چند خط میان زندگی

امروزه یکی از دغدغه های صاحبنظران عرصه فرهنگ ومسایل اجتماعی کاهش سن آرایش در دختران است.

اسدی کارشناس ارشد روانشناسی که چندین سال  در اروپا زندگی کرده میگوید: اولین مساله که بعد از چند سال دوری از کشور توجهم را جلب کرد وضعیت ظاهری وآرایش دختران نوجوان بود .چون در اروپا نیز هیچگاه دختران در محیطهای رسمی با این حد آرایش ظاهر نمی شوند.حتی به نظرم در مراسم پارتی هم افراد مشخص در این حد ؛ افراطی آرایش میکنند.

مرجانه –م ، کارمند و35 ساله نیز اظهار میکند: زمانی که من سال اخر دانشگاه بودم وبرای اولین بار کمی ابروهایم را مرتب کرده بودم .همه دوست وفامیل این رفتار را ناپسند می دانستند وحتی سرزنشم کردند.اما حالا دختر ان همین افراد ، به راحتی  با صدجور رنگ ولعاب ظاهر میشوند وباز من به دلیل سادگی وعقب ماندگی ازمد روز ملامت میشوم .

جایی برای نشان دادن خود

شاید این پرسش خیلی از افراد باشد وهریک  به فراخور دانش وتخصص وحتی تجربه خود؛ برای آن نیزپاسخی داشته باشد.

حسین سلیمانپورمقدم  کارشناس ارشد روانشناسی نیز  به دیگر علت فردی ، خود ارایی اشاره کرده و اظهار میکند: نکته دیگری که در حال حاضر نمیتوان آن را نادیده گرفت کاهش سن بلوغ دختران است چنانکه آنان حتی در سنین ده ویازده سالگی اطلاعات بیشتری  نسبت به دختران پانزده و شانزده ساله دهه های پیشین دارند

دکتر علم الهدایی کارشناس مسائل فرهنگی در این باره میگوید: افراد در سنین نوجوانی به دنبال خودنمایی هستند .البته این شیوه در دختران با پسرها متفاوت است چنانکه دختران اغلب با نحوه آرایش خود ووضعیت لباس وظاهر سعی در مطرح کردن خود دارند اما پسرها با بروز رفتارهایی نظیر درگیر شدن با دیگران یا هرعمل ضد اجتماعی به این هدف می پردازند .ازهمین رو ، خود آرایی برای دختران نوجوان به منظور بیشتر زیبا جلوه کردن ؛

انجام میشود ودر واقع نوعی بروز ویژگیهای زنانه است.

سلیمانپور مقدم ،در ادامه  به بعد خانوادگی این مساله اشاره کرده و خاطر نشان میکند:ازدلایل مساله یادشده؛ کاهش ارتباطات خانوادگی است ازهمین رو ، نوجوان برای  نشان دادن این کاستی به خود ارایی وجلب نظر می پردازند واز انجا که روابط کمرنگ شده , نظارت خانواده نیز دچارنقص میشودواین مساله را تشدید میکند.

وی درادامه می افزاید: وجود الگوی نامناسب نیز میتواند علت دیگر باشد. وقتی اطرافیان به خود ارایی افراطی میکنند ، فرزند خردسال نیز این مساله را فرامیگیرد ونشان میدهد.متاسفانه برخی بزرگترها با بی دقتی این روند را تسریع میکنند .برای نمونه در سنین کودکی برای فرزندشان ، لوازم آرایش اسباب بازی میخرند یا حتی برای کودک از وسایل واقعی آرایش نظیر لاک ناخن استفاده میکنند که این امر زمینه گرایش طفل را به خود آرایی فراهم میکند.

وی همچنین میگوید:تجربه نشان داده ،نا ارامی وگسیختگی خانواده نیز موثر است زیرا در این شرایط اعضای خانواده برای رهایی از تنشها وتقابل ها مدام به یکدیگر رشوه وحق السکوت می دهند.از جلو ههای  این روشها ، آزادی بدون نظارت بر فرزند است.

دکتر علم الهدایی صاحب نظر در اسیبهای اجتماعی نیز افراط وتفریط در نحوه تربیت  فرزند رامورد تاکید قرار داده ومیگوید:  گاهی مشاهده میشود برخی والدین نسبت به اعمال ورفتارفرزندان بی توجه وساده انگار هستند این در حالیست که عده ای دیگر سعی دارند با سختگیری وکنترل افراطی  فرزندشان را تربیت کنند که هردو این شیوه ها آثار ناخوشایندی دارد.آثاری که یکی از جلوه های آن همین افراط در توجه به ظاهر است.

وی می افزاید : به نظرم والدین باید به نظارتهای وقت گیر ومثبت هم توجه کنند البته این به معنای آن نیست که آنها به طور مستقیم نظرات خودرا به فرزند تحمیل کنند.

* عدم فضای مناسب برای ابراز خود

رنگ وخطهای سرخ وسیاه صورتش سن اش را بیشتر نشان میدهد. میگوید: مادرم به زور یک کرم مرطوب کننده را که دکتر برایش تجویز کرده را استفاده میکند . خودم هم علاقه ای به این وسایل آرایش نداشتم .اما وقتی توجه دیگران را به افراد آرایش کرده دیدم ، به این مساله علاقه مند شدم . اگر این روزها دنبال این مساله نباشی دیگران با تعجب نگاه میکنند.

دکتر علم الهدایی با اشاره به نقش عوامل فرهنگی واجتماعی در کاهش سن ارایش دختران اظهار میکند:الگوپذیری نوجوانان از افراد مقبول یا همسالان از دیگر علل رشد این مساله است . زیرا معمولا پیروی از اینگونه رفتارها حالت اپیدمی دارد.

