ساعت 10/10 صبح پنج شنبه است.بانک مملو از جمعیت سرگردان است. روی "دستگاه نوبت دهی " نوشته " نوبت تمام شد" بر روی نزدیکترین صندلی به دستگاه دختر جوانی نشسته که تکه های کوچک ورقها را کهرویش نوبتها نوشته شده به مشتریان می دهد...
ساعت 25/11 شده دختر رفته است ."او "با چندقبض وفیش در دست از کنار ادمهای متحیر می گذرد.روی صندلی می نشیند.دختر جوانی کنارش می نشیند وآرام می گوید: شما نوبت دارین؟
جواب می دهد: نه. کارمندای بانک گفتن بنشینین بعد از اونایی که نوبت دارن به شما وقت می دیم....
دخترک می گوید من یک نوبت اضافی دارم از اون پسره جلوی در گرفتم.
پسرک لاغری چند برگه در دست دارد.
او شماره 5.... را از دختر میگیرد.نیم ساعت میگذرد دختر برمیگردد ومی گوید: لطفا شماره روبدین واین شماره روبگیرین .
شماره ای با 10 -15 عدد بالاتر را به دستش می دهد. چهره های تازه وقدیمی می آیند ومی روند اما هنوز نوبت اونشده بود......او نمیداند آیا باید باورکند که وقت هنوز هم طلاست ؟
مرد میانسال است وخودش را رسولی بازنشسته معرفی می کند. با دلخوری می گوید: وقت طلاست ، اما نه برای ما افراد که کارهایمان را برای دقیقه نود می گذاریم.
او ادامه می دهد : پسرم قبضی را برای پرداخت داده که امروز آخرین مهلتش است. بانکها هم که همیشه شلوغ است .
از یکی ازادارات پررفت وآمد شهر مریم فرخی بیرون می آید او نیز اظهار میکند: مفهوم " وقت طلاست " زمانی باور پذیر وقابل درک می شود که همه در جامعه معتقد به انجام وظایف ومسوولیتهای خود باشیم .نه انکه ناچار شویم تمام وقت وانرژی خود را صرف بی توجهی وبی دقتی یکدیگر کنیم .
دکتر سخدری مدیر مرکز کار آفرینی جهاد دانشگاهی مشهد می گوید: از شاخص هایی که در حوزه فرهنگ ، تفاوتهای جوامع را نشان می دهد بحث توجه به زمان است .به این ترتیب میزان درک وتوجه ما به زمان ، میزان توسعه یافتگی ما را نشان می دهد .از همین رو مطابق دیدگاه صاحبنظران میتوان بر اساس فرهنگ و نوع نگاه ملتها به زمان به تفاوت آنان پی برد وجوامع رابه گروههای حال مدار، گذشته مدار و آینده مدار تفکیک کرد.
وی همچنین اظهار می کند: از نمودهای فرهنگی که می توان باور افراد جامعه را نسبت به زمان دریافت ؛ کلمات قصار، اشعار ، ضرب المثلها ویا هر اندیشه رایج میان مردم است برای نمونه ، در مقطعی از زمان شاعران بر غنیمت دانستن زمان تاکید دارند و موقعی دیگر بر گذ شته حسرت می خورند که این نشان از تحولات فرهنگی جامعه دارد .اما باید دانست بهترین نگرش به زمان ؛ کسب تجربه از گذشته ، امید وبرنامه ریزی برای آینده و دقت در انجام امور در حال است .زیرا در واقع نمی توان پیوند میان سه زمان را قطع کرد.افرادی که در گذشته زندگی میکنند ، ناتوان از خلق لحظات شیرین هستند وآنانی که در رویاها به آینده چشم دوخته اند فرصتها ولذتهای حال وثمرات ارزشمند آینده را از دست می دهند.بنابراین بهتر است در گذشته توقف نکنیم از گذشته پند بگیریم ودرحال زندگی کنیم وبرای آینده ای بزرگ برنامه ریزی کنیم.
* هوشیار در دنیای پر تلاطم امروز
عادت هرروزه اش شده ؛ شبها فهرستی از کارهای ریز ودرشت فردایش را بنویسد به امید آنکه بتواند انجامشان بدهد اما گویا این فردا هیچگاه برای او نمی رسد وکارهای ریز ودرشت همچنان مانده است..... این درحالیست که گوشه دفترش به نقل از بزرگی نوشته:
کسی که نمی تواند زمان را مدیریت کند هیچ چیز زندگیش را نمی تواند مدیریت کند.....
