برای انجام گفتگویی به شرکت .. می روم هنوز مدیرش نیامده منتظر هستم .منشی جوان که متوجه دلیل امدنم شده ؛ به آرامی میگوید: خانم .از وضع ما منشی ها هم بنویسید نه در امد کافی داریم نه بیمه هستیم .هر چند ماه هم برای آنکه شامل مزایا نشویم ؛ اخراجمان میکنند...
مردی وارد میشود زن سکوت میکند.
مشکلات بانوان منشی گوناگون است .در واقع چیزی است شبیه یک حادثه با چند روایت ....
- پروانه ، 39 ساله که یک بچه دار د .میگوید : دو شیفت کار میکنم از 7صبح تا یک بعد از ظهر و از 3 تا هفت شب .چون شرکت معتبری است مانده ام .حتی اگر هنوز بیمه نشده باشم .بازهم ارزش دارد .مردم در باره کار زنان در شرکتها مثبت فکر نمیکنند..به نظرم بی انصافیه خیلی از زنان ناچارند کارکنند .من خودم فقط 70 هزار تومن حقوق میگیرم اما باز هم می آیم.
- زن را اغلب میبینم هرروز باهم سوار اتوبوس میشویم چند ایستگاه مانده از محل کارم پیاده میشود. او هم منشی است منشی یک پزشک. میگوید بیشتر از ده ساله منشی این دکترم .هم در این درمانگاه وهم مطبش کار میکنم اما هنوز بیمه نشدم.
عاطفه 26 ساله هم در مطب پزشک دیگری به عنوان منشی کار میکند .اومیگوید قبلا در یک موسسه فرهنگی کار میکردم .راضی هم بودم اما وقتی کارفرما متوجه شد ازدواج کردم. به بهانه اینکه " دیگر دل به کار نمی دهم بیرونم کرد. "حالا اینجا هم
منشی هستم ، هم نظافتچی ، هم دستیار دکتر.او با لبخندی تلخ ادامه میدهد :وقتی مدرسه میرفتم برای درس انشا نوشتم میخواهم در اینده دکتر شوم اما به دلیل مشکلات زندگی ، دیپلمم را هم به زور گرفتم .
لیلا 29 ساله که اکنون خانه دار است یکی از بدترین دوران زندگیش را مربوط به زمانی میداند که برای یافتن کارمناسب به شرکتهای با نام وبی نام ؛ مراجعه میکرده است. اواظهار میکند : وقتی باموفقیت درسم را در یک رشته خوب از دانشگاه دولتی تمام کردم مطمئن بودم بعد از چند هفته کار مناسبم را پیدا میکنم .اما اینطور نشد .چون نزدیک به یک سال مستمر میان دهها اداره دولتی وغیر دولتی سرگردان بودم .تا آنکه روزی با توصیه دوستی به یک شرکت خصوصی که کار فرهنگی میکرد، معرفی شدم. با پدر وخواهر بزرگترم به نشانی شرکت رفتم .پس از ساعتها پرس وجو برای یافتن آن نشانی سرانجام شرکت خصوصی را در یک پارکینگ 12 متری یک ساختمان ، بدون هیچ تابلویی پیدا کردیم . نمیدانستم به پدرم چه بگویم .اوهم با تعجب به محیط نگاه کرد وراهش را کشید و رفت .آن شب تا صبح گریه کردم.
* کاری بدون جایگاه مشخص
میر نعمتی ، دادیار اظهار نظر دادسرای عمومی وانقلاب مشهد ؛ با بیان اینکه خیلی مرسوم نیست که رسانه ها از تجربیات یا تخصص قضات در گزارشهایشان استفاده کنند . ضمن تشکر از ما می گوید : یکی از علل اصلی اجحاف به بانوان منشی ؛ عدم تعریف مشخص از این شغل در ساختار اداری وخصوصی است . .برای نمونه منشی در دادگاه یک پست اداری است اما در سایر ادارات اغلب به این معنا نیست . چنانکه بنا بر تعریفی که از این حرفه در ذهن جامعه وجود دارد در سایر نهادها به مفهوم مسول دفتر است پست سازمانی که در دادگستری نیز تحت عنوان مدیر دفتر شناخته می شود . همچنین در ساختار دفاتر خصوصی اینها بیشتر به اموری غیر ازمسائل اداری میپردازند که رایج ترین آن پاسخگویی به تلفنها ، نظافت محل کار یا بردن چای و... است . این در حالیست که.در اکثر کشورها این شغل ؛ براساس اساسنامه شرکتها یا براساس قوانین شرکتها دارای تعریف مشخصی است. به این ترتیب ، به عنوان فردی مسوول وظایفش
نیز تعریف شده است . از همین رو، .عموما " منشی" به فردی اطلاق میشود که امور جاری وصرفا زمان بندی شرکت را انجام میدهد.
