چند خط میان زندگی

دیرسالی است که شاعران چون دیگر دلدادگان اباعبدالله امام حسین (ع) سالار عشق وآزادگی ، رسم سر سپردگی را با سرودن اشعاری در وصف حماسه بشکوه کربلا به جا می آ ورند وهریک به فراخور توفیق ولیاقتی ، با قلم وکلام خویش خاکسارانه جرعه نوش بزمی مانا می شوند.

جلیل صفر بیگی از شاعران آیینی نیز درمجموعه رباعیات جدید خود به نام " شین " نگاهی نوبه حماسه کربلا داشته است . با اوگفتگویی درهمین زمینه داریم اما پیش از آن شمارا به رباعی این شاعر آیینی دعوت می کنیم ....
این بغض که در گلو...اگر بگذارند
با این همه های و هو اگر بگذارند
از خیمه صدای العطش می آید
این خیل بلندگو اگر بگذارند
***
• آقای صفربیگی ! گویا مجموعه شعری به نام شین ، را دردست چاپ دارید ، لطفا درباره این اثر توضیح دهید؟
- این مجموعه شامل 68 رباعی است که با موضوع عاشورا سروده شده است. مقدمه ان را استاد یوسفعلی میر شکاک نوشته اند .بخشی از ان که شامل 28 رباعی پیوسته است یک روایت خاص را دنبال می کند که از واقعه غدیر خم آغاز شده وبا حادثه کربلا ادامه می یابد وسپس به مقوله شعرانتظار ختم می شود. درواقع در ان درقالب روایی سیر حرکت جهان اسلام ارائه شده است. البته پیش ازاین نیز در مجموعه اونویسی ، به موضوع مظلومیت وآزادگی سالار شهیدان (ع) اشاره شده بود .امادرمجموعه شین ، سعی شده با نگاهی آسیب شناسانه به باورهای ما ؛ نسبت به فرهنگ عاشورا توجه شود.
• در حال حاضر یکی از ابزار مرسوم ترویج فرهنگ عاشورایی در کشورما مداحی و نوحه ها هستند چگونه می توان با استفاده از توانمندی ادبیات این قسمت را نیز غنی ساخت؟
-به طورکلی نوحه ها سروده هایی معمولی و از عیار شعری کمتری برخوردارند که با شعر آیینی شیعی وشاخصه های ان تفاوت دارند . به طوری که اینگونه ، روایی به دلیل نوع کارکرد خود ریتم وآهنگی خاص دارد. همچنین اصطلاحات وتعابیر وترکبیات آن نیز باعث تضرع و برانگیختن احساس عاطفی مخاطب می شود وبا همین هدف نوشته می شود. به این ترتیب ، به اعتقاد من چه درنوحه ها وچه در اشعار عاشورایی باید به چند نکته رادر آثارخود رعایت کنیم.برای نمونه از پرداختن به ظواهر وشمایل ظاهری بزرگان بپرهیزیم وبه جای پرداختن به چهره وسیمای این بزرگان برای تهییج عواطف ، به زوایایی اساسی وزیر بنایی سیاسی و اجتماعی رخداد عاشورا توجه کنیم ومخاطب را به عمق این مفاهیم آشنا کنیم که چه بلایی سر جامعه اسلامی آمد که در حادثه کربلا ، اشرف بندگان خدا ؛ امام حسین (ع) در غربت ومظلومیت به شهادت رسید؟ چه شد که آن همه نامه نگاری و ابراز علاقه به پیمان شکنی رسید. وظیفه ما درقبال پیام عاشورا چیست؟ و مسایلی ازاین دست را مورد توجه قراردهیم . البته شاعران ونوحه سرایا ن اجازه دخل وتصرف در اصل حادثه را ندارند و باید موضوعات مطرح شده براساس همان مسایلی باشد که درمقاتل به آن پرداخته اند . اما آیا وظیفه شاعر فقط نقل این وقایع است . یا او موظف است با نگاهی موشکافانه ، زوایای عمیق تر این حادثه را نیز نشان دهد.
* آقای صفربیگی ، در عرصه ادبیات فارسی از موضوعات قابل اعتنا وتامل شعر آیینی وبه خصوص شعر عاشورایی است. با گذشت این سالها ونشر آثارمتعدد ، این زمینه ادبی چه وضعیتی دارد؟
- در طول تاریخ ادب فارسی ادیبان ونویسندگان اززوایای مختلف به موضوع عاشورا پرداخته اند که مرثیه از پر بسامد ترین گونه ادبی دراین زمینه محسوب می شود . به طوری که آثارارزشمندی ازاین بزرگان به یادگار مانده است. همچنین مدایح امام حسین (ع) نیز درادب فارسی کم نیستند. اما بخش ژرفتر آموزهای حسینی به دلایل مختلف همانند محدودیتهای سیاسی واجتماعی درروزگاران گذشته ؛ کمتر مورد توجه قرار گرفته است .این درحالیست که اگر باتامل به حماسه کربلا نظر کنیم ، می بینیم یکی از اهداف عمده حرکت تاریخی امام حسین (ع) ظلم ستیزی وترویج معرفت بوده است. براساس سیره وآموزه ایشان نیز ، تمام اشکال بیدادگری محکوم می باشد چنانه سالار شهیدان می فرمایند: هرروزی عاشورا وهر سرزمینی کربلاست. درواقع تا زمانی که بیدادگری وظلم وجوداشته باشد باید حرکات ظلم ستیزانه نیز برای مقابله فعال باشد. اما این بخش ، اغلب در مراثی ومدایح واشعار ما موردغفلت قرار می گیرد. البته طی سه دهه اخیر ، با توجه اهمیت بخشیدن به فرهنگ عاشورایی وبا تاکید بر پشتوانه غنی ادبیات شیعی این عرصه رشد چشمگیری داشته و مسیردرست خودرا یافته وبالنده تر شده است .
* شما دربرخی جشنواره ها ی شعر آیینی به عنوان ، داور آثارحضورداشتید. به نظر شما ، شعر آیینی در آثار شاعران جوان از چه وضعیتی برخوردار است؟
- خوشبختانه شعر آیینی دربین شاعران جوان ما رشد چشمگیری داشته است والبته بزرگان این حوزه ادبی همانند استادان یوسفعلی میر شکاک ، محمد علی مجاهدی ، علی معلم ودیگران نیز با تربیت نسل جوان کوشا وسهیم هستند . اما باید توجه کرد از آسیبهایی که میتواند درروند رشد وسیر تکامل شعر آیینی تاثیر گذار باشد. فقدان نگاه نقدانه به این گونه شعری است. به طوری که باوجود کثرت مجموعه های شعری که دراین زمینه منتشر می شود ، کمتر از دیگر مجموعه های مستقل مورد نقد وبازبینی قرار می گیرد . درحالی که اگر بستر نقدهای صادقانه دراین زمینه فراهم شود میتواند در بالندگی واثربخشی این مفاهیم ارزشمند موثر باشد.