دخترخانمها و آقاپسرها تا کی باید مهمان خانواده باشند؟
دستی به چند تار موی سفید سرش میکشد. ساعت از 9 شب گذشته که تلفن زنگ میزند. مادرش پشت خط است و میگوید: ...
ناهید اومدی خونه؟ ما خونه داداشت هستیم. پسرش دستش دررفته اومدم ببینیم چی شده. غذات توی یخچاله. راستی نیره زنگ نزد؟ نمیدونم شوهرش از مأموریت اومده یا تنهاس؟ دختر بیحوصله فقط گوش میدهد. مادر ادامه میدهد: قرصهای آقاجونت را گرفتی؟ خودش بود؟ دختر میگوید: بله... گوشی را که میگذارد، به طرف آشپزخانه میرود و قرصی بالا میاندازد...
مدرنیسم و افزایش سن ازدواج
با افزایش سن ازدواج، دخترها و پسرهای زیادی هنوز هم میهمان خانواده هستند و زندگی مجردی را تجربه میکنند.
حسن موسوی چلک، رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران در این باره میگوید: از ویژگیهای جوامعی که به سوی توسعه میروند افزایش سن ازدواج و شیوع زندگی مجردی است. کشور ما نیز از این امر مستثنی نیست. چنانکه با مقایسه آمار سرشماریهای نفوس و مسکن در سال 90 با سال 85 میتوان رشد این مساله را دید، به طوری که در آمار سال 90 بیش از یک میلیون نفر در «خانههای تک نفره» زندگی میکنند. دکتر مصطفی اقلیما با تاکید بر اینکه همه دوست دارند ازدواج کنند، میافزاید: مشکلات اقتصادی و اشتغال از موانع عمده ازدواج محسوب میشود. چرا که نمیتوان انتظار داشت جوانی با درآمد 400 هزار تومان زندگی را اداره کند. بسیاری از جوانان ما نیز هنوز کار مناسبی ندارند که به ازدواج فکر کنند. این آسیبشناس اجتماعی همچنین میگوید: ما از 5 سال گذشته تا به امروز سالانه یک و نیم میلیون فارغالتحصیل داشتهایم و هر ساله یک میلیون فارغالتحصیل لیسانس بیکار داریم.
دکتر حسین باهر، نیز میگوید: مشکلات اقتصادی از یک سو و آزادی بیشتر در روابط از دلایل اصلی گسترش تجرد است. در میان زنان نیز این نوع زندگی مجردی رواج چشمگیری یافته که ناشی از رشد تحصیلات و استقلال بیشتر آنهاست. البته آموزشها و القائات رسانههای نوین و ماهوارهها نیز دراین باره بیتاثیر نبوده است.
این استاد دانشگاه با تاکید بر تغییر در سبک زندگی ایرانیان اضافه میکند: جامعه دچار سرگردانی است، از یک سو نسل والدین با این سبک زندگی موافق نیست و از سوی دیگر نسل جوان و فرزندان هم کار خود را انجام میدهد و راه خود را میرود.
سلامت روان با ازدواجی سالم
زن در حالی که چهرهاش از عصبانیت سرخ شده از ساختمان بیرون میزند. لحظهای به طرف در ساختمان برمیگردد و میگوید: آشغال! به من چه دخترهای 40-30 ساله مجرد دیگه چیکار میکنن؟!
در کنار تنهاییها و آسیبهایی که میتوان از تبعات مجردی دانست، این افراد مشکلات دیگری را تجربه میکنند.
دکتر هادی معتمدی با اشاره به اینکه در آموزههای دینی و فرهنگی ما تأهل یک ارزش به شمار میرود میگوید: با مقایسه وضعیت متأهلان و مجردان میتوان دریافت که مزایای تأهل بیش از تجرد است. به طوری که بر اساس بررسیهای روانشناختی افراد متاهل کمتر دچار اختلال اعصاب و روان میشوند. البته از آنجا که زنان، حس آفرینندگی قویتری دارند و حساسیت بیشتری نسبت به آنها وجود دارد، این آسیبها در آنها جدیتر است. زیرا انسان موجودی اجتماعی است و همواره به دنبال همراه و همدلی است که مسیر زندگی را با او طی کند. این روانپزشک ادامه میدهد: انسان موجودی است که به دنبال دغدغهها و نگرانیهای تازه است که به او مسیر رشد و کمال را نشان دهد. یکی از این دغدغهها مسؤولیت خانوادگی و تشکیل خانواده است که باعث افزایش تعهدپذیری میشود. همچنین از آنجا که مجردان فرصت تجربه یک دوره از زندگی را دارند، تجربههای زیستی آنها ناقص است. ازهمین رو، در معاشرتها و تعاملات اجتماعی و خانوادگی، حضور کمرنگتر و محدودی دارند.
موسوی چلک نیز معتقد است: زندگی متاهلی مطلوب، عرصهای برای تقویت مسؤولیت پذیری، نظم و انضباط، احساس تعلق به دیگران و رضایتمندی از زندگی است.
تقویت معاش و معاد
بیتردید، مساله تجرد و افزایش سن ازدواج همچنان در کشور ما ادامه خواهد داشت. اما چگونه میتوان آسیبهای آن را کاهش داد؟
دکتر باهر میگوید: همانگونه که جوانها دیر ازدواج میکنند، خانوادهها نیز دوام چندانی ندارند و پیوندهای همسری به سرعت گسسته میشود. بنابراین برای رفع این مسایل باید به تقویت معنویت و اخلاق پرداخت و همچنین به توسعه و بهبود اقتصاد توجه کرد. روشنفکران جامعه نیز برای تحکیم خانواده، باید روشنگریهای لازم را به عمل آورند.
دکتر معتمدی نیز تاکید میکند: بهرهمندی از مزایای زندگی متاهلی منوط و مشروط به این است که به درستی پیریزی شود. بنابراین برای کاهش افراد مجرد باید در قالب برنامهها و سیاستهای بنیادی، تحکیم خانواده را تضمین کرد. زیرا تحکیم خانواده مشروط بر تشکیل و ایجاد مناسب آن است. موسوی چلک نیز میگوید: با شعار نمیتوان خانوادهها را تحکیم کرد بلکه باید در قالب برنامههای کوتاهمدت و بلندمدت ضمن تسهیل ازدواج، خانواده را نیز در برابر آسیبها محافظت کرد.