چند سالي است كه بيماري سالك در برخي مناطق جولان مي دهد وهرازگاهي مسوولي خبراز ريشه كني آن مي دهد . اما زخمهاي ناسوري كه اين روزها بر جسم مردم حك مي شود ، حرف ديگري دارد.
احمد بخشایش اردستانی ، دراين باره مي گويد: گرچه به دليل فصل سرما شيوع سالك كاهش دارد ، اما به دليل شيوع سريع آ ن در فصلهاي ابتلا ي بهار وتابستان ، نميتوان آن را كنترل كرد پس بايد با برنامه ريز واقدامهايي از گسترش آن جلوگيري كرد.
نماينده مردم اردستان مي افزايد : براي موفقيت در كنترل سالك بايد گروههاي مختلف به خصوص وزارت بهداشت وارد ميدان شوند . همچنين در خصوص بحث پيشگيري از شيوع سالك دو گروه عمده مخاطب را بايد در نظر گرفت .نخست نهادها ومتوليان بهداشت وسلامت جامعه همانند ادارات بهداشت وشهرداريها وسپس مردم را ، به اين ترتيب كه مردم آگاه شوند تا با رعايت نكات بهداشتي مانند ساماندهي پسماندهاي ساختماني وآبهاي سطحي يا استفاده از پشه بند به هنگام شب ، از صدمات پشه سالك مصون بمانند .
بخشايش بااشاره به اينكه هرشهر واستاني بايد ستادي براي پيشگيري وشيوع سالك ايجاد كنند ، مي گويد: در شهرستان اردستان نيز با حضور مدير كل بهداشت استان نشستهاي مختلفي برگزار شد . همچنين با شناسايي كانونهاي عمده سالك براي كنترل اين بيماري به ستاد بحران شهرستان بودجه اي اختصاص پيدا كرده است .
وي درادامه اضا فه مي كند : اين بيماري به دليل بي توجهي به مسايل بهداشتي در گذشته ، حال شايع شده ومشكلاتي را براي شهروندان فراهم كرده است .همچنين بيماري سالك دوره درماني طولاني دارد والبته ، اثر آن نيز با وجود درمان، سالها باقي
مي ماند كه براي مبتلايان دردناك ونا خوشايند است. ازاين رو ما اميدواريم در اين روزهاي سرد بتوانيم با اقداماتي از شيوع آن در سال آينده جلوگيري كنيم.
محمد فيروزي ، نماينده بادرود ونطنز نيز مي گويد: در منطقه بادرود به طور چشمگيري مي توان مبتلايان به سالك را ديد كه ناشي از نبود مديريت و ساماندهي اصولي آ ن است .بنابراين بايد بابرنامه ريزي واقدامات مستمر واصولي آن راكنترل كند . اين درحاليست كه اغلب راهكارها مقطعي بوده و سال ديگر سالك با قوت شيوع پيدا مي كند . همچنين گرچه بودجه مقابله وپيشگيري از اين بيماري محدود واندك است اما بابرخي برنامه ها وطرحهاي مقطعي همين بودجه نيز از بين رفته وسالك دوباره بروز مي كند.
وي مي افزايد : به دليل اهميت ندادن به بهداشت وسلامتي مردم داروي سالك دراين شهرستان وجودندارد واز شهرستانها ي ديگر تهيه مي كنيم.
دكتر امير حسن قاضي زاده ، نماينده مشهد نيز گلايه وراهكارهاي مشابهي دارد ، او مي گويد: بيماري سالك چرخه فعال وطولاني دارد كه با تخريب ونابودي زيستگاه ميزبانهاي آن مي توان دركنترل آن موفق بود .زيرا به طور كلي سالك قابل ريشه كني نيست . از اين رو ، به دليل سياستهاي متعدد و نوسان در شيوه ها وبرنامه هاي اجرايي هنوز اين بيماري در مناطق مختلف وجود دارد.
· مجلس سالك را جدي بگيرد
چندي پيش رسانه ها به نقل از حسن تاميني ليچاني، سخنگوي كميسيون بهداشت مجلس اعلام كردند : «اگر نتايج تحقيقات نشان دهد كه عامل شيوع سالك در اين استان‌ها از منشأ داخلي است و از خارج از مرزها نيامده، كميته ويژه‌اي براي مبارزه با آن تشكيل ميشود تا با در اختيار داشتن اعتبار ويژه به برطرف كردن اين مشكل بپردازد.»
اما گويا هنوز اين برسي ها انجام نشده و اين فقط درحد نظر ماند . زيرا شهرياري ،حليمه عالي وكائيدي ديگر اعضاي كميسيون بهداشت ودرمان مجلس در گفتگو با گزارشگر ما نسبت به اين موضوع ، اظهار بي اطلاعي كرده وگفتند : هنوز برنامه اي براي اين مساله درمجلس وجود ندارد.
اما احمد بخشايش مي گويد: گرچه بايد به طورمنطقه اي به كنترل سالك توجه كرد اما به دليل وسعت شيوع وآثار آن بر مبتلايان جادارد كه در صحن مجلس نيز مطرح شود ، چرا كه مي توان به طوركلان نسبت به پيشگيري از آن و جذب بودجه بيشتر
براي دفع سالك اقدام كرد .
· ماجراهاي توليد يك داروي داخلي
با شيوع سالك محققان نيز به دنبال راهكار هستند . دكتر اميد رجبي مي گويد: همانگونه كه از نام بيماري سالك برمي آيد ، طول دوام وفعاليت انگل با توجه به مقاومت بدن به حدود يك سال مي رسد . . طي اين زمان نيز سيستم دفاعي بدن تقويت ميشود و غلبه ميكند اما نشانزخم باقي مي ماند . البته اين انگل گونه هاي مختلفي دارد كه خوشبختانه در كشورما نوع جلدي آن مشهود است ولي اگر سيستم ايمني مبتلا ضعيف باشد نمونه احشايي نيز ديده مي شود .
