ايجاد مراكز ترك اعتياد به الكل
مي گويند: دراستان تهران 400 كمپ ترك اعتياد به مواد مخدر وجود دارد كه كمتر از ده درصد آن مجوز دارند . سال گذشته 39 نفر در مراكز ترك اعتياد فوت شدهاند. سالانه حدود 4000 نفر به دليل سو مصرف مواد مخدر جان مي دهند.
اين نمايي كوچك از وضعيت اعتياد به مواد مخدر وپيشگيري از آن در كشور ماست . اما آسيب ديگري نيز اين روزها درجامعه خود نمايي مي كند وآن هم ، اعتياد به الكل است. چنانكه سال گذشته فرمانده نیروی انتظامی کشور از وجود 200هزار معتاد به الکل در کشور خبر داد. همچنين آمارها نشان می دهد که در هفت ماه اول سال گذشته 102 نفر به خاطر مسمومیت ناشی از مصرف الکل جان خود را از دست دادند و این در حالی بود که در مدت مشابه سال 90 ، اين رقم 48 مورد اعلام شده بود. با توجه به آسيبهاي پيدا وپنهان اين معضل ، مسوولان ومتوليان به دنبال ايجاد مراكز ترك اعتياد به الكل هستند .
· ضرورت تلاشهاي زير بنايي
با توجه به سالها تجربه مبارزه با مواد مخدر آيا مي توان به ايجاد مراكز ترك اعتيادبه الكل خوش بين بود؟
دكترامان الله قرائي مقدم با اظهار ترديد نسبت به نتايج چنين طرحهايي مي گويد: به نظر من تا وقتي نيروهاي برانگيزنده بر نيروهاي بازدارنده درجامعه برتري دارد نه اعتياد ونه ساير جرايم از بين نخواهد رفت .زيرا به اعتقاد من هرفردي درهر آن وهرلحظه يك فضاي زندگي مشخص ولي متاثراز دو جريان برانگيزنده وبازدارنده دارد. براي نمونه يك شهروند ما از يك طرف توصيه مي شود كه آزادتر زندگي كند ، معاشرتهاي متنوع داشته باشد و اين نيروي برانگيزنده است .از طرف ديگر به وي تاكيد
مي شود رفتارهايش مشخص و بي خطر باشد كه اين نيروي بازدارنده محسوب مي شود . به اين ترتيب وي ميان دوجريان مخالف ومتعارض مي ماند . درحالي كه ما مثل نقطه اي هستيم ميان دودسته نيرو گرفتار آمديم .
اين آسيب شناس اجتماعي مي افزايد: در بروز ناهنجاريها و كجرفتاريها عوامل برانگيزنده شامل خانواده نا بهسامان ، بد سرپرست ، باورهاي ضعيف مذهبي وهمسالان بزهكار مي باشد. در مقابل نيز نيروهاي بازدارنده شامل قانون ، دستگاههاي انتظامي ونظارتي قراردارند كه نمي توانند مانع اثر بخشي گروههاي برانگيزنده شوند .به اين ترتيب با فشار تاثيرعوامل برانگيزنده ، نقش وتاثير عوامل بازدارنده كمرنگ تر خواهد داشت. براي مثال براي مقابله با معتادان دولت ونهادهاي قضايي و انتظامي افراد را دستگير مي كنند اما همچنان شاهد گسترش اعتياد وآسيبهاي آن هستيم.
دكترعباس شيخ الاسلامي، حقوقدان نيز اظهار مي كند: به جاي آن كه به درمان فكر كنيم بايد به پيشگيري فكركنيم . درحالي كه رواج اين آسيب در جامعه انكارناپذيرنيست ولي ما نتوانستيم متقاضيان اين موادرا متقاعد كنيم كه مصرف الكل خلاف قانون وشرع است و به سلامتي صدمه مي زند. نتوانسيم جوانان را به عنوان جدي ترين مصرف كننده ها نسبت به مشكلات آن آگاهيدهيم .حال به ايجاد مركز ترك اعتياد مي انديشم! هستيم . درحالي كه در مقابله با آسيبهاي اجتماعي قدمهاي اساسي برداشت. تا تجربه ناكامي كمپ ها ومراكز ترك مواد مخدر تكرار نشود. زيرا با همه هزينه ها مشخص است كه اين كمپها دلسوزانه عمل نكردند ودر كاهش مصرف مواد مخدر موفق نبودند .
· نبرد فرهنگي
فريد 26 ساله است . او ميگويد: گرچه به دليل نوسان ارز قيمت مشروبات خارجي بيش از سه برابر شده اما همچنان دسترسي به آن آسان است. مصرف الكل براي خيلي ها در مجالس وميهماني ها كلاس حساب مي شود.
