طی چند روز اخیر باردیگربحث شیوع تب کریمه کنگو به یکی از موضوعات اصلی حوزه سلامت در جامعه تبدیل شده است . چنانکه بنابر آخرین خبرها ، دکتر محمد رضا شیرزادی ، رئیس اداره بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان وزارت بهداشت در گفتگو با مهر، از 17 مورد مرگ ناشی از ابتلا به بیماری تب کریمه کنگو در نیمه اول امسال خبر داد وگفت : بنا بر آمار موجود ، تا 14 شهریورماه جاری 82 مورد قطعی ابتلا و 17 مورد مرگ در کشور اتفاق افتاده است.
وی درادامه افزود : سال گذشته یک مورد ابتلا در استان کرمان داشتیم و امسال تا کنون سه مورد قطعی داشته ایم. همچنین در خوزستان که در سال 87 هیچ موردی از تب کریمه کنگو نداشتیم در سال گذشته سه مورد و امسال تا کنون چهار مورد ابتلا و دو مورد مرگ ثبت شده است.
رئیس اداره بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان وزارت بهداشت اظهار داشت: اگرچه موارد مرگ و میر اندک به نظر می رسد اما وقتی از صفر مورد ابتلا در خوزستان طی سال 78 به 22 مورد در سال گذشته افزایش یافته می تواند نگران کننده باشد.
اما همین مسوول در گفتگویی دیگر با ایسنا به رد افزایش تعداد مبتلایان پرداخت وگفت:
چنين موضوعي صحت ندارد. سال گذشته اين بيماري 114 نفر را مبتلا كرد و 14 مورد مرگ نيز به دنبال داشت. اما اين بيماري امسال حدود 82 نفر را درگير و 18 نفر نيز بر اثر آن جان خود را از دست داده‌اند.
وي افزود: موارد بروز «تب كريمه كنگو» در برخي استانهاي كشور مانند استان كرمان، يزد، خراسان رضوي و خوزستان نسبت به سالهاي گذشته كمي بيشتر است. اما در مجموع موارد بروز در اين استان‌ها در حد انگشتان دست گزارش شده است.
* شایعه است
در حالیکه ، آلودگی به بیماری یادشده در استانهای مختلف گزارش شده است اما بنابرآمارموجود؛ استانهای سیستان و بلوچستان، اصفهان و گلستان بیشترین میزان رادارا هستند.
اما دکتر حسینعلی شهریاری نماینده مردم زاهدان و و نایب رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در گفتگو با قدس این مساله را نادرست خوانده واظهارداشت : این مسایل جوسازی وشایعه است .
وی همچنین گفت: به طور کلی دامهای زنده که به طور غیرقانونی وقاچاق وارد میشوند می توانند باعث انتقال بیماری های متعدد شوند اما در زمینه آلودگی به تب کریمه کنگو چنانچه لاشه دامها پس از ذبح در یخچال قرارگیرد ویروس ازبین میرود .
* درمان رایگان مبتلایان
رئيس مركز مديريت بيماريهاي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در زمینه ابتلا به این بیماری گفت: از ابتداي سال جاري تاكنون 82 نفر در كشور به بيماري تب كريمه كنگو مبتلا شده اند.
محمدمهدي گويا در گفتگو با ايرنا افزود: بيشتر اين افراد در تماس با دامهاي قاچاقي كه وارد كشور مي شوند به اين بيماري مبتلا شده اند.
وي اضافه كرد: بسيار بعيد است كه انسان با خوردن گوشت آلوده به اين بيماري مبتلا شود و سرايت اين بيماري با تماس مستقيم يا غير مستقيم با دام رخ مي دهد، اما احتمال انتقال بيماري از انسان به انسان در اثر تماس با ترشحات و خون فرد آلوده بيمار نيز وجود دارد.
