گزارشي ديگر از دغدغه تهيه جهيزيه
به تازگي رسانه ها به نقل از دبیر کل انجمن صنایع لوازم خانگی نوشتند كه سازمان حمایت با افزایش 5 تا 20 درصدی قیمت مصوب لوازم خانگی موافقت كرده است . به گفته حبیبالله انصاری قیمت لوازم خانگی از جمله یخچال، اجاق گاز، لباسشویی، آبگرمکن، جاروبرقی، کولر، بخاری و چرخ خیاطی مشمول افزایش شده است.ا ين درحاليست كه قیمت مصوب برخی لوازم خانگی در شهریور امسال نیز بین 10 تا 12 درصد افزایش یافته است.
اين درحاليست كه به اعتقاد بسياري گران اين وسايل ، تاثير چشمگيري بر ازدواج جوانان داشته است.
· سنتي كه كابوس شده
پس از چاپ گزارشي در باره جهيزيه ، مادر ميانسالي تماس مي گيرد و با گلايه مي گويد: دخترم دوسال است عقد شده ، اما بااين گراني نمي توانيم جهيزيه اش را تهيه كنيم . چند روز پيش 3 ميليون تومان پول براي خريد جهيزيه به بازار برديم ، اما دست خالي برگشتيم . با اين پول مي شد دو- سه تكه وسايل معمولي خريد، وسايل برقي اصلي بالاي يك ميليون تومان بود.
فريدون – ن پدر يكي از دختران اين كشورهم با تشكر از تهيه چنين مطالبي مي گويد: در زمان جنگ با آن كه تورم به اين ميزان نبود، از طرف بسيج اقتصادي ودفترچه ، تكه هاي اساسي مثل فرش ويخچال را به زوجهاي جوان با قيمت مناسب مي دادند. به نظرم بهتراست همين رويه دوباره اجرا شود وشركتهاي تعاوني و مساجد عهده دار بخشي از جهيزيه باشند. حتي معتقدم ، صندوق هاي قرض الحسنه مساجد عهده دار وام ازدواج جوانان شوند ، مردم كه از بانكها خيري نمي بينند.
تلفنها وپيامكهاي متعدد مردم به روابط عمومي روزنامه نيز حكايت از مشكلات بسياري دراين زمينه دارد. براي نمونه ، مخاطبي به شماره 1323.. 915 – مي نويسد : من کارگر هستم و سه دختر دارم .درحال حاضر مشغول تهیه جهيزيه برای دختر اولم هستم . باور کنید خودم و همسرم کار می كنيم ولی یک سال است هنوز یک سوم جهيزيه اش تهیه نشده است . دیگر هيچكس به طور قسطي وسايل خانه نمی فروشند . حاضرم یک کلیه ام را بفروشم تاشاید جهیزیه دو دختر دم بختم جور شود اما هرچه تلاش می کنم از خرج شکممان بیشتر نمي شود ...
شهروند ديگري به شماره 2985..915اينگونه از مشكلش مي گويد: من منشی شرکتم با٢ شیفت کار٧٨٠میگیرم بخدانمیتوانم جهیزیه دخترم رابخرم بانكها وام ازدواج ندادند جنسهاازپارسال ٣برابرشده زن ودخترم جهيزيه خوب میخواهند من چه کنم؟ غیرازشرمندگی....
9158206913جوان هموطنمان نيز معتقد است : در این شرايط تهیه جهیزیه به یک کابوس ورویا تبدیل شده وفشار زیادی را خانواده ها به اين علت متحمل میشوند ... خدابرای ما جوانها درست کند تا زندگیمان تباه نشود..
به اعتقاد مخاطبي به شماره 91532 ديگر نيز علت اين مساله بي توجهي بزرگترها و سپس كمرنگ شدن باورهاي ديني است . وي پيشنهاد مي كند : دولت بجای وام باید وسایل زندگی بدهد .
جوان ديگري نيز با شماره 915337 با انتقاد از سريالهاي تلويزيوني مي نويسد : سريالي نشان مي دهد كه پسر جواني 400 هزارتومان حقوق دارد و برنامه ريزي ميكند طي چند ماه وسايل زندگي وفرش دستباف بخرند ومستاجر هم هستند ، به روح هم اعتقاد ندارند...
