نگاهي به كاستيهاي رسانه ملي در برابر شبكه هاي ماهواره اي
بعد از مدتي فاميلها جمع شده اند .عقربه ها نزديك به ده را نشان مي دهد وكم كم ميهمانان ميخواهند بروند. خانم جان مي گويد : هنوز وقت دارين كه ، بمونين .
دختركوچكي جواب مي دهد: بايد بريم الان حريم سلطان شروع ميشه بعد هم كنان بيگه! شما كه شبكه ندارين!!!
· چرا رسانه ملي نامراد شده !
گرچه هدف از گسترش شبكه هاي مختلف توسط رسانه ملي جذب بيشتر مخاطب بوده است اما گويا به اين هدف نرسيده است ، اما چرا؟
دكتر صديقه ببران ، دكتراي ارتباطات دراين زمينه مي گويد : از عللي كه رسانه ملي نتوانسته مخاطبان خود را جذب ونگه دارد ، عدم مديريت فرهنگي درست است . درواقع مردم مقصر نيستند كه به سراغ ماهواره مي روند بلكه اين مساله به دليل ضعف مديريت فرهنگي است كه تلاشي جدي براي جذب حداكثري مخاطب نمي كند. حتي اگر مخاطبي هم داشته ، با اين بي توجهي ها مخاطبش راازدست داده است. ازاين رو ، يكي از دلايل عمده اين است كه سياستها وراهبردهاي كلان در حوزه رسانه چندان مشخص نيست. همچنين در انجام برنامه ها وحدت رويه ديده
نمي شود .
اين استاددانشگاه مي افزايد : نكته ديگر اين كه سرمايه گذاري كافي در حوزه رسانه نمي شود . اين سرمايه گذاري بايد در بخش تجهيزات وحتي جذب نيروي انساني متخصص وحرفه اي لحاظ شود . به اين ترتيب رسانه ما آن ميزان بازدهي لازم كه بايد در برابر ساير رقباي خارجي داشته باشد را ندارند. همچنين از موانع موجود در اجراي برنامه ها وسياستهاي موثر رسانه اي ،محدوديتها وپررنگ شدن حاشيه ها در اين عرصه است كه دست وپاي نيروي انساني متخصص و تجهيزات كافي را مي بندد .
دكتر ببران با تاكيد بر رانت ها به عنوان آفت رسانه اي مي گويد: افرادي كه با رانت وارد عرصه رسانه شده اند به طور حتم كاركرد مفيدي ندارند .زيرا پروژه اي كه قرار است با آشنايي ودوستي انجام شود ، گاهي وقتها اجرا مي شود كه فقط انجام شده باشد .اينگونه به جاي بها بخشيدن به رسالت فرهنگ سازي وتاكيد بر نيازهاي مردمي به شكل كاسبي به فعاليت رسانه اي نگاه مي شود .درحالي كه اگر متوليان رسانه اي باوردارند كه اين برنامه ها با پول بيت المال ومردم تهيه مي شود رضايتمندي وانتظارات مخاطبان را نيز ناديده نمي گيرند .
· ضعف نشان آفريني
حدود 17 هزار شبکه باز و بدون محدوديت ماهواره اي وجود دارد که 380 کانال خاص موسيقي، 252 کانال کودک و نوجوان و 74 شبکه مد هستند . بيش از 40 شبکه فارسي زبان نيز دراين عرصه فعاليت دارند . همچنين براساس تحقيقات انجام شده تماشاي فيلم و سريال بيش از 50 درصد بيننده را به خود اختصاص داده است .
دكتر ببران دراين باره اظهار ميكند : بسياري از مخاطبان داخلي به دليل كمبود برنامه هاي سرگرم كننده ، سراغ شبكه هاي ماهواره مي روند ، درحالي كه رسانه ملي سريالهاي فاخر ودر شان ملت تهيه كند اين افراد وقت خود را پاي سريالهاي بي ارزش هدرنمي دهند. چنانكه بررسيها نشان داده با نمايش آثار فاخر وارزشمند ، اقبال مردم به برنامه هاي ماهواره اي به طور چشمگيري كاسته شده است.
حجه الاسلام يحيي جهانگيري سهروردي نيز مي گويد: حضرت علي (ع) درحديثي مي فرمايند : شادي وسرگريمها شمارادر زندگي واموردنيايي كمك ميكند، كه اين فرموده نشان ميدهد نگاه اسلام به شادي نشاط نگاهي مثبت است . بنابراين ما نيز در برنامه ريزيهاي رسانه اي خود بايد به اين مساله توجه داشته باشيم. اين درحاليست كه بنابر خوشبينانه ترين نظر سنجي در مقوله رشد ماهواره 15درصد مردم ازماهواره استفاده ميكنند .برخي بررسيها نيز اين رقم را تا 65درصد نشان ميدهد . اين آمارها تهديد كننده است زيرا بيانگر آن است كه رسانه ملي ما بخشي از مخاطب رااز دست داده است .علاوه بر ديشهاي ماهواره بايد اينترنت را درنظر گرفت زيرا بسياري ازاين طريق به شبكه هاي ماهواره اي دسترسي دارند.
