اجراي نظام آموزشي 6-3-3 ، در مهرماه امسال ميتواند براي والدين ودانش آموزان ، سال تحصيلي متفاوت وشايد نگران كننده اي را به همراه داشته باشد . چنانكه بهجت طهوري ، يكي ازاين والدين ميگويد: به دليل افزوده شدن يك پايه جديد به مقطع ابتدايي كمبود فضاي آموزشي وجود دارد. به طوري كه دانش آموزان بيشتري را دركلاسهاي كوچكتر جا داده اند حتي شنيده ام برخي كلاسها 40 -50 نفري شده اند. مساله ديگر اينكه به دليل تفاوت سني پايه اول با پايه ششم والدين نگران امنيت فرزندانشان هستند . مساله ديگر اينكه ، اولويت محل اشتغال مادر نيز در زمان ثبت نام حذف شده وتنها بر محل سكونت توجه ميشد. درحاليكه اگر در نزديك محل اشتغال مادر نيز امكان ثبت نام وجودداشت ضمن آنكه والدين آرامش بيشتري داشتند امكان دسترسي به مدارس مناسب نيز بيشتر مي شد.
* بلوغ زودرس راجدي بگيريد
اوليايي معلم يكي ازمدارس ابتدايي نيز ميگويد: همه به ضرورت تحول در نظام آموزشي واقفيم ومطمئن هستيم كه اين امر اجتناب ناپذير است اما با توجه به شرايط ووضعيت موجود نواقصي در آن ديده ميشود. متاسفانه متوليان كلان نظام آموزشي فقط تاكيد دارند كه اين طرح اجرا شود اما توجهي به نحوه وشرايط آن ندارند. دوماه ديگر در مهر ماه، قرار است اين نظام به اجرا در بيايد . امادر بسيار ي از مدارس كلاس كافي وجود ندارد .وحتي نماز خانه ها و آزمايشگاهها تبديل به كلاس درس شده است .
وي مي افزايد: جا دارد قبل از اجراي اين طرح به ساير طرحهاي اجرا شده دراين سالها نيز دقت شود . چند سالي است كه طرح توصيفي درمدارس اجرا ميشود وقرار است گسترش پيدا كند اما نتيجه آن چه بوده . ؟ به اعتقاد من كه طرح شكست خورده اي محسوب ميشود زيرا هيچ اطلاع رساني و آماده سازي مناسب صورت نگرفته است اينگونه طرحها خوب هستند اما ما روشهاي اجراي مناسب نداريم. درحال حاضر طرحهاي مورد نظر در نظام آموزشي ما بيشتر تبليغي است تابنيادي.
اوليايي كه بيش ازده سال درمناطق محروم فعاليت كرده ، ميگويد : به نظرم اگر تغيير نظام آموزشي در مدت زمان بيشتري اما با امادگي و مناسب سازي اتفاق بيفتد به طور حتم آثار سودمند بيشتري خواهد داشت . در غير اين صورت خيانت به شمار ميرود .زيرا معلمها ناگزير ميشوند تنها در يك ماه به طور نمايشي در كلاسها حاضر شوند وبعد بدون اطلاع كافي به سر كلاسها بروند . درحال حاضر ، من به عنوان معلم هيچ اطلاعي ازاين تغييرات ومحتواي درسي ندارم. حتي متوليان مناطق اموزشي نيز از اين مسايل بي اطلاعند . درحاليكه اجراي چنين برنامه عظيمي نيازمند ، طي روند تدريجي است به اين ترتيب كه با اصلاح سخت افزاري وبعد نرم افزاري وهمچنين آموزش نيروي انساني متخصص ، زمينه لازم براي اجراي موثر فراهم شود.
وي با تاكيد به چالشهاي اجراي اين نظام آموزشي اظهار مي كند: درمناطق روستايي كه دانش آموزان در يك كلاس تحصيل ميكنند گرچه از ابتدا با هم بوده اند وشاهد خشونت در آنها نيسيتيم اما به دليل آنكه درحال حاضر شاهد بلوغ زودرس دردانش آموزانيم ممكن است به دليل اختلاط دانش آموزان حضور كودكان پايه ششم دركنار ساير پايه هاي تحصيلي معضلاتي اتفاق بيفتد.