بنابر همین عدم جایگاه حقوقی واجتماعی مشخص ؛ بانوان شاغل در این گونه مشاغل ، به اشکال مختلف مورد اجحاف قرار میگیرند.
وی همچنین می افزاید : از مشکلات قابل تامل بانوان منشی ، فعالیت آنان در شرکتهای ثبت نشده است .مکانهایی که اغلب بدون تابلو ومسکونی است .
اما از آنجا که مکان خصوصی است معمولا امکان نظارت بر آنان وجود ندارد.گروهی از این بانوان منشی نیز در مطبها یا دفاتر موسسات ثبت شده فعالیت دارند که مشکلات اجتماعی آنان به دلیل نظارت بیشتر ؛ کمتر است .اما به لحاظ مشکلات حقوقی واقتصادی چالشهای فراوانی دارند.
وی که سالها تجربه بررسی پرونده های مربوط به اینگونه دعاوی را دارد در ادامه به گروههای شاغل در این زمینه اشاره کرده ،اظهار می دارد: براساس تجربه هایی که در این مدت به دست آورده ام خانمهای منشی شاغل ؛ شامل چند دسته هستند .نخست دختران جوان که دارای مدرک دیپلم و بالا تر هستند . چون خود را دارای تحصیلات میدانند متوقع هستند در اداره کار کنند. از همین رو با توجه به زرق وبرق
شرکتهای خصوصی ؛ جذب این مکانها میشوند و اغلب نیز تخصص کافی برای مشاغل دیگر ندارند در نتیجه تن به این کار می دهند.
عده ای دیگری نیز بنا بردلایل اقتصادی واین که به کسب در آمد نیاز دارند ، حاضرند با هر میزان دست مزد ؛ شغلی را بیپذیرند از همین رو به این شغل رو می آورند زیرا دارای حداقل در آمد است حتی اگر 30 - 40 هزارتومان باشند .گروه دیگر شامل
خانمهای مطلقه است ، افرادی که که شاید نیاز مالی نداشته باشند وفقط به دلیل نیاز به حضور اجتماعی در این شرکتها فعالیت میکنند.
*
در اینترنت آگهی برگزاری کلاس منشی گری مدرن را میبینم . دکتر کامران صحت مدرس این کلاس هاست .
وی در باره وضعیت منشی ها به گزارشگر ما میگوید : یکی ازعلل عمده مشکلات بانوان منشی عدم توانمندیهای خود آنها ست در حالیکه مطابق استانداردهای متداول جهان ، افراد شاغل در این حرفه ؛ باید تواناییهایی نظیر ، مکاتبه انگلیسی، تایپ فارسی ولاتین وتوان کار با رایانه و اینترنت را داشته باشد .ما در حال حاضر منشیهای ما فقط به تلفن پاسخ می دهند.
وی ادامه میدهد : ازدیگر دلایل میتوان به عدم جایگاه حقوقی واجتماعی این حرفه اشاره کرد .که علت آن عدم برنامه ریزیها وسیاستهای مناسب است .برای نمونه ؛ در سال 1365 بنا بر مصوبه سازمان مدیریت وبرنامه ریزی؛ عنوان "منشی " به "مسوول دفتر"تغییرکرد درحالیکه وظا یف این دو اغلب متفاوت است . همچنین در سال 1382 من پیشنهاد "آموزش منشی گری مدرن " را به سازمان فنی حرفه ای دادم ؛ اما این سازمان بر اساس فعالیت خودش به " آموزش دفتر داری " پرداخت.
* آسیبهای اشتغال
دو مرد میانسال روی نیمکت نشسته اند .یکی با لحنی خاص میگوید: دیگه نمیشه به کسی اعتماد کرد .یکی از دوستهای پسرم که شرکت خصوصی داره .هر چند ماه یه بار منشی شرکت رو عوض میکنه گاهی هم الکی آگهی استخدام میده .پسرم ازش پرسیده چرا این کار رو میکنی ، جواب داده هردفعه با آدمهای تازه آشنا میشیم...
این واقعیتی انکار ناپذیر است که که خطرات و آسیبهای بسیاری این زنان را تهدید میکند .
میر نعمتی که مد تها در دادگاه مفاسد اجتماعی فعالیت داشته ؛ در همین باره خاطر نشان میکند : در ابتدای استخدام به طور روشن ، بانوان منشی به ارتکاب بزه دعوت نمی شوند بلکه به تدریج وغیر محسوس وارد این وادی میشوند تا حدی که خودشان هم متوجه آسیب نمی شوند .البته این آسیبها همیشه حیثیتی نیست بلکه ممکن است آنان با خدمتی که ارائه میکنند عامل کسب در آمد نا مشروع برای صاحبان آن شرکت باشند .