وي يادآور شد: علايم بيماري كمتر از دو هفته پس از تماس با دام آلوده يا ذبح آن يا گزش توسط كنه روي بدن دام، به صورت تب، سردرد و درد عضلاني ظاهر مي شود و معمولاً بعد از يك تا چهار روز علايم خونريزي شامل خونريزي از بيني، خونريزيهاي زيرپوستي و حتي خونريزي گوارشي عارض مي شود.
رئيس مركز مديريت بيماريهاي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي گفت: در اين صورت فرد بيمار بايد تحت مراقبت ويژه در بيمارستان بستري شود.
گويا افزود: خوشبختانه داروي بيماري تب كريمه كنگو در كشور موجود است و تمام مبتلايان به اين بيماري به صورت رايگان تحت درمان قرار مي گيرند.
گويا با اشاره به اينكه قاچاق دام بيشتر از مرزهاي استانهاي شرقي كشور صورت مي گيرد، افزود: اگر ورود قاچاق اينگونه دامها از كنترل سازمان دامپزشكي خارج شود بيماري تب كريمه كنگو در كشور گسترش مي يابد.
به گفته وي، به طور متوسط هر سال 100 نفر در كشور به بيماري تب كريمه كنگو مبتلا مي شوند.
* زیانهای ماندگار وسودهای آنی
باوجودآنکه در هفته های اخیر شاهد واردات هزاران تن گوشت از مبادی قانونی به صورت لاشه ودام زنده بودیم اما واردات غیرقانونی گوشت نیز همچنان بازار پررونقی دارد . پرسش اینجاست که دلیل این امر چیست ؟
دکتر امیر حسین قاضی زاده ، عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی در پاسخ به خبرنگار ما اظهارداشت: ازدلایل عمده ، موضوع قیمت گوشت در کشور ماست که نسبت به سایر کشورهای همسایه گرانتر می باشد از این رو ، تمایل به قاچاق وجود دارد چنانکه در حال حاضر قیمت یک کیلو گوشت در قزاقستان چهار هزارتومان می باشدکه علت این گرانی نیز، خشکسالی در چند سال اخیر می باشد.
وی همچنین به دلایل شیوع بیماریهای نظیر تب کریمه اشاره کرده و افزود: به دلیل عدم نظامات اداری و بهداشتی در برخی کشورهای مبدا ، بیماریهایی مختلفی در میان دامها شایع است که با تردد ونقل انتقالهای غیر قانونی به کشورما راه می یابند. به طوری که شاهدیم ، طی چند سال اخیر برخی چوپانان به دلیل خشکسالی دامها را وارد مرزهای دیگر کشورها کرده وتغذیه میکنند .به این ترتیب در ترددهای متعدد دامهای داخلی به بیماریهای گوناگون الوده می شوند. گرچه در ابتدا این روش برای صاحبان دام سودمند است اما به دنبال شیوع انواع بیماریها؛ دامهای آنان نیز صدمه دیده و دچار خسارت می شوند.
این نماینده مجلس در ادامه به قاچاق دام زنده به عنوان یکی از عوامل موثر در شیوع بیماریها تاکید کرده وگفت : به دلیل عدم انسداد مرزها و به دنبال آن قرنطینه سازی مطلوب دامها ؛ نظارت لازم وقانونی براین گونه ترددها وجود ندارد . درحالیکه در مسیرهای قانونی واردات ، این نظارتها با دقت در کشورهای مبدا اعمال میشود .
* تب کریمه کنگو چیست ؟
این بیماری يك تب خونريزي دهنده ويروسي است كه اولين باربصورت حاد در طي سالهاي 1944- 1945 منجر به ابتلاي بيش از 200نفر درمنطقه كريمه در اوکراین گردید . همچنین باردیگر با علایم مشابه در سال 1956 ، در كنگو در قاره آفريقا ظاهر شد . بهمين دلیل نام اين بيماري تركيبي از دو محل می باشد .
