مدتی است که بینی‌ام را وارسی می‌کنم. زمانی نوکش را بالا می‌کشم. لحظه‌ای کناره‌هایش را می‌گیرم. دلم می‌خواهد این بینی را عمل کنم تا زیبا‌تر شوم. از حرف‌ها و کنایه‌های اطرافیان خسته شده‌ام.
از وقتی به یاد دارم یکی از مباحث جنجالی زندگی‌ام همین «دماغ کوفته‌ای» بوده است. حتی در دانشگاه با همین بینی معروف شده بودم؛ «آقای دماغ، کمپانی دماغ، آقای آفساید، دماغه وحشت» می‌خواهم از شرش راحت شوم!
راز دماغهای رام نشدنی!
این روزها بازار جراحی بینی در کشور ما همچنان داغ داغ است و ما رکورددار جراحی بینی درجهان هستیم. اما چرا ایرانی‌ها بیشتر از سایر کشور‌ها به دنبال جراحی بینی هستند؟
دکتر «ابراهیم رزم پا» متخصص جراحی پلاستیک به خبرنگار ما می‌گوید: دلایل جراحی بینی در کشور ما متفاوت است. برخی‌ها دچار مشکلات تنفسی هستند که سعی می‌کنند در کنار رفع این مساله جراحی زیبایی هم انجام دهند. برخی به دلیل تصادفها و ضربه‌ها دچار بدفرمی آشکار بینی می‌شوند و ناگزیر به جراحی هستند. عده‌ای نیز گرچه ایرادهای جزیی در شکل بینی دارند اما به جراحی زیبایی علاقه‌مند هستند. به این ترتیب این افراد زیر تیغ جراحی می‌روند.
البته کسانی هم هستند که با وجود مشکلات، به جراحی فکر نمی‌کنند.
دکتر رزم‌پا، با اشاره به اینکه جراحی زیبایی اکنون تبدیل به مد شده، می‌افزاید: تعداد زیادی از جراحی‌ها به دلیل چشم و همچشمی است. زیرا پیش از این نیز بسیاری از ایرانی‌ها دچار نارسایی‌های تنفسی و بدفرمی بینی بوده‌اند اما تا این حد به دنبال جراحی نبوده‌اند. از این رو حتی افرادی با داشتن ایرادهای جزیی بار‌ها زیر تیغ جراحی می‌روند و اغلب نیز از نتیجه عمل خود راضی نیستند! این فلوشیب جراحی سروگردن از آمریکا می‌گوید: گرچه سایر جراحی‌های زیبایی مانند گونه‌گذاری، ساکشن، بوتاکس ودیگر موارد در بین سایر ملل بیش از کشورما رایج است اما درایران به دلیل نوع‌نژاد و فرم بینی، جراحی این عضو بسیار دیده می‌شود چنانکه در جهان رتبه نخست را داریم.
اعتماد به نفس ندارید؟!
بنا بر پژوهشهای انجام شده در آمریکا و اروپا؛ حدود 20 درصد افرادی که جراحی زیبایی بینی انجام می‌دهند مبتلا به اختلالات روان نژندی مانند اضطراب، وسواس و افسردگی و حدود 70 درصد نیز مبتلا به اختلال شخصیت، خودشیفتگی و وسواس هستند و فقط 10 درصد اعمال جراحی ناشی از حالت غیرطبیعی بینی است. در کشور ما نیز صاحبنظران معتقدند برخی متقاضیان جراحی بینی دچار مشکلات شخصیتی مانند کمبود اعتماد به نفس هستند. دکتر «حمید طاهرخانی» روانپزشک در این باره به خبرنگار ما می‌گوید: عمل جراحی زیبایی ممکن است برای رفع نواقص در بینی مانند انحراف بینی ضروری باشد ولی متاسفانه شواهد نشان می‌دهد برخی اعمال جراحی زیبایی به ویژه جراحی بینی، غیرضروری است. البته زیبایی به تنهایی نکته منفی به حساب نمی‌آید و حتی در مواردی عمل را ضروری می‌سازد، اما تلقین‌پذیری و تقلید کورکورانه، پدیده جراحی زیبایی به ویژه عمل بینی را به یک معضل اجتماعی در ایران تبدیل کرده است. وی با اشاره به این دیدگاه که برخی افراد خواهان جراحی بینی، از اعتماد به نفس و عزت نفس کمی برخوردارند می‌افزاید: امروزه عزت نفس فرهنگی و اجتماعی درعموم مردم جهان صدمه دیده و نتیجه‌اش این شده که تفاوت‌های ژنتیکی و حتی فرهنگی و اجتماعی بین ملل مختلف را به عنوان یک ضعف در نظرمی گیرند در حالیکه دیدگاه‌های متفاوتی برای این تفاوت‌ها در طول تاریخ وجود داشته است. بدین ترتیب نوعی خودکم‌بینی فرهنگی و اجتماعی به نسل جدید نیزمنتقل شده و متاسفانه این نگرش منفی به یک فضیلت تبدیل می‌شود.