*چند هشدار به بانوان متقاضی کار
با سازمان آگهیهای یک نشریه پر تیراژ تماس میگیرم ومی پرسم : آیا به هنگام گرفتن آگهی آ از سفارش دهنده آن در باره رسمی وقانونی بودن شرکتشان چیزی میپرسید یا مدرکی مطالبه میکنید؟ با خونسردی پاسخ می دهد : وظیفه ما این نیست.
علی اکبر نیزاری که سالها در زمینه ثبت شرکتها فعالیت دارد با اشاره به نا کار آمدی قوانین ثبت شرکتها اظهار می دارد: : قوانین مربوط به ثبت شرکتها ، مندرج در قانون تجارت قدمت بسیاری دارد چنانکه قانون فعلی مصوب سالهای 1310 و1311 است بنابراین ، . ما وارث یک قانون فرتوت هستیم .
وی در ادامه به چند نکته امنیتی دراین باره تاکید میکند ومی افزاید :
از انجا که یکی از شیوه های مرسوم جذب نیروی کار ؛ آگهیهای چاپ شده در نشریه هاست بهتر است متولیان درج اینگونه اگهیها ؛ بر مشمولیت ومشروعیت شخص اگهی دهنده وحتی آگهی شرکت توجه کنند .همچنین علاقمندان به اشتغال در دفاتر خصوصی به خاطر داشته باشند . به هنگام مراجعه به اینگونه شرکتها با دقت به مندرجات فرم استخدامی و پرسشهای آن توجه کنند زیرا گاهی کارفرمایان بیش از اندازه به مسایل خصوصی در فرم مربوطه اهمیت می دهند. .البته از آنجاکه تکمیل فرم مورد نظر باعث ایجاد ارتباط حقوقی در رابطه با مسایل شخصی فرد مورد نظر با شرکت خواهد شد ویا ممکن است دانستن این اطلاعات ویا افشای آن باعث مشکلاتی برای متقاضی کار شود .نکته دیگر آنکه آیا شرکت مورد نظر با ارایه مدارک لازم در ثبت شرکتها به ثبت رسیده است .برای اثبات این امر میتوان علاوه بر پرسش ، با دقت در سربرگها به این امر پی برد. چراکه مطابق قانون ؛ هر شرکتی موظف است . شماره ثبت واساسنامه داشته باشد وبر سر برگهای ارایه شده درج کند. حتی قانونگذار شرکتها را مکلف کرده که سرمایه ومحل قانونی آن را نیز در فرمهای مخصوص درج کند .
نیزاری همچنین اظهار می کند: از نکات دیگر توجه به محل اینگونه شرکتهاست .
چنانکه .لزوم نصب تابلو در محل آگهی منتشره وعدم استقرار مرکز اصلی شرکت در محلهای مسکونی مورد تاکید قانون ونهادهای قضایی وامنیتی قرار گرفته است. .ازهمین رو به بانوان متقاضی اشتغال توصیه میشود نسبت به وضعیت مکانی ووجود تابلوی مشخص دقت کنند . چون بعضی وقتها شرکتی ؛ بانوان را استخدام میکند اما با گذشت مدتی برای فرار از مسوولیتهای مدنی .جزایی وکیفری به انحلال شرکت می پردازد.به این ترتیب مطابق ماده 225 قانون تجارت ، مدیران شرکت از تمام مسایل مبری میباشند .
* لزوم بازنگری وا صلاح قوانین
میرنعمتی با اشاره به اصلاح وبازنگری قوانین وسیاستها در راستای حمایت بیشتر از بانوان منشی میگوید : به اعتقاد من ، ضروری است که قانون در جذب نیرو تشویق کننده باشد وبا ساماندهی موضوع مالیات ، حقوق این زنان راتامین کند .به این ترتیب اگر به درستی وقانونمندانه از موسسه و ادارات مالیات گرفته شود دیگر نیاز ی نیست که دغدغه حمایت از زنان منشی ومانند انان را داشته باشیم زیرا میتوان از محل همین مالیاتها ؛ انان را حمایت کنیم .
دکتر کامران صحت ، مشاور شرکتهای معتبر داخلی و بین الملل نیز با تاکید برنقش آموزش در بهبود شرایط اشتغال اظهار میکند : درحال حاضر، رکن اصلی زندگی واشتغال تغییر پذیری است از همین رو افراد باید خود را همسو با این تحولات کنند .زیرا بدون این تفکر؛ امکان بقا در بازار کسب وکار مدرن امروزی وجود ندارد .بنا بر این ، شاهدیم که بسیاری از کاسبهای سنت گرا؛ هم از نیروهای آشنا به دانش امروز بهره میبرند.