*سردرگمی فعالان
دلیل ضعف دراین زمینه چیست ؟
امیر عباس اسدی ، پژوهشگر گیاهان دارویی می گوید: دراین عرصه گروههای متعدد خرد وکلانی فعالیت دارند که از روستاییان ساده تا تاجران صاحب نام را شامل می شوند که تمامی این گروهها دررونق ورشد صنعت گیاهان دارویی موثرند. بنابراین اگر ضعفی دراین حوزه مشهود است به نقص درعملکرد فعالان این حوزه می باشد. چنانکه برای نمونه هنوز برنامه روشنی برای کاشت هدفمند گیاهان دارویی وجود ندارد ویا سیاست مشخصی برای توجه به این صنعت از سوی برنامه ریزان کشوری دیده نمی شود.
*جای خالی توانمندی ها
آیا درحال حاضر بسترها برای حضور جدی کشور ما در حوزه طب سنتی وگیاهان دارویی وجوددارد؟
نوشاد تاکید می کند:با وجود قابلیتها وظرفیتهای انکارناپذیر این صنعت ، هنوزهم کشور ما جایگاه شاخص ومطلوبی را دراین زمینه ندارد. زیرا سیستم اجرایی ما درحوزه سلامت بیش از آن که برنامه خاصی برای رونق این صنعت داشته باشد به وعده وسخن بسنده کرده واز عملی سازنده خبری نیست.
وی می افزاید: مساله دیگر که در کاستی های این حوزه موثر است داستان همیشگی تقابل طب نوین وسنتی می باشد درحالی که صنایع داروسازی معتبر جهان این ماجرا را تمام کرده اند وحتی تولید کنندگان داروهای شیمیایی برای جلب مشتریان از عوارض ناچیز داروهای خود بر تولید آنها بر اساس پایه گیاهی تاکید می کنند.امروزه این مساله فراتر از تولید داروها درزمینه سایر اقلام پزشکی وبهداشتی وحتی ارایشی مشهود است
دکترنوشاد ادامه می دهد: ازدیگر علل ضعف دراین زمینه نحوه وکیفیت عملکرد فعالان این حوزه است که تلاشی برای نشان دادن توانمندی های خود نشان نمی دهند.
اسدی باتاکید بر غفلت از صنعت داروهای گیاهی درکشور می گوید : برآورد می شود که 750 هزار گونه گیاهی در دنیا وجود دارد که از این تعداد حدود 75 هزار گونه دارای خواص دارویی هستند و در حال حاضر 20 هزار گونه آن مورد استفاده پزشکی قرار میگیرد. همچنین کشور ما به دلایل گونه گونی اقلیمی قابلیت تولید گیاهان دارویی بی شماری دارد چنان که گفته می شود درحال حاضر در کشور، 8 هزار گونه ی گیاه دارویی وجود دارد که دستکم بیش از 2300 گونه از این گیاهان امکان صنعتی شدن دارند، یعنی می توان آنها را تبدیل به گیاه دارویی کرد.
وی ادامه می دهد : درحال حاضر بیش از 50 کشوردرتولید داروهای گیاهی فعالیت جدی داردند که کشور ما دررده 15 قرارگرفته است. درحالی که قابلیت ارتقای جایگاه دراین حوزه رادارد. به وژه آنکه حوزه گیاهان دارویی فرصت مطلوبی را برای کارآفرینی وکسب درآمد فراهم کرده چنانکه طبق گزارش بانک جهانی اکنون بازار تولید و مصرف گیاهان دارویی جهان در سه دهه اخیر از کمتر از پنج میلیارد دلار به بیش از 100 میلیارد دلار رسیده است. همچنین پیش بینی می شود این رقم تا سال 2050 به 500 میلیارد دلار برسد.
*تقلیل جایگاه ؛ تقلیل اثرگذاری
عده ای از صاحبنظران از دلایل بی مهری به صنعت گیاهان دارویی وطب سنتی در سیاستگذاری ها را تقلیل جایگاه معاونت طب سنتی به سازمان
می دانند.
دکترمحمدی ،متخصص طب سنتی با گلایه ازاین تغییرات می گوید: دراوایل سال 1392 ودرراستای اجرایی نمودن منویات مقام معظم رهبری در زمینه طب سنتی ؛ همچنین سند ملی گیاهان دارویی وطب سنتی مصوب شورایعالی انقلاب فرهنگی وماده 34 قانون برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران ، دردولت دهم معاونت طب سنتی دروزارت بهداشت ، درمان وآموزش پزشکی تشکیل شد.دردولت یازدهم نیز اگرچه وزیر بهداشت با تاخیری شش ماهه موضع خودرا درقبال معاونت طب سنتی اعلام کرد اما پس از آن مکرر از عدم توجه کافی به طب ملی وضرورت حرکت پرشتاب دراین زمینه سخن به میان آورد و هر ازگاهی موضع حمایتی خود را در قبال طب سنتی گوشزد کرد. اما درآن سوی داستان اغلب معاونین وزیرو برخی از روسای دانشگاههای علوم پزشکی رویه وباوری متفاوت داشتند. به گونه ای که درعمل، از اجرای بسیاری از برنامه ها وحتی دستورات مکتوب وزیر بهداشت ؛ به بهانه های مختلف شانه خالی می کردند که این موضوع رمز عدم پیشرفت مناسب امور طب سنتی دردولت یازدهم بود. به این ترتیب درکشاکش بین معاونین وزیر و تعلل در اجرای برنامه ها عرصه برمعاونت طب سنتی وزیر تنگ شده وی در سال گذشته مجبور به استعفا شد. گرچه این استعفا از سوی وزیر بهداشت مورد پذیرش قرار نگرفت اما صورت مساله همچنان به جا بودو تحرکات پشت پرده برای تضعیف حرکت دانشگاهی طب سنتی وسوق دادن وتنزل آن به یک طب عامیانه وجدایی ساختار آموزش طب سنتی از بدنه دانشگاه های علوم پزشکی ودانشکده های آن همچنان ادامه یافت.درواقع این تحرکات وکش وقوسها به سود سایر معاونان تمام شد ودرنهایت وزیر را برای انحلال معاونت طب سنتی وتقلیل جایگاه تشکیلاتی آن به یک دفتر کرد، امری که به باور اغلب کارشناسان موجب محدود شدن دایره عملکرد ، نفوذ واختیارات مالی ، تشکیلاتی وتیم کارشناسی طب سنتی در ستاد وزارتخانه وبه تبع آن در دانشگاه های علوم پزشکی خواهد شد.
دکترنوشاد نیز تاکید می کند: درچند سال اخیر تغییرات سیستمی چندان به سود تولید گیاهان دارویی وطب سنتی نبوده است درحالی که درکنار بازنگری این دیدگاه باید برای ارتقا این جایگاه به تقویت آموزش دانش آموختگان و فعالان موثر پرداخت و زمینه های فرصتهای پژوهشی را فراهم ساخت.