در تاريخ آمده است بعد از سال 142 هجري شمسي وقتي عربها براي فتح مازندران وارد آن شدند به پاي اين غار رسيدند.
اسپهبد خورشيد فرمانرواي مازندران در جبههاي ديگر خارج از اين غار در ديلمستان با عربها مشغول نبرد بود.
عربهايي كه در پايين غار اردو زده بودند به هيچ وجه قادر نبودند وارد اين غار شوند، به مدت سه ماه در پايين غار بودند و به فكر چاره براي نفوذ به اين غار بودند، بانو نيكلا، همسر اسپهبد خورشيد در نبود همسرش فرمانرواي اين دژ بود.
سپاه عرب به سرچشمه آب كه در بالادست غار قرار داشت رفتند، به گفته اهالي در آب زهر ريختند اما به گفته تاريخ آب را آلوده به ميكروب طاعون كردند، با آلوده شدن آب حدود 400 نفر از ساكنان غار به بيماري طاعون دچار شدند و كسي جرات خاكسپاري آنها را نداشت.
بانو ني كلا كه مردگان را به خاك ميسپرد خود به طاعون دچار شد.
نيكلا كه خود را هلاك شده ميديد و دختران خود را اسير شده هنگامي كه ماه در شب 14 به بالا برآمد به بالاي برج آتشكده رفت و با تمام توانش اسپهبد را سه بار صدا زد.....

* غار اسپهبد خورشید