بايد به مسايل زنان تخصصي تر نگاه شود. حجة الاسلام مهريزي با بيان اين مطلب به خبرنگار ما گفت: در مباحث نظري ازجمله مسايل مربوط به حوزه، ديدگاههاي مختلفي مطرح مي شود وما نميتوانيم تمام آن مباحث را رد يا نفي کنيم و تنها به نظر خود توجه کنيم. اما با بيان مستمر وگسترده ديدگاههاي مؤثر ومثبت مي توان بستر مناسب را براي تضارب آرا فراهم کرد تا جامعه نگرش صحيح را انتخاب کند.
وي با اشاره به اينکه هنوز نظرات نوين غلبه پيدا نکرده وکمتر مورد توجه قرار گرفته است، افزود: به اعتقاد من، مباحث زنان را حوزه هاي ديني به عنوان مقوله جدي در دستور کار خود قرار نداده اند. اين در حالي است که در دنيا از مباحث اصلي ومطرح است.
بنابراين اگر درحوزه هاي علميه مباحث مربوط به زنان، نظير فقه زنان، مطالعات زنان و... جدي تر لحاظ شود وعلما وصاحبنظران با نگاه ديني به آن بپردازند بسياري از مسايل اين عرصه حل شده و ديدگاه هاي مربوط به اين زمينه غربال مي شود. براي نمونه، اگر «مقوله فقه زنان» را به طور جداگانه تدريس کنند، خود به خود خيلي از مشکلات حل مي شود، بخصوص اينکه مباحث مزبور، در حال حاضر پراکنده مطرح مي شود.
ادبيات قوانين مدني مردانه است
اين مدرس حوزه در پاسخ به اينکه در برخي موارد، با وجود نگاه ملاطفت گونه منابع اسلامي به زن وجايگاه وي، در قوانين کشور زن مورد بي مهري قرار مي گيرد؛ چگونه مي توان اين ناهمگوني را رفع کرد؛ اظهار داشت: يکي از راهکارهاي اين موضوع آگاهي از فعاليت ديگران در مقوله مسايل زنان است. البته در نگاه به اين فعاليتها؛ بايد پيش فرضمان اين باشد که اين مسايل از سر انسان دوستي است نه دين ستيزي. به اين ترتيب زمينه ايجاد تحولات فراهم مي شود.
ناگفته نماند، اين گونه مباحث از سوي گروهي از علما نظير؛ شهيد مطهري، مرحوم علامه طباطبايي ودر حال حاضر آية ا... جوادي آملي مطرح شده است؛ که بيانگر انجام فعاليتهاي متمرکز و آگاهي از کارهاي ديگران است. همچنين اين احساس در آنان شکل گرفته که ديگران نيز، انسانهايي هستند که با انگيزه هاي انسان دوستي به اين مسايل پرداختند؛ حتي اگر دراين نظرات اشتباه کرده باشند.به اين ترتيب؛ اين بزرگان ادبيات وفضا را تغييردادند. اما هنوز اين مقوله، فراگير نشده است. اما چنانچه، اين روند گسترش پيدا کرده ودر بخشهاي ديگر حوزه نيز انجام شود، آن ادبيات تغييرکند. به نظرمن آنچه از فقه که در قانون مدني منعکس شده؛ داراي ادبياتي مردانه است، اين در حالي است که جا براي تعديل وبازنگري وجود دارد. زيرا فقه محصول اجتهاد مجتهدان است و ممکن است مجتهداني بيايند و نظري متفاوت داشته باشند. بايد تأکيد کنم اجتهاد مجتهدان، غيراز کلام خدا و سنت است. کلام خدا و سنت مقدس بوده و قابل تغيير نيست. اما اجتهاد مجتهد در واقع عمليات ذهني بشري است که قابل نقد وبررسي است.