به راستی ماچگونه میتوانیم در " مدیریت زمان " موفق باشیم؟
دکتر سخدری به چند نکته دراین زمینه اشاره کرده ومیگوید: در فرهنگ نامه " وبستر" در باره زمان نوشته" حرکت در جهت بادموافق" بنابراین یکی از مهمترین شیوه های بهره مندی از زمان ، " درک فرصتها" وفرصت شناسی است .مساله بعد اینکه ؛ " چشم اندازی از زندگی خود" ترسیم کنیم .زیرا امروز کسی که چشم ندارد با مشکل روبه رو نمیشود اما زندگی بدون چشم انداز مشکل خواهد بود .به این ترتیب ؛ با تعریف وترسیم چشم اندازی مطلوب میتوان هدفها وراهبرد رسیدن به آنها رانیز به روشنی مشخص کرده ومتناسب با آن برنامه ریزی کنیم .برنامه ای که قابل ارزیابی واندازهگیری باشد تا ماتاخیرهای خود را بدانیم .
وی با بیان اینکه از عوامل قابل تامل در برنامه ریزیها؛ تغییرات مکرر است. می افزاید: به دلیل انکه درگذشته تغییرات به کندی اتفاق می افتاد بستر جریانهای فعالیت بشر کند، ارام وبدون تلاطم بود.به این ترتیب تصمیم گیریها برای آینده "خطی " بود اما در حال حاضر به دلیل تغییرات مداوم که هرلحظه ممکن است اتفاقی بیفتد ؛ بر نامه ریزی عادی نمیتواند موفق باشد .بنابراین تنها عاملی که میتواند جوابگوی این تغییرات سریع باشد ؛ مهارت حل مساله در جریان زندگی است .اینگونه انسان باید پیوسته درحال آموزش باشد واین جاست که " زگهواره تاگوردانش بجو" معنا پیدا می کند.
این عضو هیات علمی دانشگاه تاکید میکند: یکی از مهمترین عوامل برای بهره وری از زمان پرهیز از نگاه موکولی ومشروطی است .چنانکه مشاهده میکنیم بسیاری برای انجام کارهایشان شرط میگذارند. برای مثال، فردی میگوید زمانی من خانه ام را مرتب میکنم که منزلی با سه اتاق خواب داشتم باشم .البته باید مطمئن بود با فراهم شدن این شرط یا تاخیر درانجام کارها بازهم این امور به سرانجام نمی رسد.
دکتر سخدری همچنین میگوید: انتظارات افراطی وکمال گرایانه همیشه سودمند نیست زیرا تجربه نشان داده ، افرادی که به مسایل ، نگاهی کمال گرایانه افراطی دارند مستعد به تاخیر وتعویق انداختن زمان هستندواز آنجا که زمان را از دست می دهند دچار اضطراب میشوند .این در حالیست که یکی از نکاتی که در بررسی اهداف وتوفیق در آن موثر است ، آرامش می باشد.
*زمان ؛ دوست یا دشمن
زن کلافه بود.با بی حوصلگی میگوید : مدام سرم درد میکند .نمیدونم با این همه کارومسوولیت چیکارکنم؟ همین امروز؛ صبح باید دفترچه های بیمه رو برای تمدید ببرم، مادرم نوبت آزمایش خون داره ...مدرسه پسرم جلسه است عصر جشن تولد دختر خواهر شوهرمه.... خواهرم هم قراره برای عروسش مهمونی بده... خانم صاحبخونه هم امشب ولیمه داره... یک سبد لباس برای اطو دارم یک گنجه پارچه برای دوخت ودوز....شب زودتر ازدو نمیخوابم صبحم قبل از چهار بیدارم اما همین طور کارهام عقب می مونه...از کمی فرصتها مدام دلهره دارم...
همه ما این تجربه ها را داریم کارهای تلنبار شده ونیمه کاره.... کارهایی که به ما یاد اوری میکند " زمان" همیشه دوست ما نیست گاهی درنده ترین دشمن برای روح ماست.