این کارشناس درادامه اضافه میکند :  فقدان بسترهای مناسب برای بروز توانمندیها ی آموزشی وخلاقیت نیزاز علل بروز "خود آرایی " است چون نوجوان فضایی را برای نشان دادن این توانمندیها نمیبیند .در حالیکه براساس شرایط سنی نیاز مند مطرح کردن ونشان دادن خودش است.

علم الهدایی میگوید: متاسفانه عدم فضایی مطلوب ومناسب برای گذران اوقات فراغت سالم نیز به این روند دامن می زند .به هرحال نوجوان برای تخلیه انرژی خود به شرایط مناسب

نیاز دارند در حالیکه برنامه ریزیها وامکانات متناسب این انرژیها نیست .پس نوجوان با آراستگی افراطی ومعاشرت با دوستان سعی در رفع نیاز خود دارد.

* تقابل تفکرها

برای  رفتن به مدرسه آماده میشود. مادر میگوید: یادت باشه بعد از مدرسه بیای خونه خاله جون.با نگاهی به سرووضع دخترک ؛ ادامه میدهد. کاش اون مانتو روشنت را می پوشیدی ....راستی قبل از اومدن یه کم کرم به صورتت بزن تا رنگت پریده نباشه ...

او جواب میدهد: خانم ناظم اگه ببینه. نمره انضباطم کم میشه. مادر بااخم میگه : بچه های هم سن تو صدجور بزک ودوزک میکنن .معلمشون چیزی نمیگه.ازبس تو بی عرضه ای....

سلیمانپور که تجربه مشاوره در مدارس را دارد برعدم تعامل خانه ومدرسه تاکید میکند ومی گوید:بنابر استانداردهای مطلوب آموزشی باید اهداف خانه ومدرسه همسو وهماهنگ باشد امادر ساختار آموزشی ما چنین نیست .درحالیکه بسیاری از والدین  رفتارهای فرزند را تایید میکنند ومشکل نمیدانند اما درمدارس با سختگیری آن را  تخلف محسوب کنند .ناگفته نماند این مقوله درسطح کلان نیز وجود دارد به طوری که شاهد وجود تعارض درجامعه هستیم .

این کارشناس روانشناسی ادامه میدهد: از نکات قابل تامل در این زمینه عدم برنامه مناسب در این زمینه است .به این ترتیب اگر به این رفتار با نگاهی زیباشناختی توجه  می شد  امکان جهت دهی مناسب وجود داشت اما اغلب ما درمقابل آن واکنش جدی نشان دادیم . از همین رو  نتیجه مطلوبی به دست نیاوردیم . این در حالیست که ، شهید مطهری نیز ؛ در یکی از آثار خود  اشاره میکنند: در یکی از کشورهای غربی زنان بدون هدف کنار خیابان می ایستادند دولت نیز برای حل این رفتار برنامه های متعددی را اعمال کردند.اما ثمره ای نداشت .از همین رو ،بر اساس برنامه دیگر به ایجاد محیطهای فرهنگی پرداختند ؛ اینگونه زنان به دنبال هدفی مشخص رفتند .

وی همچنین به نقش مردان  اشاره کرده ونی افزاید: این رفتارها در بسیاری از موارد با جلوه هایی از تایید این اعمال ازسوی جنس مخالف ، مورد تایید قرار گرفته ودر زنان  تکرار میشود .بنابراین باید این قسمت نیز مورد توجه قرار بگیرد.

* معرفت دینی به جای دانش دینی

از دلایل بروز " خود آرایی افراطی " ضعف مبانی دینی واعتقادی است .

سلیمانپور، به نقد نحوه آموزش مفاهیم اعتقادی پرداخته و میگوید :  در دین آموزی ما قلبها را فراموش کردیم  وبه  آموزش صرف دین پرداختیم .به این ترتیب به جای تعلیم معرفت دینی به آموزش دانش دینی اقدام کردیم .

علم الهدایی بر استفاده نادرست از فناوری نوین وبروز برخی ناهنجاریهای اجتماعی اشاره کرده واظهار میکند:گرچه بسیاری از کشورها به این فناوریها دسترسی دارند اما در جامعه ما تاثیر پذیری افراطی در این زمینه بیشتر است .در واقع ،ما ایرانیها وقتی از مقوله ای الگو برداری میکنیم آن را غلیظتر نشان میدهیم .

وی به آسیب دیگری در همین زمینه پرداخته ومیگوید :گرچه جامعه ما دینی به شمار می آید اما گاهی افراد ، پایبند ارزشهای دینی نیستند وتبرج جاهلی درجامعه وجود دارد بخشی از آن عقیدتی است ولی قسمتی به مقوله فرهنگ مربوط میشود .چرا که بسیاری از افراد به جای انکه برای خود زندگی کنند برای دیگران زندگی میکنند از این رو سعی دارند همسو با توقعات انان ظاهر شوند .بنابراین گاهی به دنبال ارزشهای کاذب می روند تا خود را قدرتمند ومقبول نشان دهند

* فقط تامل باید کرد

بنا بر آمار اعلام شده ؛کشور ما از لحاظ واردات لوازم آرایش مقام هفتم را در جهان داراست .این درحالیست که براساس آخرین آمار منتشر شده از سوی سازمان ملل، سهم زنان ایران در مدیریت و قانون گذاری کشور،16 درصد اعلام شده  و از این نظر  در میان  میان 120کشور مورد بررسی رتبه  101 را کسب میکند