* قطاري كه ممكن است از ريل خارج شود
مهندس محمود فرشيدي كه زماني وزير آموزش وپرورش كشور بود نيز ميگويد: براساس طرح تحول بنيادين ، در فصل سوم ؛ بيانيه ماموريت پيش بيني كرده است كه طي 12 سال دانش آموزان در 4 دوره 3 ساله تحصيل كنند و تغيير چهاردوره سه ساله نيز تصويب شده است .البته بحث عميق تر از اينهاست زيرا ، در همه جاي دنيا وقتي قرار است نظامي تغيير كند از ابتداي پايه تحصيلي صورت گيردودانش آموزان تازه وارد به نظام آموزشي تحت تعليم اين نظام نوين قرار ميگيرند .برنامه ساير پايه هاي تحصيلي نيز تفاوتي نميكند . در گذشته نيز كه تغييراي وجود داشته است همينگونه بوده است. زيراآموزش وپرورش همانند قطاري درحال حركت است كه دانش آموزان نظام آموزشي گذشته ، برنامه ها خود رابراساس نظام پيشين تنظيم كرده اند . بنابراين نظام جديد قطارنويني است كه مسير وهدف نويني دارد. زيرا بي ترديد 12 سال دوره آموزشي با يكديگر ارتباط دارند وبه هم گره خورده اند. بنابراين نمي توان به طورناگهاني يك قطعه رااز وسعت برداشته وقطعه ديگري را جايگزين كرد. زيرا هريك از قطعات در ارتباط باهم تعريف شده اند .اما حال كه قصدداريم نظام آموزشي جديد را جايگزين كنيم بايد با توجه به فرصت وامكانات از پايه اول تحصيلي تعريف كرده وسال به سال اين تغييرات به تدريج انجام شود .طي اين زمان نيز كارشناسان فرصت كافي براي برنامه ريزي ورفع كاستيهاي احتمالي خواهند داشت.گرچه ممكن است اين روند چند سالي طول بكشد اما اين در تغييرات امري رايج است زيرا قراراست ما اقدام تحولي وزير بنايي انجام دهيم.
فرشيدي مي افزايد: از مسايل مهم در اين تغييرات شتاب زده ، وجود احساس بلاتكليفي وسرگرداني درميان خانواده ها ومعلمان است. البته گرچه هنوز اطلاع رساني جامعي دراين زمينه صورت نگرفته است ولي برخي معلمان معتقدند: ساعات پش بيني شده براي برخي دروس متناسب با حجم كتابها نيست طوري كه معلمان ابراز نگراني ميكنند كه ما براي آموزش رياضي با اين حجم كتاب ، نيازمند 7 ساعت زمان هستيم. به هرحال كار تعليم وتربيت ، مقوله اي كاملا تخصصي است ونياز به آماده سازي معلمان دارد كه اين فرصت كوتاه كافي به نظر نيرسد. ازاين رو ، به هنگام اجراي برنامه هاسعي ميكنند اين طرحها را به طور آزمايشي ودر اندازه محدود به اجرادر آورند وسپس با اطمينان بيشتر ، در سطح كلان اجراكنند .زيرا اجراي تغيير نظام آموزشي ، شامل گروه هدفي يه ميزان 12 ميليون دانش آموز است.
* طراحي نظام معيار اسلامي
مطابق سند طرح تحول بنيادين تغيير ساختار بايد به صورت 4 دوره سه ساله انجام مي شد. پس چرااين مساله صورت نگرفته است؟ فرشيدي دبيركانون مدارس اسلامي كشور در پاسخ ميگويد: به طوركلي بحث تغيير ساختار اخرين مرحله از اجراي طرح تحول بنيادين است. در سند نيز به اين امر اشاره شده كه هدف اصلي طرح تحول بنيادين ، طراحي نظام معيار اسلامي مي باشد. از همين رو ، سند بالادستي است وزير مجموعه هايي دارد .به اين ترتيب بههنگام اجراي آن بايد اسناد پايين دستي به اجرا درآيد وسپس اسناد بالادستي اجرا شود. ازاين رو ، تغيير نظام آموزشي قالب است كه ميتواند به صورتهاي مختلف باشد. زيرا مساله عمده دراين تحولات ، دگرگوني بنيادين در نظام آموزشي است . وي ادامه مي دهد: گرچه اغلب طرح تحول نيادين را تنها دراجراي نظام 6-3-3 ميبينند وخلاصه ميكنند كه به اعتقاد من جفاي به اين سند است درحاليكه با توجه به اهميت اين سند و در پناه اجراي آن ، مدرسه تعريف جامع الاطرا في برا ي تربيت همه جانبه دانش آموزان پيدا ميكند. چنانكه آنها را آموزش ميدهد كه گرفتار آ سيبها ومعضلات نشوند. آموزش ميدهد تا مهارتهايي را فرابگيرند تا در آينده كار آفرين شوند .همچنين آموزش ميدهد كه تا به ايراني بودن خويش مباهات كنند.وبه طوركلي درجوانب مختلف به اصلاح كاستيها خواهد پرداخت. اينگونه همه دانش آموزان با تفاوتها و استعدادهاي متعدد بستر مناسبي براي بالندگي خواهند داشت ومدرسه به "مدرسه زندگي" بدل ميشود. به اعتقاد من ، اگر مزاياي اين طرح به درستي تبيين شود ، اجراي آن در مدارس به عنوان مطالبات مردم به ويژه خانواده ها در خواهد آمد وچنانچه مدرسه اي دراين زمينه كاستي داشته باشد خانواده ها واكنش خواهند داشت.
