در گفتگو با دكتر رزاقي ، اقتصاددان مطرح شد
عرضه مانتوهاي 18 ميليون توماني ، جولان پورشه 450 ميليون توماني ، رونق معامله پنت هوسها به قيمت متري 30 ميليون تومان ... چندان شگفت زده نشويد اين ارقام واخبار تنها گوشه اي از زندگي اشرافي برخي هموطنان ماست كه گاهي به رسانه هادرز
مي كند . البته اين تمام ماجرانيست زيرا درحاليكه بنابر گزارشهاي بين المللي كشور ما رتبه نخست تورم را در منطقه ورتبه ششم جهان را دراين زمينه از آن خود كرده است ، حتي طبقات ضعيف به طورافراطي به مصرف زدگي وتجمل گرايي رغبت نشان مي دهند . اما چرا؟
· بي خرداني كه با كلاس شدند
دكتر ابراهيم رزاقي ، اقتصاددان در پاسخ مي گويد: فرهنگ مصرفي كه اين روزها دربرخي خانواده هاي ايراني مشاهده مي شود سابقه نداشته وپيش ازاين خانواده ها براسا س باورهاي ديني وفرهنگ ايراني ، فرهنگ مصرفي متعادلي داشتند . درواقع كساني كه به دنبال مصرف زدگي افراطي بودند ، حتي اگر توان اقتصادي بالايي نيز داشتند به عنوان " بي خرد": شناخته مي شدند . اما گرايش به مصرف گرايي طي سه دوره ، در جامعه ايراني رواج يافته وفرهنگ وارزش تلقي شده است .نخست در دوره رضا خان وبراساس سياستهاي تجدد طلبانه وي وسپس بعد از كودتاي 28 مرداد ونفوذ غربي ها وآخرين مرحله پس از پايا ن جنگ تحميلي ، مردم به دنبال مصرف گرايي بودند. البته درجامعه غربي نيز ، از پنجاه سال پيش در حد فاصل دو جنگ جهاني اول ودوم ، گرايش به مصرف گرايي براي حفظ توليد ترويج مي شد، براي اين موضوع حتي وامهايي در اختيار مصرف كنندگان قرار گرفت . اينگونه دولت براي رهايي از بحران وجلوگيري از فروپاشي نظام سرمايه داري برمصرف تاكيد كرد.
· مصرف زدگي از توليد ثروت تا نابودي اقتصا د؟
اين دكتراي توسعه اقتصادي از دانشگاه سوربن مي افزايد: درواقع مصرف كردن يكي از ابزار ارتقا ثروت جامعه شد اما مي توانست پس از مدت نيز به بن بست برسد . بنابراين درادامه اين شيوه روي ذهن مردم كاركردند ومتوسل به تبليغات كالاها والگوسازي مصرفي شدند .اينگونه با بهره مندي از محبوبيت اقشاري همانند ورزشكاران و هنرمند ان ذائقه مصرفي مردم را هدايت كردند. همچنين دركناراين شگردها ، با آموزش مفاهيم مورد نظر خود به تغيير فرهنگ پرداختند . به اين ترتيب به جامعه القا كردند كه "آدم عاقل، به دنبال لذت خود است و به دنبال رفاه و آسايش خود است. " اين درحا لي صورت گرفته كه در قبال اين آسايش بهايي به آرامش مصرف كننده ندادند .
وي با تاكيد بر اينكه گرچه رويه مصرف زدگي در درجهان سوم نيز ترويج شد اما همه جذب
اين بازار نشدند ، مي گويد: در كشورما نيز با اتكا به درآ مدهاي نفتي ومواد خام برخي به اين سبك زندگي وارد شدند ، به طوري كه اگر وسع اقتصادي چنداني نداشتند براي همسو شدن با فرهنگ مصرفي ، سعي كردند جلوه هاي اين زندگي را نمايش دهند حتي اگر فقط يك پاكت سيگار خارجي در دست بگيرند يا ماهي يك بار به رستوران مجللي بروند بازهم تلاش كردند اين گونه سبك زندگي را كه حال به عنوان ارزش و نشانه برتري تلقي مي شود را نشان دهند..
اين استاد دانشگاه مي افزايد: افرادي كه به اين وادي مي افتند ديگر به دنبال رفع رضايت دروني نيستند وبه طور اغراق آ ميزي به ثروت اندوزي ؛ مصرف زدگي و خودنمايي مي پردازند تا خودرويي گرانتر ، خانه اي مجلل تر را به ديگران نشان دهند . درواقع آنان بيماراني هستند كه متوجه مشكل خود نمي شوند وحتي از اين رويه تعبير به موفقيت و زرنگي مي كنند.
· گنجهاي بادآورده اي كه صرف رنجهاي بيشتر مي شود
با آنچه خوانديد بايد پرسيد ، چگونه مي توان جامعه را در برابر آفتهاي مصرف زدگي مصون نگه داشت؟
دكتررزاقي با تاكيد براين كه راهكارهاي متعدد ي براي رفع اين معضل قابل طرح مي باشد چنانكه اين شيوه ها در ساير كشورها رايج است و ازاين رو آفتهاي مصرف زدگي و درآمدهاي باد آورده دراين جوامع به اندازه كشور ما تهديد كننده محسوب نمي شود ، مي گويد: طي سالهاي اخير درآمد كشور از محل صدورنفت به بيش از 100ميليارددلار رسيده درحاليكه درصد بالايي ازاين درامد ها صرف واردات كالاهاي مصرفي به كشور مي شود . درواقع ما مواد خام
مي فروشيم تا با پول آن مواد مصرفي وارد كنيم . درحالي كه بايد با سياستهاي اقتصادي مناسب مانع صدور مواد خام وواردات مواد مصرفي شد تا به اين ترتيب اقتصاد وتوليدداخلي نيز رونق بگيرد حتي سرمايه گذاران را به اين سو هدايت كرد ، چنانكه امام راحل(ره) نيز در وصيتنامه سياسي والهي خود تاكيد مي كنند كه "ثروت مشروع را بايد به سوي مزارع و كارخانه ها كشاند ". همچنين گروههاي مرجع همانند استادان دانشگاه ،فرهيختگان وروحانيون نيزبايد از فرهنگ مصرفي ايراني دفاع كرده و جامعه را به اين سو دعوت كندد.
راهكارديگرنيز ، تاكيد بر گرفتن ماليات از افراد ي است كه مصرف بالايي دارند زيرا اين شيوه ضمن آنكه باعث تقويت اقتصاد كشور مي شود منجر به تعديل در رفتارهاي فخر فروشانه وتجمل گرايانه مي شود . از سوي ديگر نظارت دستگاه قضايي بر شيوه هاي مال اندوزي نيز مي تواند دركنترل سرمايه هاي باد آورده موثر باشد .راهكارديگر آن كه به خانواده هاي كه تعادل در مصرف را رعايت مي كنند به گونه اي اعتمادنفس بايد داد تااز خود در برابر طبقه اي كه بادآورده ثروت ها را كسب مي كنند ، دفاع كرده وخود را مرعوب ومغلوب ندانند . همچنين با سياستهاي درست به قهرمان سازي والگو سازي بپردازيم وقهرمانان عرصه توليد را از كشاورز ، كارگر و كارآفرين وحتي خانواده هاي ساده زيست را معرفي كنيم . به خصوص آنكه اين افراد در جامعه ما چندان كمياب نيستند وبه فراواني اطراف ما زندگي مي كنند .