*ضعف در فرهنگ تغذیه
بررسی های حکایت از نقش تغذیه در ابتلا به سرطان روده بزرگ دارد. دکتر مجید غیور مبرهن دراین باره اظهار می کند:از عوامل موثر در سلامت بدن تغذیه مناسب . وزن متعادل وتحرک کافی است ازاین رو ربررسی ها نشان داده هرقدر توده چربی سفید در بدن افزایش یابد وفرد دچار اضافه وزن باشد بیشتر به سرطان مبتلا می شود . بنابراین توصیه می شود توده بدنی باید بین 18-25 باشد که در برخی کشورها تاکید می شود این میزان 18- 23باشد . بنابراین برای تناسب وزن توصیه می شود افراد 5 نوبت در هفته به مدت 20 دقیقه فعالیت بدنی داشته باشند.
دکتر غیور مبرهن ادامه می دهد: با تغییر الگوی تغذیه از سنتی به صنعتی در جوامع غربی شاهد رشد امراض دستگاه گوارش همانند سرطان روده بودیم که این مساله طی سالها اخیر در کشور ما نیز مشاهده شده است. چراکه بی توجهی به تغذیه سالم به صورتهای مختلف می تواند زمینه سازاینگونه بیماری ها باشد. چندان که غذاهای صنعتی به دلیل چربی بالا باعث افزایش چاقی افراد می شود. همچنین به دلیل نحوه پخت این مواد غذایی که اغلب سرخ کردنی می باشد بستر را برای بروز بیماری سرطان فراهم می کند . نکته دیگر مصرف اندک سبزیجات ومیوه جات است چنان که استان خراسان رضوی درزمینه میزان مصرف این مواد درزمره پایین ترین رده های کشور قراردارد درحالی که این مواد در صورت ارگانیک وتازه بودن می تواند به دلیل وجود آنتی اکسیدانها در مهار سرطان موثر باشد. البته این سالها شاهد اقبال مردم به میوه های پر رنگ و لعاب وارداتی هستیم . درحالی که در جوامع پیشرفته به دلیل ضعف در کیفیت غذایی چندان توجهی به آنها نمی شد .
همچنین گوشت قرمز درزمینه بروز سرطان روده موثر است در حالی که بررسی ها نشان می دهد در استان خراسان رضوی مردم دچار کمبود پروتئین نبوده وحتی 40-50 درصد بیش ا ز نیاز تغذیه ای پروتئین مصرف می کنند. این در شرایطی است که افرا دبرای تامین دوواحد پروتئین مورد نیاز خود در غذای روزانه از یک تخم مرغ ویک پیمانه حبوبات هم استفاده کنند.
به اعتقاد من از عوامل موثر در پیشگیری از سرطان ها ازجمله سرطان روده فرهنگسازی در حوزه تغذیه است. چنان که امروزه ما جز مصرف کنندگان عمده نوشابه های گازدار هستیم درحالیکه در امریکا آمار مصرف این نوشابه ها کمتراز کشورماست. زیرا آنها اصولی رابرای مصرف خود قائل هستند چنانکه نوشیدن این مواد در سنین کودکی مرسوم نیست .همچنین مصرف ماهی در کاهش ابتلا به سرطان موثراست اما به دلیل نا اشنایی با شیوه های طبخ سرانه مصرف ماهی دراستان ما یک شانزدهم برخی کشورهاست درحالیکه درفهرست تغذیه ای می توان 150 تا160 نمونه طبخ ماهی را یافت که بسیار لذیذ و سالم است .به هرروی درحالی که مادر کشورمان با کاهش مصرف مواد مغذی مواجه هستیم که درزمینه مواد غذایی زیان بار همانند شیرینی ونمک وروغن جز پر مصرفها محسوب می شویم.
*ریشه یابی ژنتیکی
به وضوح می توان رشد فناوری های تشخیصی را در جامعه دریافت .