وي با اشاره به تغييرات مثبت در نظام آموزشي كشور مي گويد: گرچه اين برنامه ها مثبت مي باشد. اما اين تغييرات نميتواند تحول محسوب شود به طوري كه سال 85 كه خدمت مقام معظم رهبري رسيديم وبه ارائه گزارش كار پرداختيم ايشان فرمودند : اين امور مطلوب است ولي تحول بنيادين محسوب نميشود .سپس تبيين فرمودند كه روند تحول چگونه است و فرمودند از تبيين فلسفه آغاز شودو ممكن است اين تحول 15 سال به طول بيانجامد.
* فشار مضاعف بر نظام آموزشي
به اعتقاد كارشناسان نظام آموزشي بااجراي 6-3-3 برخي مدارس غيرانتفاعي از گردونه خارج ميشوند .آيا اين صحت دارد؟
مهندس فرشيدي ميگويد: به طوركلي مدارس راهنمايي غير دولتي با مشكلاتي معضلي مواجه هستند . به طوري كه بااجراي اين طرح از مهرماه سال جاري اين مدارس سال اول ندارند ،سال بعد نيز سال دوم نخواهند داشت وسال ديگر نيز سال سوم ندارند . درواقع اگر مدرسه اي سه كلاس داشته حال دوكلاس خواهدداشت. نكته ديگر اينكه طي سالهاي اخيرشاهد رشد مدارس نمونه مردمي ، هيات امنايي واستعداد درخشان بوده ايم . درحالي كه درخصوص فعاليت اين مدارس پرسشي وجوددارد ،كه اگراينها دولتي هستند چرا پول ميگيرند؟.درحالي كه طبق قانون ما يا مدرسه دولتي داريم يا غيردولتي .اگر غير دولتي هستند چرااز امكانات دولتي نظير معلم وفضاهاي آموزشي استفاده ميكنند ؟اينگونه دراين رقابت مدارسي كه فقط محدود به امكانات بخش خصوصي است . طبيعي است كه امكان رقابت را نخواهند داشت و دچارمشكل ميشوند.
درادامه فرشيدي دبیر کانون مدارس اسلامی کشوربه عدم توازن درنيروي انساني و فضاي آموزشي اشاره كرده ومي افزايد: انتقال مدارس ابتدايي به شيفت صبح ،در سال گذشته تدبير قابل تاملي بود اگر تمام جوانب در اجراي آن سنجيده شود. اما از همان زمان جمعيت برخي كلاسها متراكم شدند وحتي فضاهاي جنبي مدارس تبديل به كلاس شد . امسال نيز با اجراي نظام آموزشي جديد ، اين مساله مزيد برعلت شده به طوري كه در برخي مدارس امكان پذيرش دانش آموز جديد وفراهم ساختن فضاي آموزشي جديد وجود ندارد.
همچنين در دوره راهنمايي به دليل حذف اول راهنمايي تورم خواهيم داشت ودر مقابل به دليل تشكيل ششم ابتداي با كمبود معلم دراين مقطع تحصيلي روبه روميشويم. كه اعداد وارقام تورم وكمبودها ده و صد نيست وسر به هزاران ميزند. بنابراين بازهم تاكيد ميكنم ، اجراي موثر چنين طرح ارزشمندي نياز به بررسي و فراهم سازي زير ساختها دارد.