5 93529 نيز مي نويسد : همه ميگويند این وسایل خوشبختي نمي آورد من هم با خودم مي گفتم : زنم درک میکنه این شش تیکه که متعهد شده ام را ساده ومعمولي بخرم .اما حالا بیا ببین چي دارم میکشم ؟!! بنده خدا پدر خانمم كه يك كارگر ساده است چند ماهه است كه درتلاش تهيه جهيزيه است تا مطابق ميل دخترش باشد .به نظرم همه تقصيرها گردن خانمهاست .
· فراخوان براي تهيه جهيزيه
روزگاري فراخوانها به موضوعات جدي تر اجتماعي مربوط مي شد اما مدتهاست فراخوان براي تهيه جهيزيه نيز به دنياي ارتباطات ورسانه ها نيز كشيده شده است . در آخرين موارد ازا ين دست مي خوانيم:
پرونده۱:دختر آبرومند ۱۸ ساله ای نیازمند کمک و مساعدت برای تهیه جهیزیه است . پدر و مادر سالها قبل از هم طلاق می گیرند و هرکدام پس از مدتی دوباره ازدواج می کنند. پدرسالخورده راننده ماشین سنگین بوده که مدتهاست قادر به کار کردن نیست و مختصرسرمایه ای را هم که داشته چندسال پیش هزینه بیماری صعب العلاج همسر خود کرده بوده است. مادر این دختر هم که در اسلامشهر زندگی می کند از وضع و اوضاع مناسبی برخوردار نیست و توانایی برای تهیه جهیزیه ندارد البته قرار شده است که فرش و تلویزیون را داماد تهیه کند.
پرونده۲:مادر خانواده، ده سال قبل به علت اعتیاد از همسرش جدا می شود و به سختی سه فرزند خود را بزرگ می کند. مدتها تحت پوشش کمیته امداد بوده اند که با کمکهای کمیته امداد موفق می شوند منزل محقری تهیه کنند و به همین دلیل البته دیگر از پوشش کمیته امداد خارج شده اند. مدتی است دختر خانم این مادر که ۲۳سال سن دارد عقد کرده اما از تهیه جهیزیه ناتوانند. دختر جوان گاهی در منزل به کار آرایشگری می پردازد، داماد هم روی وانت کار می کند و تا امروز فقط توانسته اند مقداری از وسایل خرده آشپزخانه را تهیه کنند.
پرونده۳:این خانواده به خاطر اینکه پدرشان حدود۱۰سال است آنها راترک کرده، از لحاظ مالی تقریبا در فقر به سر می برند و تنها درآمدشان از طریق کار کردن پسرشان است که درس و مدرسه را رها کرده وبه فکر خرج خوراک وپوشاک خانواده اش است. فقط درحدی هستند که دست گدایی بلند نکنند. درحال حاضر ۲خواهر(۳۰ساله و ۲۸ساله) عقد کرده دارند که توانایی تهیه جهیزیه را ندارند. با توجه به شرایط این خانواده و بعضی مسایل مربوط به آنان، می خواهیم جهیزیه یکی از خواهران را تقبل کنیم.
پرونده۴:آقای م.ب ۱۵ سال است که در اداره ای مستخدم و آب دارچی است و برای ارتزاق و کسب روزی حلال خانواده خود زحمت می کشد تا پیش آنها سر افکنده نباشد. ساکن عبدل آباد تهران هستند. سه فرزند دارد، ۲ دختر و یک پسر. دختر بزرگ وی که به سختی و با کمک خیرین راهی خانه بخت شد چندی پس از ازدواج دوباره به پیش خانوده برگشت، چرا که همسرش به دلیل سانحه ای، راهی زندان شد و تا کنون در زندان به سر می برد. حدود یک سال است که دختر دوم ایشان عقد کرده اما توان تهیه جهیزیه ندارد.
پرونده۵-۶:پدر ۶۰ ساله کشاورز و ساکن یکی از روستاهای شهرستان خوانسار است. چندسالی است که وضع کشاورزی شان هم بخاطر شرایط آب و هوا و بعضی مسایل دیگه خوب نبوده و به سختی امرار معاش می کنند. این قدر در سختی هستند که مثلا با وجود اینکه گاز به روستای آنها رسیده ولی چون قدرت پرداخت هزینه کنتور گاز را ندارند، از این نعمت محروم و شرایط سختی را سپری می کنند. ایشان ۴ فرزند دارد که ۲تای آنها دخترند. دختر بزرگتر متولد ۱۳۶۹ که تیرماه پارسال عقد کرده و دختر دوم متولد۱۳۷۴ است که شهریور عقد کرده اند اما چون توان تهیه جهیزیه برای آنها نداشته در خانه پدر باقی مانده اند. پسر خانواده هم عید عقد کرده ولی الان شرایط ازدواج کردن و بردن زنش به خونه بخت رو ندارد.
