به گفته مسؤولان زندانهاي کشور در حال حاضر 50 درصد زندانيان زن در رابطه با مواد مخدر و اعتياد در زندان هستند. بي ترديد بخشي از زنان در معامله مواد مخدر مشارکت دارند چنان که بايد پذيرفت اعتياد و قاچاق مواد مخدر در آسيبهاي زنانه دوهمزاد شده اند. يکي از اين زنان که خود را فاطمه معرفي مي کند، مي گويد: 29 ساله هستم و چهار فرزند دارم. شوهرم معتاد است ولي چون درآمد دارد خودش هزينه موادش را تأمين مي کند، اما من ناچار به خريد و فروش مواد هستم.
وي ادامه مي دهد: ده تا پانزده سال است که به اين کار مشغولم و اين بار پنجمين بار است که دستگير شدم. بنابر آخرين حکم، به ده سال زندان و 4 ميليون تومان جريمه محکوم شدم.
رابطه اعتياد و مشکلات شخصيتي
بنابر آخرين آمار ارايه شده از سوي محمد صادق فتح اللهي، مديرکل ساماندهي سازمانهاي مردم نهاد ستاد مبارزه با مواد مخدر، حدود 10 درصد معتادان کشور، زن هستند. اما آنچه نمي توان ناديده گرفت نقش مردان در بزهکاري زنان است. چنان که بنابر پژوهشهاي انجام شده؛ بيش از 70 درصد زنان معتاد، بيشتر از سوي همسر و در برخي موارد متأثر از اعتياد ساير بستگان؛ به اين وادي پا گذاشته اند.«مهناز» که امروز موفق شده بر اعتيادش غلبه کند نيز سرگذشت جالبي دارد. او مي گويد: من در يکي از عجيب ترين خانواده ها متولد شدم. والدينم هر دو معتاد بودند و ترياک مصرف مي کردند.خواهر و برادران و خانواده هايشان تجربه اعتياد و زندان داشتند. من هم سابقه دار بودم اما هميشه آرزو داشتم زندگي سالمي داشته باشم. زماني که 16 ساله بودم با يک مرد معتاد ازدواج کردم. بعد از ازدواج با خودم قرار گذاشتم به خاطر بچه ها هيچ وقت دنبال کار خلاف نروم. اما وضعيت اعتياد همسرم دشوارتر از آن بود که به قول خود عمل کنم. آنقدر دچار مشکلات شدم که يادم رفته بود اعتياد چه مصيبتي براي زندگيم بوده است. به توصيه همسرم براي درمان دردهاي مزمني که داشتم، مواد مصرف کردم. از چند پک ساده شروع شد تا به چند وعده کشيد... در زمينه خريد و فروش مواد نيز مي توان ردپاي مردان را در سرنوشت زنها ديد.
زهره، يکي ديگر از زنان زنداني نيز مي گويد: 34 سال دارم شوهرم بيکار بود و من نمي دانستم با برادرم در زمينه قاچاق مواد مخدر فعاليت مي کنند. آنها را که گرفتند مرا هم به عنوان شريک جرم دستگير کردند، اما من نه موادي ديدم و نه همراه من موادي گرفتند ولي چون فکر مي کردم مي توانم به آنها کمک کنم، ادعا کردم همدست آنها هستم. از همين رو، براي نگهداري سه کيلو مواد دستگير و محکوم به اعدام شدم. ديگري نيز چنين اظهار مي کند: 38 سال دارم و شوهرم بعد از 9 سال زندگي مشترک معتاد شد. در حال حاضر زنداني است.
من براي هزينه زندگي، مواد خريد و فروش مي کردم. چهارتا بچه دارم. به دليل 70 کيلوگرم ترياک و يک و نيم کيلو کريستال دستگير و محکوم به اعدام شدم. شوهرم نيز محکوم به حبس ابد است. دکتر هادي معتمدي، روانپزشک در زمينه بزهکاري زنان مي گويد: زنهايي که وارد اين عرصه مي شوند مي توانند داراي زمينه اختلال شخصيت باشند. به اين ترتيب که حدود يک درصد اين افراد شخصيت ضد اجتماعي دارند، البته اين موضوع در مردان سه درصد است به اين ترتيب فرد بزهکار از اعمال مجرمانه خود لذت مي برد. وي در ادامه مي افزايد: مسايل فرهنگي و محيطي که فرد در آن رشد کرده، والدين و خانواده نامناسب و فقر، افول اخلاقيات و افزايش خانواده هاي فروپاشيده همه در گرايش به بزهکاري مؤثر است.
تجارتي سياه با يک هزار و 500 ميليون دلار گردش مالي
وقايع چند ماه اخير حکايت از آن دارد که مشارکت زنان در قاچاق مواد مخدر در سراسر دنيا رو به افزايش است، تا آنجا که يکي از اعضاي عمده باندهاي بين المللي را مي توان زنان دانست. به اين ترتيب در يک سال اخير دوباند قاچاق مواد مخدر را در ترکيه و اندونزي دستگير کردند که اغلب اعضاي آن زنان بودند.
به راستي علت چيست؟
دکتر معتمدي، آسيب شناس مي گويد: به طور کلي گرايش عمومي به مصرف مواد مخدر در جهان رو به افزايش است. چون بر اين بازار نيز رابطه عرضه و تقاضا حاکم است هر قدر تقاضا بيشتر باشد خدمات هم براي حضور در اين عرصه فزوني مي گيرد. بنابراين افراد بسياري از جمله زنان، که با مشکلات ديگري نظير فقر، بيسوادي، فقدان سرپرست و... رو به رو هستند، بيشتر جذب اين بازار مي شوند.بنابر نظر کارشناسان، در حال حاضر، تجارت مواد مخدر از درآمد زاترين معامله هاي غيرقانوني است. چنان که سالانه يک هزار و 500 ميليون دلار گردش مالي دارد. تجارت مواد مخدر سومين تجارت سودمند جهان است. هم اکنون بيش از 200 ميليون معتاد در جهان وجود دارند و بر اساس اعلام سازمان ملل متحد، شمار افراد فعال در شبکه هاي بين المللي قاچاق مواد مخدر نيز به 10 ميليون نفر در سال 2009 رسيده است.
ختم کلام
شواهد حاکي از آن است که زنان معتاد علاوه بر آسيبهاي ياد شده ساير چالشها را نيز در زندگي تجربه خواهند کرد؛ که از مشکلات رواني تا آسيبهاي اجتماعي را در بر مي گيرد.به طوري که زنان معتاد بيشتر از مردان مبتلا به بيماريهاي رواني هستند که شايع ترين آنها افسردگي است، همچنين بيش از زنان غيرمعتاد مورد سؤ استفاده و خشونتها قرار مي گيرند. در همين باره، دکتر بهرام يگانه، رئيس انجمن مبارزه با آسيبهاي اجتماعي معتقد است: 90 درصد زنان معتاد حداقل يک بار مورد خشونت و سؤ استفاده بستگان يا ديگران قرار مي گيرند. ناگفته نماند، اين افراد مشکلات جسمي بيشتري نسبت به مردان خواهند داشت. به ويژه آنکه، الگوي ابتلا به ايدز در کشور ما متأثر از اعتيادهاي تزريقي و روابط مشکوک است.