دکتر غفارزادگان با تاکید بر همین مساله اظهار می کند: آزمایشهای تشخیصی به دوصورت انجام می شود نخست آزمایشهای تشخیص طبی همانند آزمایش بررسی خون در مدفوع و تشخیص بافتی که با وجود پیشرفتهای متعدد هنوز هم در زمینه تشخیص طبی نیازمند توانمندی های بیشتری در دنیا برای تشخیص سرطان هستیم البته این به معنای ضعف در عملکر تشخیصی نیست زیرا نسبت به سالهای گذشته رشد چشمگیری داشته ایم. چنان که چند سال پیش انجام آزمایشهای تشخیصی وابسته به رژیم بیمار بود و فرد ناگزیر بود برای انجام یک آزمایش حتی چند روزی از خوردن غذا امتناع کند اما امروزه با ساده ترین شیوه این آزمایشها انجام می شود وپاسخهای دقیقی نیز حاصل می شود. همچنین ازموارد تشخیصی می توان به خون مخفی درمدفوع اشاره کرد که توسط آزمایشگاه قابل مشاهده است نه خون شفاف ، چر ا که خون شفاف می تواند نشانه ضایعات موضعی در روده و مقعد باشد اما همین نشانه ها نیز باید جدی گرفته شود.
این پاتولوژیست می افزاید: در نمونه برداری از بافتها نیز درگذشته باید برای تعیین تشخیص خوش خیمی ویا بدخیمی چندین روز بیمار منتظرنتیجه بود که حال همانجا قابل تشخیص است. همچنین با فناوری های نوین میتوان با بررسی پولیپها که اولین مرحله ابتلا می تواند محسوب شوند وضعیت اینها را تشخیص داده و بررسیهای ثانویه بعدی را مشخص می کنند. دربررسی های این پولیپ ها یافته های دیگری همانند اثرگذاری عوامل ارثی مشهود است . با بروز تومور نیز به زمینه های ارثی توجه می شود چنان که با آزمایشهایی همانند ایمنوهیستوشیمی وملکولی بیمار وخانواده اش بررسی می شوند . مسیر ژنتیکی سرطان روده شناخته شده می توان جهش های ژنتیکی این عارضه را شناسایی کرد زیرا گاه مبتلایان به دلیل مسایل ارثی به برخی داروهای خود جواب نمی دهند . به دنبال این بررسی ها درمانهای نوینی شکل گرفته به نام " درمانهای انفرادی " ازاین رو به زودی شیوه های درمان سرطان براساس ترسیم نقشه ژنتیکی افراد انجام می شود. همچنین با بهره گیری از روش توالی یابی می توان به ترسیم نقشه ژنتیکی افراد پرداخته و ژنهای موثر در بروز سرطان در خانواده ها ار مشخص کرد.
*توجه به این علائم ساده
دکتر حسین رحیمی با تاکید برقابل درمان بودن سرطان روده بزرگ می گوید: این عارضه ازمعدود سرطانهایی است که حتی د رمرحله انتشاربه عضوهایی همانند کبد قابل درمان است .البته نکته مهمتراین که گاه با یک آزمایش ساده می توان آن را تشخیص داده ودرمان کرد. درحالی که اغلب افراد جامعه کم خونی ناشی ازفقر آهن را جدی نمی گیرند.چنان که زنان معتقدند به دلیل سیکل ماهانه و فرزند آوری دچار این عارضه هستند ومردان نیز بی توجه اند . به این ترتیب توصیه می شود با بروز نشانه هایی دراین زمینه از نظر سلامت دستگاه گوارش بررسی شوند. ازاین رو نقش ماماها ، پزشکان عمومی و فعالان در خانه های بهداشت در تشخیص به موقع اهمیت دارد.
روشهای نوین جراحی *
امروزه هنوز هم جراحی نقش موثری دردرمان سرطانهای دستگاه گوارش دارد.
دکتر رضا روشن روان دراین باره می گوید: جراحی از همان ابتدای تشخیص پولیپ ها به کار می رود چنان که اگر پولیپی کوچک نباشد که با کولونوسکوپی بردارند یا در محلی خاص قرار گرفته از جراحی استفاده می شود، اما از آنجا که در کشورما غربالگری سرطان رایگان نبوده وحتی بیمه ها آن را پوشش نمی دهند .اغلب بیماران در مراحل پیشرفته مراجعه می کنند که بازهم به جراحی نیاز دارند. همچنین با شیوه هایی نوین جراحی لاپاراسکوبی کیفیت عمل بهبود یافته وبیمار صدمات کمتری را تجربه می کند. به اعتقاد من اگر غربالگری در جامعه ما رایج شود جراحی های دستگاه گوارش نیز نتیجه بخش تر خواهد بود.