* ديدگاههاي متناقض
مثل هميشه اتوبوس شلوغ بود و صحبت زن ميانسال با دختر جوان گل انداخته بود و از هر دري حرف مي زدند تا آنكه بحث به ازدواج كشيد. زن با مهرباني پرسيد؟ چرا تا حالا ازدواج نكردي؟
دختر با خونسردي پاسخ داد. شرايطش پيش نيومد.
زن ادامه داد: ميشه شماره تلفن خودت رو بدي؟...
دختر شرمناك و مردد قدري سكوت كرد و گفت: نه متأسفم...
عاطفه- الف- 29 ساله و كارمند است. او درباره لزوم فعاليت مراكز همسريابي مي گويد: اگر چه منكر مشكل ازدواج جوانان نيستم اما ايجاد اين گونه مراكز را هم راه حل اساسي اين كار نمي دانم. زيرا من به عنوان يك دختر مجرد و خانواده ام كه اصولاً هم چندان سنتي نيستيم با ازدواج از طريق اين مؤسسات موافق نيستيم.
پريسا- ط، كارشناس مامايي، 31 ساله نيز كه مجرد است به گزارشگر ما اظهار مي كند: به اعتقاد من ترويج اين فرهنگ و تحول در مسأله ازدواج به اين شيوه، به صلاح جامعه و افراد نيست چون باعث مي شود به ازدواج به چشم معامله و خريد و فروش نگاه كنند.
عليرضا- 27 ساله و كارمند هم معتقد است به دليل گسترش فرصتهاي حضور اجتماعي براي دختران در سالهاي اخير، بستر آشنايي و شناخت براي طرفين فراهم است و ديگر نيازي به مراكز همسريابي احساس نمي شود، اما بايد به شيوه صحيح همسرگزيني و فراهم كردن تسهيلات ازدواج جوانان توجه كرد.
مادري كه 47 سال سن دارد در پاسخ به گزارشگر ما كه مي پرسد در مورد مراكز همسريابي چه نظري داريد؟ مي گويد: از خدمات اين مراكز اطلاعي ندارم اما معتقدم زنان قديم كه با احترام و صد بار آمد و رفت، به خواستگار جواب مي دادند تا چه حد در خانه شوهر از احترام و جايگاه واقعي خود برخوردارند كه حالا دختري خودش به مراكز همسريابي برود و متقاضي ازدواج باشد.
فرشته- س كه مادر دو فرزند دختر و پسر است نيز اظهار مي كند: هنوز فرزندان من در سن ازدواج نيستند و نمي دانم كه آيا حاضرم فرزندانم به اين شيوه ازدواج كنند؟ اما به نظرم همان طور كه مردي حق دارد همسرش را انتخاب كند زن هم حق دارد با توجه به خواسته اش عمل كند و هيچ مردي نمي تواند همسرش را به اين دليل كه مي دانسته از زندگي چه مي خواهد، سرزنش كند.
اخيراً سايت «آنلاين خبر» در نظرسنجي هفتگي خود «مراكز همسريابي» را مورد بررسي قرار داد كه از 109 شركت كننده در اين نظرسنجي 63/52 درصد گزينه «بستگي به شرايط اجراي آن را» انتخاب كردند. همچنين 58/31 درصد مخالف بوده و 79/15 درصد رأي به موافقت كامل دادند.
همسريابي در دنياي مجازي
جوان كنجكاوانه اينترنت را مي كاود تا سايتهاي همسريابي را بيابد. سايتهاي ريز و درشت و مجاز و غيرمجاز رديف مي شوند و دوباره كنجكاوتر با يكي از سايتها تماس مي گيرد. اپراتور مرد جواب مي دهد: شما با سايت شركت... تماس گرفتيد... پس از بوق پيام بگذاريد...
گوشه يكي از سايتها نيز تلفني ثبت شده است 09300000000
به سايتهاي ديگر هم سر مي زند و...
بنا بر نظر كارشناسان، اكنون 39 سايت همسريابي در كشور ما فعال هستند، اين در حالي است كه دكتر ابهري، استاد دانشگاه شهيد بهشتي معتقد است: 70 درصد سايتهاي همسريابي بدون هيچ نظارتي فعاليت مي كنند و مبنا و ريشه بسياري از آنان، ناشناخته است. همچنين اهداف آنها نيز به وضوح مشخص نمي شود.
وي در ادامه خاطرنشان مي كند: نخستين پيامد فعاليت اين سايتها درج اطلاعات شخصي افراد بدون رعايت تشريفات آشنايي و تحقيق مي باشد چنان كه مي تواند بسياري از اطلاعات را غيرواقعي و فرد را با مشخصات واهي معرفي كند.
* منيره نوبخت، رئيس شوراي فرهنگي و اجتماعي بانوان نيز با اشاره به اينكه مسأله اين گونه سايتها به عنوان مراجع و مراكز اطلاع رساني براي ازدواج مي تواند مثبت باشد اما روشهاي جمع آوري اطلاعات آن قابل تأمل و دقت نظر است، مي افزايد: نظارت بر اين سايتها ضروري است تا در مواقعي كه فعاليت آنها با عنوان همسريابي در مقابل فرهنگ و اخلاق جامعه قرار گرفت بتوان از فعاليت آنها جلوگيري كرد.
چندي پيش نيز، دفتر آية ا... مكارم شيرازي درباره عملكرد سايتهاي همسريابي اعلام كرد: اگر اين كار زير نظر افراد مطمئن و با رعايت تمام شؤون اسلامي و اخذ مجوز از مقامات ذي صلاح صورت گيرد كار خوبي است و ممكن است جلوي بسياري از مشكلات ازدواج را بگيرد.