برزگر نيز معتقد است : بخشي از بروزاين ناهنجاري ريشه فرهنگي دارد. درحالي كه درجامعه ما تلاش چنداني براي مقابله با آسيبها نمي شود، فرهنگهاي مخالف به شدت سعي مي كنند باورها وارزشهاي خود را در جامعه ترويج كنند. براي نمونه اگر نگاهي به شبكه هاي ماهواره اي بيندازيد از نحوه چيدمان منزل ، آموزش آشپزي و حتي شيوه زندگي وتاريخچه فرهنگ ملل ،مصرف مشروب را تاييد وتشويق ميكند . به اين ترتيب دراين روند دشمنان فرهنگي و دلالان وقاچاقچيان بيشترين منافع را به دست مي آورند.
· فقر نشاط
بنابرآخرين آمار منتشر شده سال گذشته 40 ميليون ليتر نوشيدني الكلي كشف شده است . همچنين هرساله بين 60 تا 80 ميليون ليتر به كشور قاچاق مي شود.به اين ترتيب مصرف اين مواددر كشورما چندان ناچيز نمي باشد . اما چرا؟
دكتر قرائي مقدم مي گويد: ازدلايل اين مساله وبروز ناهنجاريهاي ديگر همانند اعتياد به مواد مخدر عدم شادي ونشاط مطلوب درجامعه است .بسياري از جوانها
نمي دانند چگونه اوقات فراغت خود را پركنند همنشينهاي خوبي هم ندارند. فضاي جامعه براي گرايش به چنين آسيبهايي مساعد است . روزي چند تن الكل وارد كشور مي شود اين مساله خاص كشورما نيست ساير كشورها هم چنين مشكلي دارند اما آنها آسيبها را كنترل كردند. درحاليكه گاه با برخي برنامه هاي نسنجيده ، آسيبهاي اجتماعي نه تنها در كشورما از بين رفته كه به لايه هاي زيرين جامعه رفته و از چشم متوليان ومسوولان دورمانده است.
دكتر شيخ الاسلامي ، جرم شناس نيز مي گويد: ازدلايل گسترش مصرف الكل در جامعه فقر فرصتهاي تفريحي است . زيرا در كشورهاي نظير هلند كه محدوديت وممنوعيتي در زمينه مصرف مواد مخدر والكل ندارند تعداد معتادان آن ها كمتراز كشور ماست .بنابراين براي پيشگيري اساسي از بروزچنين آسيبهايي بايد فضاهاي فرهنگي وتفريحي مناسب در جامعه فراهم شود. تا قشر جوان ناگزير نشود براي گذران وقت وتفريح خود به سراغ مصرف الكل ومواد مخدر برود.
بررسيها نيز صحبت كارشناسان را تاييد مي كند چنانكه به گفته 80 درصد جوانانی که در پژوهشي شرکت داشته اند ، اين افراد سابقه بیش از یک یا دو بار مصرف داشته و 94 درصد از کل شرکت کنندگان گفتهاند فقط در جمع دوستان و همسالان تشویق به مصرف شدهاند.
· ازنظارت دولتي تا تلاشهاي تخصصي
در صورتي كه ضرورت ايجاد كمپها ومراكز ترك اعتياد تاكيد شود اين مراكز چه ويژگيهايي بايد داشته باشند ؟
دكتر قرائي مقدم مي گويد: اگر به شيوه مراكز ترك اعتياد به مواد مخدر اداره شود كه حدود 70 درصد پس از ترك بازهم به سراغ اين مواد مي روند .بنابراين بايد در تشكيل اين مراكز از گروههاي متخصص استفاده شود واز شيوه هاي نوين درماني همانند كاردرماني وگروه درماني سود جست.
دكتر شيخ الاسلامي نيز اظهار مي كند : براي اثر بخشي مناسب بايد دولت سياستگذاري كرده وآيين نامه موثري تدوين كند .همچنين براجراي آين نامه نظارت وكنترلي صورت گيرد درغيراينصورت تلاشهاي پراكنده نمي تواند موثر باشد. دركنارنظارت دولتي نيز از نيروهاي كارآمد ومتعهد سود ببرند تا صدمات اين معضل به طور اصولي از بين برود .
· وآخر اين كه ....
شنيده م شود طي هفته هاي اخير وزارت كشور در خصوص ايجاد مراكز ترك اعتياد به الكل جلساتي با دستگاههاي مسوول داشته كه هنوز به سرانجامي نرسيده است. بنابراين اميد واريم اين نشستها بتواند زمينه سازاجراي طرحها وبرنامه هايي زيربنايي براي مقابله با چنين آسيبهايي شود.