گرچه امروزه در بيشتر كشورها بخصوص كشورهاي همسايه ما ، موارد گوناگونی از آلودگی به این ویروس گزارش می شود. اما در ايران براي اولين بار در پی پژوهش بر روي كنههاي جدا شده از دامها در سال 1978 مشخص شد کنه ها آلوده به ويروس عامل تب کریمه کنگو ميباشند که همان زمان ؛ منشاء آن ورود دام ها ی آلوده از مناطق مرزی شرق کشور اعلام شد .
دکتر اختیارزاده مدیرکل بررسی ، مبارزه ومراقبت بیماریهای دامی سازمان دامپزشکی کشوردر زمینه ، نحوه انتقال بیماری به گزارشگر ما گفت : عامل انتقال این بیماری ، کنه ها هستند که با خونخواری از طریق آلوده ساختن دامها وحتی سایر جانوران نظیر جوندگان کوچک و پرندگان باعث ابتلای انسانها می شود. اینگونه از طریق خون يا بافتهاي آلوده دام وهمچنین باتماس با افراد مبتلا و وسایل آلوده آنها مبتلا می شوند .
وی همچنین اظهار داشت: تب کریمه کنگو ، دردامها وسایر حیوانات به عنوان بیماری مطرح نمیشود زیرا علایم بالینی حاد یا تلفاتی ندارد. اما همین آلودگی در انسان موجب بیماری می باشدومرگ خواهد شد . بنابراین برای کاهش مشکلات باید به پیشگیری های توجه داشت.
* نشانه های بیماری
دوره نهفتگی تب کریمه کنگو درانسان سه تا دوازده روز میباشد و نمونه های ابتلا نیز به صورتهاي مخفی تا حاد گزارش شده است اما درنمونه حاد شامل علائمی نظیر تب و سردرد، درد عضلاني، لرز،گلودرد، دردشكم، تهوع و استفراغ، اسهال، پرخوني ملتحمه چشم و حساسيت به نور و بثورات جلدی ظاهر می شود. ناگفته نماند بنابر پژوهشها مشخص شد ه علاوه برکنه ها ، سایر حشراتی که از خون حیوانات آلوده تغذیه کرده اند نیز میتوانند ناقل باشند.
* راههای پیشگیری
از آنجا که این ویروس مدت ده روز بدون نشانه های محسوس در بدن حیوانات ، پنهان می ماند وواکسنی نیز برای پیشگیری وجودندارد ،همین امر؛ مقابله انسانی را با این بیماری را حساس تر ودشوارتر میکند.
دکتراعلمی سرپرست دامپزشکی خراسان در همین زمینه به راهکارهای پیشگیرانه تاکید کرده و گفت: از آنجا که تردد دامها از مهمترین عوامل انتقال بیماری می باشد کنترل این مساله، با قرنطینه سازی و نظارتهای سازمان یافته موثر می باشد .نکته دیگر انجام اقداماتی نظیر سم باشی برای کاهش جمعیت کنه ها در محیطهای مختلف است . موردیگر آموزش افرادی همانند فعالان صنعت دام می باشد که با عوامل انتقال دهنده آلودگیها مرتبط هسستند. به این ترتیب آنها با رعایت نکات پیشگیرانه همچون استفاده لباسهاي محافظت كننده خود را از گزش کنه محافظت کرده و لباس و وسائل را تا حد امكان سمپاشي و ضدعفوني كنند.
وی همچنین به میزان دما در نابودی ویروس مزبور اشاره کرده وگفت : توصيه ميشودبارعایت ضوابط بهداشتی وخرید دامهای سالم ، پس از ذبح لاشه دام را حداقل 24 ساعت در یخچال یا سردخانه ای با دمای چهاردرجه قرارداده ومصرف کنند زیرا طی این زمان با کاهش وضعیت اسیدی گوشت ، این محصول کیفیت بهتری خواهد داشت.
همچنین به خانواده ها تاکید می شود از خرید گوشتهایی که فاقد مهر دامپزشکی هستند ، بپرهیزند.