· بازنگري در سنتهاي عرفي
كاروان جهيزيه اي با شكوه از ميان اتومبيلها مي رود . دوربين فيلمبرداري كه آن را همراهي مي كند ، سعي دارد با بهترين جلوه ازاين مراسم تصوير برداري كند. چند خودرو براي خوشحالي بوق مي زنند. مرد جواني كه صندلي جلو تاكسي نشسته است با غمي آشكار مي گويد: پول هميشه
خوشبختي مياره... پولدارم هميشه پولداره ... يك ساله عقد كرديم بيچاره شد م هم بايد پول عروسي وخونه رو بدم هم بايد شش ، هفت تكه جهيزيه بگيرم...
دكتر عباس شيخ الاسلامي ، حقوقدان با تاكيد بر مشكلات ازدواج جوانان مي گويد: قانون تكليفي بر زوجه براي تهيه جهيزيه ندارد وچنانچه زن نتواند جهيزيه اي فراهم كند ، مرد نمي توان اورا به لحاظ قانوني ملزم به اين مساله كند . چنانكه درجامعه مردان بزرگواري را مي بينيم كه هيچ چشم داشتي به جهيزيه همسر ندارند وتاكيد مي كنند كه ضرورتي ندارد در اين زمينه افراط شود. درواقع جهيزيه بيش از آنكه جنبه قانوني داشته باشد ، جنبه عرفي دارد وتابع عرف جامعه است. از اين رو ، شاهديم مطابق عرف گاهي مرد نيز در تهيه جهيزيه مشاركت مي كند . به هر حال با توجه به شرايط امروزي و گراني وچشم هم چشمي ها، بايد در برخي مسايل نظام خانواده همانند مهريه و جهيزيه نيز بازنگري و باز تعريف شود. زيرا متاسفانه بسياري از ازدواجها نه عرصه مهرورزي وتعلق دو انسان كه صحنه رقابت وخودنمايي شده است .
اين استاد دانشگاه با اشاره به پرهيز از رفتارهاي افراطي وتفريطي دراين زمينه مي افزايد: گاه شنيده مي شود كه مردان با پرداخت بخشي از مهريه به خانواده زوجه در تهيه جهيزيه مشاركت كنند .حتي سعي مي كنند به اين مساله مشروعيت بدهند . درحاليكه ما آيه وروايتي در زمينه جهيزيه وتكليف زوجين نداريم. بنابراين براي كاهش مشكلات وتنگناهاي جوانان بهتر است مسايل عرفي را شرعي نكنيم .زيرا تهيه جهيزيه به شيوه امروز نيز شيوه نا درستي نيست زيرا به هنگام ازدواج بنا بر شرايط عرفي ، مرد هزينه ها وتعهداتي همانند تهيه مسكن و برگزاري مراسم ازدواج را دارد كه تهيه جهيزيه مي تواند بار اين مسووليتها را سبك تر كند .
شيخ الاسلامي مي گويد: ما بايد سعي كنيم با اصلاح رويه هاي عرفي در ازدواجها اين مسير را به سادگي وماندگاري زندگي مشترك هدايت كنيم. به طوري كه ازدواج تنها به خانواده هاي متمكن وثروتمند كه توان كافي دارند ، خلاصه نشود وافراد ضعيف تر هم شرايط ازدواج مطلوب وآرام را داشته باشند. به اين ترتيب ، طرفين سعي كنند توقعات و مطالبات خود را از ديگري كاهش دهند و با همكاري ومشاركت ، زمينه ازدواج جوانان را فراهم كنند . زوجها نيز نبايد انتظار داشته باشند ، خانواده همسرشان جهيزيه مجللي تهيه كنند ودختران جوان نيز درتهيه وسايل زندگي نبايد به خانواده خود فشار وارد كنند. البته عرف جامعه به طور معمول ، راه خود را براي كاهش تنگناها پيدا مي كند وبه اين سو مي رود و قانون وضوابط نيز نمي تواند ، تاثير چنداني داشته باشد .