اين دانشیار گروه شیمی دارویی با اشاره به سابقه درماني سالك مي افزايد : درحال حاضر از رايج ترين داروهاي شيميايي مي توان به گلوکانتیم اشاره كرد اما تا 40 درصد مقاومت به اين دارو در بيماران ديده مي شود. برخي بيماران نيز به دليل طولاني شدن روند درمان و دردناك بودن شيوه ها از ادامه معالجه خود منصرف مي شوند. ازاين رو با توجه به آسان ، ارزان ، وكم عارضه شدن شيوه هاي درماني ، به دنبال توليد دارويي با اين شاخصه ها بوديم تا مبتلايان به سالك استفاده كنند . البته سابقه توليد اين گونه داروها به طور آزمايشگاهي به ده سال گذشته ، برمي گردد .
دكتررجبي به داروي توليدي خود اشاره كرده ومي گويد: از حدود 6 سال پيش با اتكا به بررسيهاي تخصصي دريافتم ، شكل ليپوزم براي انتقال داروبه ضايعه مناسب است. بناراين با احتياط داروهاي مختلف را بررسي كرديم كه سرانجام داروي آمفرتريسين نتايج مطلوبي داشت . به طوري كه بيماران كه مقاوم به درمان گلوكانتيم بودند ، به اين درمان جواب دادند. براي آزمايش اين داروها ما گروه مقاوم به درمان گلوكوم را انتخاب كرده بوديم كه پس از مصرف دارو ، علائم باليني و آزمايشهاي پاتولوژيكي نشان از بهبود روند درمان داشت.. البته براي مشاهده نتايج وپي گيري روند ، اين دارو با حجم كم دراختيار بيماران قرار مي گرفت . درحال حاضر نيز بيماران گوناگون از مناطق مختلف كشور باراهنمايي پزشك براي درمان معرفي مي شوند .
اين محقق اظهار مي كند: به طور كلي زير ساختهاي توليد كارخانه اي اين دارو هنوز در كشوروجود ندارد .زيرا اين امر نيازمند هزينه هاي گزافي براي خريد دستگاههاي مناسب براي توليد است ودر شرايط فعلي ، صرف اين هزينه ها وارز به مسايل ومشكلات ديگر منطقي تر است . همچنين ، چنانچه ما اين دارو را به صورت كارخانه اي وانبوه توليد كنيم ناگزير خواهيم بود براي ماندگاري آن نيز هزينه كنيم كه قيمت تمام شده آن را افزايش مي داهد كه ممكن است برخي افراد توان تهيه آن را نداشته باشند .ازاين رو من با توليد كارگاهي بيشتر موافقم زيرا درحال حاضر ما درحد كارگاهي قادر به جوابگويي نيازهاي داخلي هستيم .
· سالك درد همه ما باشد
رجبي درادامه با اشاره به بي مهريهاي مسولان حوزه بهداشت مي افزايد : من در سال 1388 به مسولان مراجعه كردم وخواستم به طور سيستماتيك استفاده از اين دارو در چرخه سلامت كشور انجام شود ، اما اين همكاري محقق نشد .زيرا اغلب مسولان ما تا زماني با مشكلي مواجهه نشوند درك نمي كند مساله چيست. بنابراين من ديگر پيگير نشدم .اما بارها بيماران خردسال را مي ديدم كه خانواده شان از سر استيصال به هر دارو وشيوه درماني حتي گاه غير بهداشتي رو مي كردند.
وي ادامه مي دهد : گاه بيماران براي درمان به عطاريها مراجعه ميكنند وبرخي از اين عطاريها از داروهايي استفاده مي كنند كه بسيار سوزانده هستند ونسج وبافت بدن را نيز از بين مي برند . همچنين به دليل آلوده وغير استاندار د نبود حتي اين مواد باعث عفونت مي شود . بنابراين بيماران به پزشك متخصص مراجعه كنند ودراين چهارچوب درمان كنند.
اين محقق با تاكيد بر پيشگيري سالك مي افزايد: اين انگل ميزبانهاي مختلفي دارد وآبهاي راكد محل تخمريزي اين حشره هستند .بنابراين براي كنترل و درمان سالك بايد سبك زندگي مدني را تغيير داد .براي نمونه حاشيه نشيني را محدود وساماندهي كرده وآبهاي راكد را خشك كنيم . همچنين اين بيماري ، خاص منطقه غرب آسيا است ، واكسن آ ن توليد نشده ، از راههاي كاهش و كنترل اين بيماري ، درمان به موقع وسريع مبتلايان است . درواقع هرقدر ما طول درمان را كوتاهتر كنيم اين بيماران ديگر ناقل نخواهند بود و فرصت گسترش بيماري توسط پشه نيز كاهش پيدا مي كند. اما اگر مبتلايان به دنبال درمان نباشند ،خود ناقل بيماري شده و افراد بيشتري مبتلا مي شوند. چنانكه اگر امروز زخم آنها ، نازيبا وناخوشايند نباشد ممكن است همين افراد ، ناقل بيماري بوده و باعث زخمي ديگر روي چهره دخترك خردسالي باشند . همچنين چنانچه مراكز بهداشت ما به درستي بيماررا هدايت كنند ومراكز آزمايشگاهي در تشخيص درست عمل كنند ، با يك تيم متخصص وحرفه اي مي توان به موقع وبا كمترين اثر وعارضه اي اين بيماري را درمان كرد.