساده مادر بزرگ وپدربزرگها که به قول قدیمی ها آبی بود روی آتش!

 

*

   وقتی صحبت از طب سنتی می شود اغلب گمان می برند  که این عرصه  همچنان در پستوهای نمور گذشته   خلاصه می شود  که ازقضا با  تغییر حال روز زمانه بی نصیب از بزک ودوزکها وعنوانها والقاب نمانده و با همه این شکوه کذایی همچنان تمام فعالیتش فروش عرق چهل گیاه و جوشانده عناب است ؛ که تصویری ابتدایی است . چراکه  شواهد حکایت از رونق  گیاهان دارویی  در عرصه  صنایع  وتولید  دارد.

دکتر وحید نوشاد ؛مدیرعامل یکی از برندهای فعال در حوزه گیاهان دارویی