حضور کمرنگ زنان در عرصه اجتهاد
مهريزي در ادامه برنقش زنان دربهبود جايگاه شان اشاره کرده وگفت: به نظر من مهمترين اصل براي رسيدن به اين هدف، توسعه آگاهي در ميان زنان مي باشد که رسانه ها و ديگر ابزار فرهنگ ساز بايد متناسب با شرايط اجتماعي و فرهنگي اين وظيفه را انجام بدهند، بدين ترتيب بانوان به درستي به وظايف و تکاليف خود آگاه شوند. در سطح تخصصي نظير فقه و حقوق نيز اگر بانوان وارد شوند، به دليل شاکله ذهني خود، يکسري مباحث متفاوت ازمردان مي بينند. اما اين وضعيت رخ نداده است و زنان درحوزه ها، بخشهاي تخصصي مربوط به زنان را دنبال نمي کنند. براي مثال، در حوزه ها، رشته هايي نظير مطالعات زنان و فقه زنان؛ تخصصي براي بانوان نشده است.وي ادامه داد: من در گذشته به اين مساله در مقاله «آسيب شناسي رشته ها در مسايل زنان» پرداختم و همانجا اشاره کردم که يکي از اين آسيبها غيبت زنان ازفقاهت واجتهاد است. زيرا برخي مسايل وجود دارد که زن بهتر متوجه مي شود. براي نمونه، برخي مسايل از سوي مردان مطرح مي شود اما زنان آن را نمي پذيرند. ولي در واقع طرح آن نيز از سوي مردان غرض ورزانه واز سر دشمني نيست، بلکه تصورمردانه آنها چنين است. براي مثال، در مساجد جاي بانوان و آقايان متفاوت است و معمولاً اين باور وجود دارد که بانوان پرسروصدا هستند.
اما در واقع اين گونه نيست که زنان زياد حرف مي زنند، بلکه بنا بردلايلي نظير اينکه؛ فضا اندک است، نورکافي نيست، کودکان با آنها هستند و گوينده را نمي بينند و... چنين شرايطي رخ مي دهد. اما اگر در هيات امناي مساجد، بانوان حضور داشته باشند و اين مسايل را انتقال دهند، اين مشکلات کاهش پيدا مي کند.
نگاه ملاطفت گونه قرآن به زن
همچنين مهريزي در نشست تخصصي- پژوهشي «قرآن، زن ملاطفت يا خشونت» اظهار کرد: به هنگام مطالعه در زمينه مسايل زنان بايد بر پنج منبع شامل قرآن، سنت قولي پيامبر(ص) وائمه معصومين(ع)، سنت وسيره عملي اين بزرگان، نمادهاي ديني ودرنهايت شخصيتهايي که دين براي آنان ارزش دارد؛ توجه کرده وديدگاههاي اسلامي را از آنها استخراج کنيم. زيرا نگاه به برخي منابع نمي تواند تصوير کامل وروشني از موقعيت وجايگاه زن را در اسلام نشان دهد.
اين پژوهشگر با اشاره به اينکه 300 آيه در قرآن کريم به مسايل زنان وخانواده مي پردازد افزود: قرآن در اصل آفرينش و خلقت زن و مرد و استفاده از استعدادها و توانمندي هاي آنان هيچ گونه تفاوتي قائل نشده است. همچنين در زمينه سيروسلوک معنوي نيز قرآن بر برابري زن ومرد اشاره دارد.
اين پژوهشگر به بررسي جايگاه خانواده در قرآن پرداخت واظهار داشت: بنا بر شواهد قرآني، زن ومرد هر دو مسؤوليت و نقش آرامش بخشي يکديگر را دارند و مکمل هم مي باشند. توجه به نقش پدران و مادران در کانون خانواده، حقوق و تکاليف برابرزن ومرد و... از جمله مصاديق مورد تأکيد قرآن کريم واز نشانه هاي برابري زن ومرد مي باشد.
به اين ترتيب مهريزي نگاه غالب به زن را در قرآن ملاطفت گونه دانست و گفت: ايرادها ناشي از فهم نادرست قرآن وفضاي ذهني وفرهنگي مفسران استمهريزي با اشاره به مباحثي نظيرحکمراني ملکه سبا، اشتغال دختران حضرت شعيب(ع) و سلسله مضامين سياسي همانند؛ مباحث بيعت، هجرت ومباهله بر نگاه قرآن به زندگي اجتماعي زنان گفت: براساس اين موارد قرآن تصويري ملاطفت گونه وبدون تبعيض عليه زن دارد.
کلام آخر
درهمين نشست حجة الاسلام عصارزاده مدير امور بانوان جامعة المصطفي العالميه واحد مشهد به معرفي فعاليتهاي علمي - پژوهشي اين مرکز پرداخت و افزود: بخش بانوان از سال 85 تا کنون 100 نشست علمي - پژوهشي برگزار کرده و هم اکنون داراي سه انجمن پژوهشي قرآن و حديث، کلام و مطالعات زنان است.
وي تصريح کرد: در سال 88 نيز 37 نشست در واحد بانوان برگزار شده که 12 نشست آن جلسه پاسخگويي به شبهات بوده است.
گفتني است، نشست يک روزه «قرآن، زن، ملاطفت و يا خشونت» با همکاري بخش علوم قرآن و حديث و مطالعات زنان و با همکاري اداره پژوهش مديريت امور خواهران جامعة المصطفي العالميه وبه منظور آشنايي بيشتر طلاب غير ايراني با مسايل زنان برگزار شد.