همچنين تصريح شده كه با توجه به ظرافتها و حساسيتهاي مسأله، نياز به برنامه ريزي دقيق وجود دارد.
ساختار شكني در ازدواج
يكي از سايتهاي همسريابي معروف در اين سالها سايت «خانواده امين» است كه وابسته به مؤسسه اي به همين نام مي باشد. مدير آن نيز به اندازه سايت نام آشنا شده، حجة الاسلام جعفر ساوالانپور اردبيلي ، او درباره سابقه فعاليت خود به خبرنگار ما مي گويد: از سال 1379 به ايجاد اين مركز پرداختيم و سعي داشتيم كه براساس خانواده محوري عمل كنيم. همچنين وسعت حوزه فعاليت ما تا حد بين المللي است چنان كه دويست عضو در خارج از كشور داريم كه قرار است به زودي دو نفر از آنان با يكديگر ازدواج كنند.
وي درباره وضعيت دوام اين گونه ازدواجها اظهار مي دارد: روز عيد غدير ما به دوهزارمين ازدواج خود در طي اين 9 سال رسيديم و خوشبختانه هيچ گونه طلاقي وجود نداشته است كه علت آن تمهيدات و برنامه هاي متعدد است. براي ما فقط ازدواج دو نفر مهم نيست از همين رو، ملاقاتها، مشاوره ها و آزمايشهاي متعددي در زمينه خانوادگي، روانكاوي، مذهبي و... انجام مي دهيم. همچنين پس از انجام آزمايش خون و ژنتيك، مراسم ازدواج انجام مي شود.
دكتر اردبيلي مي افزايد: تأكيد ما بر خانواده محوري و دايمي بودن است. از همين رو مراجعه دختران بدون خانواده را نمي پذيريم.
وي تأكيد كرد: ايجاد چنين مركز همسريابي در واقع نوعي ساختارشكني بود. اما در اين روند سعي كرديم ساختارشكني، آسيبي به بنيان خانواده نزند بلكه به دوام و بقاي آن منتهي شود. بنابراين، بسياري از افراد مراجعه كننده پس از ازدواج نيز براي رفع مشكلات خود به ما مراجعه مي كنند و ما خدمات مشاوره اي مي دهيم.
اردبيلي با اشاره به ضرورت ايجاد مراكز همسريابي سالم مي گويد: به اعتقاد من در اين مركز خانواده دختر و پسر يك جايگاه دارند و حضورشان نشانه ضعف نيست. همچنين، در حال حاضر، در جامعه ما وجود واسطه ها براي ارايه خدمات و رفاه پذيرفته شده است. ما براي خريد وسايل زندگي به واسطه ها مراجعه مي كنيم. براي به دست آوردن سلامت در زندگي به پزشك و مشاور مراجعه مي كنيم. چرا براي تشكيل يك خانواده سالم و بادوام به مراكز همسريابي مراجعه نكنيم؟ آن هم در شرايطي كه سايتهاي غيرمجاز مدعي ازدواج اينترنتي هستند.
وي تأكيد مي كند: ازدواج از طريق اينترنت امكان پذير نيست و در واقع نوعي دوستيابي مي باشد.
اردبيلي در پاسخ به نحوه پرداخت هزينه هاي ازدواج در اين مركز نيز اظهار مي كند: خدمات ما شامل سه گروه است. نخست افراد مددجويي كه تحت حمايت مراكز خيريه و حمايتي رسمي هستند و به طور رايگان مشمول خدمات هستند و در حال حاضر، شامل 438 نفر مي باشند.
گروه ديگر، افراد در حال تحصيل هستند كه تا سقف 40 درصد از پرداخت هزينه معاف مي شوند و سپس شاغلان و افرادي كه توان پرداخت هزينه را دارند كه مي پردازند.
آسيب شناسي يك طرح
بانكي، مدير مسؤول اولين نشريه با موضوع ازدواج كه «عطر سيب» نام دارد به آسيب شناسي اين مراكز اشاره كرده و مي گويد: به نظر مي رسد كه كاركرد اين مراكز بايد بر خانواده محوري و مشاوره محوري باشد. از همين رو در نحوه خدمات خود بر همگوني همسران تأكيد داشته باشند. نكته ديگر، خانواده ها از فعاليت مراكز ياد شده مطلع باشند و در تمام مراحل ارايه خدمات، در كنار فرزندان حضور يابند. به تعبير ديگر، وجود اين مراكز نبايد به معناي كم كاري خانواده ها و يا حذف آنها باشد. بنابراين، خانواده نبايد تصور كند كه، «يك مركزي هست كه از زمان آشنايي تا ازدواج را برعهده دارد و ديگر لازم نيست ما بررسي و تحقيق لازم را انجام دهيم. »
همچنين، اين مركز بر ازدواجهاي متعارف كه همان دائم و تك همسري است تأكيد كنند.
و اساسي ترين نكته آنكه، با فرهنگ سازي و ارايه خدمات مناسب، شأن و مقام دختران و خانواده شان حفظ شود و اين نگرش كه مراكز همسريابي فضايي براي يافتن همسر براي «دختران بي ارزش» مي باشد، از بين برود.
بانكي همچنين مي افزايد: در حال حاضر، مسأله اصلي جامعه ما ازدواج دايم و پايدار است. به طوري كه خانواده در انجام كاركرد واقعي خود يعني ايجاد آرامش و امنيت موفق باشد بنابراين وظايف مراكز همسريابي فقط به معرفي زوجها ختم نمي شود و آنان بايد به خدمات مشاوره اي نيز توجه كنند و بر خانواده محوري و مشاور محوري تأكيد داشته باشند.