اين كارشناس تبليغ در خصوص ناتواني رسانه ملي در جذب مخاطب مي گويد: برخي توليدات نمايشي رسانه ملي براساس نياز ها وشرايط زندگي مردم تهيه نمي شود. براي نمونه در سريالها يي كه رسانه ملي نشان ميدهد چنددر صد مردم به آن حد رفاه وتمول مالي رسيده اند. به اين ترتيب اين آثار همدلي با مردم را نشان نمي دهد. . اين درحاليست كه اين ين معيارها در سريالهاي تركي كه اين روزها طرفداران بسياري دارد رعايت مي شود .
جهانگيري اضافه ميكند : ازدلايل بي رغبتي مخاطب وطني به رسانه ملي ، وجود تكرارها است .
چنان كه با گسترش شبكه هاي مختلف ، شاهد رشد كمي هستيم ولي تغييرات كيفي چندان صورت نگرفته و اغلب برنامه ها دراين شبكه ها تكرار مي شود. مساله ديگر تكرار در سوژه هاست .چنانكه اغلب سريالهايي كه در رسانه ملي نمايش داده مي شود به چند موضوع ازدواج ، بيماري و... مي پردازد . نكته بعد تقليد هاي خام وناشيانه از برنامهه اي ساير شبكه هاي ماهواره اي
است . درحالي كه به جاي بازدارندگي ازتماشاي ماهواره مردم را به سوي تماشاي برنامه اصلي دعوت ميكنند .
دكتر ببران نيز دراين باره مي گويد: ساخت آثار تقليد ستوده نيست اما ايده پردازي كاركردي رسانه اي است اما در رسانه ملي گاه به تقليد فلان برنامه ماهواره اي برنامه اي نيز درداخل توليد مي شود كه اثر گذاري وواكنشهاي دلخواهي نيز ندارد .بنابراين در اينگونه توليدات بايد تغييرات ماهوي و براساس شرايط فرهنگي واجتماعي خود ايجاد كرد .
اين كلرشناس رسانه تاكيد مي كند : از كاستيهاي رسانه ملي بي توجهي به مخاطب شناسي است . درحالي كه اين رسانه مي تواند با مخاطب سنجي مناسب وتوليد آثار موثر سواد رسانه اي مخاطب را افزايش دهد . به طوري كه مخاطب درانتخاب برنامه اي ماهواره اي به قدرت تشخيص وآگاهي برسد . به هرحال برنامه هاي شبكه هاي ماهواره اي به خصوص برخي سريالها براي خانواده هاي ايراني آسيب زاست.
· ضرورت عامه نگري وتخصصي سازي
زن ميگويد: مدتهاس كه نه تلويزيون ميبينم ونه ماهواره رو. تلويزيون خودمون كه برنامه نداره . ماهواره هم يك شبكه " مي شف " داشت كه آشپزي يادميداد وحالا پيداش نمي كنم. راستش من سريالها فيلما شو دوست ندارم . داري فيلم ميبيني جلوي بچه هي بايد كانال عوض كني كه فلان صحنه رو بچه نبينه ، يا نگران باشي وقتي خونه نيستي كدوم كانال رو نيگا ميكنه . به زحمتش نمي ارزه...
جهانگيري نيز مي گويد: از ضعفهاي رسانه ملي فقدان برنامه هاي مهارت افزا است .چنانكه شاهديم برخي مخاطبان به دليل اين كم كاري به سراغ شبكه هاي ماهواره اي مي روند تا زبان ، هنرهاي خانگي و... را بياموزند . درحالي كه رسانه ملي مي تواند شبكه هاي سحررا روي شبكه ديجيتال نشان دهد تا نيازهاي زبان آموزي برخي مخاطبا ن را تامين كند يا برنامه هاي براي زبان آموزان توليد كند.
وي ادامه مي دهد : تخصصي سازي از راهكارهاي جلب مخاطب است به اين ترتيب رسانه ملي مي تواند با راه اندازي شبكه هاي خاص همانند موسيقي طنز ، جوان وحتي زيارت مخاطبش را افزايش دهد .چه اشكالي دارد با ايجاد شبكه زيارت مردم ما صحنه هايي از اماكن مذهبي را ببينند ومداحي ها و سخنرانيهاي جدي بشنوند. درحالي كه با اين شيوه مي توان از رواج مداحي هاي سطحي و خرافه گرايي ها و برنامه هاي نازل ديني كه گاه در شبكه هاي ماهواره اي ديده مي شود پيشگيري كرد.در حوزه موسيقي نيز چنانچه موسيقي فاخر عرضه شود از اقبال به موسيقي سخيف كاسته مي شود. به هرحال امروزهر قدر فرصت انتخاب را با تنوع برنامه هاي بيشتر كنيم مخاطب بيشتري را جذب خواهيم كرد .