دکتر حسن آبادی با تأکید بر اینکه اسناد موجود، آیینه زندگی مردمان گذشته است، میگوید: تفاوتی که اسناد با نسخ خطی دیگر دارند این است که تولید اسناد تا حدود زیادی به زندگی اجتماعی افراد مربوط میشود. چنانکه حتی انواع اسناد دیوانی و حکومتی جلوههایی از زندگی عادی مردم را به نمایش میگذارد. اسناد مکتوب ابزاری برای کسب هویت فرهنگی و اجتماعی ملل است که به وسیله آن میتوان اعتبار خود را به جهانیان نشان داد. به این ترتیب به وسیله مستندات موجود میتوان نسبت به فعالیتهای بشری و جامعه انسانی در قالب اسناد معاملات، نامههای دوستانه و اسناد نکاحیه از تاریخ اجتماعی مردمان گذشته آگاه شد. از این رو به لحاظ پژوهشی، اطلاعات ارزشمندی را در اختیار آیندگان میگذارد.
عمادی نیز معتقد است: گرچه بیشتر اسناد موجود ردپایی از تلاشهای امرا و حاکمان را در ثبت و ضبط مسایل دارد، اما به وفور میتوان جلوههایی از زندگی آحاد مردم را در همین مستندات مشاهده کرد. از این رو اسناد مکتوب حلقه اتصال هویت اقوام به شمار میآید و منجر به پیوند مردمان گذشته به آینده میشود، مسألهای که در تقویت و غنای هویت ملی اثرگذار است.
در راه جهانی شدن
بنابر اطلاعات موجود، آثار مکتوب ثبت شده از سوی ایران در فهرست یونسکو در رتبه هفتم قرار دارد. این در حالی است که یونسکو در سال ۱۹۹۲ میلادی، مقارن با ۱۳۷۱ شمسی، برنامهای را با عنوان حافظه جهانی با هدف افزایش آگاهی همگانی نسبت به میراث فرهنگی کشورها ارایه کرد که بر اساس آن هر کشور میتواند در هر سال دو اثر مکتوب خود را در فهرست این برنامه به ثبت برساند. البته از آنجا که کشور پس از ۱۴ سال به این برنامه پیوسته، تاکنون توانسته ۹ اثر را به ثبت رسانیده در رتبه هفتم این فهرست قرار بگیرد که این رتبه در ظاهر مطلوب به نظر میرسد، اما با توجه به غنای فرهنگی کشور ما جای تأمل دارد.
دکتر حسن آبادی با اشاره به وضعیت ثبت اسناد در مرکز اسناد آستان قدس رضوی میگوید: در راستای گسترش فعالیت این مرکز یک میلیون سند بازخوانی و براساس کلیدواژههای مشخص طبقه بندی شده که این حجم در ساختار مستندسازی قابل توجه است.
وی اضافه میکند: از گنجینه اسناد آستان قدس رضوی مجموعه اسناد صفویه به ثبت جهانی رسیده است. همچنین به دلیل اهمیت اسناد مسجد گوهرشاد به عنوان یکی از مساجد بینظیر جهان، سعی داریم همزمان با رویداد مشهد، پایتخت فرهنگی جهان اسلام در سال ۲۰۱۷ اسناد این مسجد را که از یادگارهای عصر تیموری است و اهمیت آن فراتر از مرزهای ملی ماست، به ثبت منطقهای برسانیم. همچنین در تلاشیم که حدود ۵۰۰ تومار آستان قدس رضوی را که در باب امور اجرایی این آستان مقدس است و از تومارهای ۶ متری تا ۷۰ متری را شامل میشود - که بیشتر آنها به روزگار قاجاریان مربوط است- به ثبت ملی برسانیم.
*یادگارهارا دورنریزیم
گرچه امروزه فناوری های نوین ثبت وضبط خاطرات و امور زندگی مردمان را تسهیل کرده اما مشکلاتی را به همراه دارد.
حسن آبادی می گوید: با گسترش رونق فناوری های نوین امکان ثبت اسناد درقالب های مختلف فراهم شده اما به همان اندازه نیز بی رغبتی به نگهداری ازاسن اسناد دیده می شود چنانکه میتوان برخی افراد را اخرین نسل حافظ خاطرات واسناد گذشتگان دانست . ازاین رو به خانواده ها توصیه می شود هیچ نمونه سند مکتوب از گذشته حتی یک برگ را دور نریزید اینگونه برای تشخیص اهمیت مستندات خود به مرکز اسناد آستان قدس مراجعه کنند.ازهمین رو از طرحهای مرکز اسناد آستان قدس رضوی تشکیل واحدی برای ثبت مطالعات خاندانی وبانک رجال می باشد. به این ترتیب منابع ارزشمندی از تاریخ اجتماعی خراسان وکشورگردآوری خواهد شد .