دکتر سخدری برای غلبه به این شرایط معتقد است : برای کاهش اضطراب خود بهتراست کارها را براساس اولویت وضرورت انجام داد واز اختصاص زمان به امور بی ارزش نظیر تماشای تلویزیون ، گفتگوهای بی حاصل و... پرهیز کرد زیرا با به تعویق افتادن امور مهم دچار استرس می شویم. همچنین باید توجه داشت عدم تفکر درست وتحلیل صحیح اطلاعات باعث کاهش قضاوتهای نادرست ما می شود . برای نمونه؛ دقت بی حد به واکنشهای گوناگون مردم وتحلیل نادرست آن سبب اضطراب می شود.بنابراین باید دانست ما نمی توانیم همیشه خواسته تمام انسانها را بر آورده کنیم این در حالی است به اعتقاد بزرگان اغلب ما انسانها ؛ " یک عمر بدبختی میکشیم که به دیگران ثابت کنیم خوشبختیم."
چنانکه به گفته مولانا:
از برای اینکه گویندت زهی بسته ای برگردن جانت زهی
به هرحال برای آنکه ناچارنباشیم کاری اضافه وبی ثمر انجام دهیم باید مهارت "نه گفتن" نیز داشته باشیم .
این مدرس دانشگاه اضافه میکند : از آفتهای مدیریت زمان پایبندی به عادتها وروزمرگیهاست .بنابراین ضروری است نهادهای آموزشی نظیر خانواده به عنوان اولین بستر تعلیم فرزندان ؛ با تقویت خلاقیت در فرزندان انان را برای زندگی اثر بخش تربیت کنند. یکی از نکات مهم دراین مقوله شناخت استعاد وتوانایی فرزند است که همسو با این شرایط ، والدین برای آینده فرزند خود برنامه ریزی کرده وشرایط موفقیت را فراهم کنند. به اعتقاد من خانواده ها باید به این باور برسند که بهره ورانه ترین زندگی خلاقانه ، وضعیتی است که امروزمان شبیه دیروزمان نباشد.
* ثمره فرصتها
زن میانسال روی نیمکت پارک نشسته بودو با دقت به مادر و کودکی نگاه می کرد لجبازیهای کودکانه وعصبانیتهای مادرانه گرچه برای بسیاری از عابران بی اهمیت یا حتی ناراحت کننده بود اما زن میانسال همچنان با لذت به این کشمکشها چشم دوخته بود. زن جوان وفرزندش پس از مدتی به طرف او آمدند وکنار زن میانسال نشستند .زن جوان هنوز با خشم با کودکش حرف می زد....
زن میانسال با لبخند گفت: به نظرم باید به جای این نارحتی ها از زمان باهم بودن لذت برد.... می دونی من چهار تا بچه داشتم که هرکدومشون یه جور بودن ... خیلی وقتها آرزو میکردم اونا زودتر بزرگ بشن تا من راحت تر زندگی کنم .اما امروز آرزو میکنم حتی یکیشون به من سربزنه...
به هرحال این بچه ، الان چهارسالش شده وتوی دنیای چهارسالگیش زندگی میکنه ... چند وقت دیگه میشه پنج سال ودنیاش باز عوض میشه ...پس سعی کن از همین لحظه ها لذت ببری چون دیگه چهار سالگی بچه ات رو نمیبینی...
رنجبربا تاکید بر اینکه وقتی صحبت از اهمیت مقوله زمان می شود.اغلب به دنبال نقش بهینه فرصتها در بهبود شرایط اقتصادی می باشند .در حالیکه موثر ترین ثمره فرصتها را در خانواده از یاد می برند، میگوید: بسیاری از افراد بیشتر از آنکه دغدغه فرصتها واولویتهای امروز را داشته باشند نگران نتایج اموری هستند که در آینده یا گذشته رخ داده ، اینگونه والدین درحالی با چنین وضعیتی روبه رو هستند که فرزندان با سرعت تمام زمان را سپری کرده وبزرگ میشوند .بی آنکه خانواده طعم همنشینی مطلوب را درک کند.
* کلام آخر
بنابر آمارهای موجود ، زمان گفتگوی خانواده های ایرانی به 15 دقیقه در روز کاهش پیدا کرده وسرانه مطالعه ما بین هشت تا ده دقیقه است .این درحالیست که بنابربررسیهای انجام شده ؛ کشورما ، دربین 195 کشورجهان ؛ با 30 روز تعطيلي رسمي بيشترين ميزان تعطيلات رسمي در جهان را داراست . بیایم با خود فکر کنیم با فرصتهایمان چه میکنیم.وثمره آنها چیست........