دکتر طاهرخانی در باره این که چگونه می‌توان به افراد، اعتماد به نفس وعزت نفس بخشید، می‌گوید: به طور حتم، افزایش اعتماد به نفس در مردم با شعار میسر نخواهد شد. اولین قدم داشتن یک خانواده سالم و با عزت نفس کافی است. از طرفی الگوهای اجتماعی نقش مهمی در این زمینه بازی می‌کنند. اگر افراد مطرح جامعه به ویژه کسانی که در بین جوانان محبوبیت دارند چهره و ظاهر متعارف ایرانی را بپذیرند و تغییری در آن نداده و حتی به آن افتخارکنند به طوری که در سالهای نه چندان دورشاهد این مساله بودیم، جوانان نیز به آنچه دارند افتخارمی کنند ولی متاسفانه روند فعلی گویای این مطلب نیست. بنابراین نیاز به اصلاح دارد.
ملت دماغ عملی!
امروزه دیگر بحث جراحی بینی در ایران مساله‌ای فرهنگی و اجتماعی محدود به مرزهای ما نیست و به مقوله‌ای فراملی تبدیل شده است! چنانکه در سال 2008 موسسه انتشاراتی «لونلی پلانت» در کتاب راهنمای سفر خود به ایران به فزونی جراحی‌های بینی در کشور ما اشاره کرده است. «اندرو بورک» یکی از نویسندگان در فصل مربوط به تهران، با عنوان «ملت دماغ عملی» از کثرت این جراحی‌ها متعجب می‌شود و تهران را «پایتخت عمل پلاستیک بینی جهان» می‌نامد و می‌گوید: بیش از 3 هزار جراح پلاستیک بینی در این شهر کار می‌کنند. او همچنین با اشاره به قیمت انجام یک عمل زیبایی دماغ در این شهر، آن را در ارزان‌ترین حالت 1000 دلار آمریکا و در گران‌ترین حالت تا 4 هزار دلار ذکر کرده و با اشاره به میانگین حقوق دریافتی مردم در ایران این مساله را تعجب برانگیز دانسته است.
اندرو بورک همچنین در این بخش از کتاب نوشته است: تعدادی از جوانان دختر و پسر ایرانی بدون اینکه دماغ خود را عمل کرده باشند با چسباندن چسب بر روی دماغشان تظاهر به انجام عمل زیبایی می‌کنند چرا که این کار کلاس و پرستیژ اجتماعی خاصی به آن‌ها می‌دهد!
200 میلیارد تومان؛ هزینه جراحی بینی
بیش از 80 سال از انجام اولین جراحی پلاستیک در کشور ما می‌گذرد، اما امروزه بیشترین آمار جراحی زیبایی‌ها به جراحی بینی مربوط می‌شود. به طوری که، 90 درصد جراحی زیبایی به بینی اختصاص دارد. همچنین آمار‌ها نشان می‌دهد که سالانه 200 میلیارد تومان هزینه جراحی بینی می‌شود. به طوری که در سه سال گذشته در ایران حداقل 240 هزار بار جراحی زیبایی انجام شده است که از این تعداد 170 هزار مورد جراحی زیبایی بینی بوده است. از تقسیم 200 میلیارد تومان هزینه سالانه هر عمل زیبایی بینی به متوسط تعداد افرادی که هر ساله این عمل را انجام می‌دهند (85 هزار نفر در سال) مبلغ تقریبی 2میلیون و353هزار تومان هزینه هر عمل جراحی می‌شود. این در حالی است که سن جراحی نیز به طور قابل تاملی به زیر 18 سال رسیده است.
تأثیرپذیری از فرهنگ غرب
اما آیا افزایش این جراحی‌های زیبایی به دلیل بهبود اوضاع اقتصادی جامعه ماست؟ دکتر رزم‌پا متخصص جراحی پلاستیک، می‌گوید: این مساله تا حد زیادی به شخصیت افراد برمی‌گردد چنانکه گاه افرادی با وجود مشکلات اقتصادی و نیازهای واجب‌تر در زندگی و اغلب متاثر از فشاری که فرزندان وارد می‌کنند، ناگزیرند از خواسته‌های مهم خود و خانواده چشم‌پوشی کنند و زیر بار هزینه جراحی فرزندشان بروند. این فلوشیب جراحی سر وگردن به تعدد جراحان پلاستیک اشاره کرده می‌افزاید: متاسفانه در حال حاضر، چندین گروه پزشکی از متخصصین پوست، جراحان فک و صورت و حتی پزشکان عمومی، جراحی زیبایی و بینی انجام می‌دهند و کنترل و نظارت قانونی نیست. به همین دلیل، قیمت جراحی‌ها نیز بسیار متفاوت است چنانکه از یک‌ونیم میلیون تا 20 و30 میلیون تومان متفاوت است. البته هر کدام از پزشکان نیز بیماران خاص خود را دارند.