زن میانسال میگوید : امین جان کی عروسی میکنه . .. زن با هیجان پاسخ میدهد: آپارتمانهای جدید مون تموم نشده . جکوزی واستخرش آماده اس..قراره عروسمون برای دکوراسیون داخلی تصمیم بگیره.. من که میگم زیاد برای درودیوارش خرج نکنن دو ، سه سال دیگه دلشون رو میزنه باید عوضش کنن..بهتره این پول رو صرف چند تاسفر خارجی کرد...
-مرد میانسال میگوید : تا باشه از این خرجها باشه ..برای شادی خرج نکنیم کی خرج کنیم..بابا جان! نگران نباش هرچی دلت خواست بردار ..من برای جواهر عروسم به اندازه کافی پول برداشتم. دختر باشرم حلقه ساده ای برمیدارد. زنی با آرامی دختر را کناری میکشد ومیگوید: بیچاره .. گرونتر بردار مگه تو زن بیوه ای...؟
اینها قصه نیست یا چند جمله برای سیاه شدن کاغذها . بلکه گوشه ای از داستانهای زندگی ماست. داستان ازدواجهای امروزی که اغلب پول نقش اول آن را بازی میکند.
* دگرگونیهای اجتماعی
دکتر حامد بخشی ، عضو هیت علمی جهاددانشگاهی با اشاره به اینکه توجه به شرایط مادی افراد در طول تاریخ فراز وفرودهایی داشته ، می افزاید: درجوامع پیشین که سطح زندگی معین بوده وهنجارهای مشخصی نیز برای زندگی مشترک وجود داشته است خیلی مسایل اقتصادی بروز ونمود نداشته است چراکه افراد به طبقه وجایگاه مشخصی تعلق داشتند و طبقات ومنزلت اجتماعی چنان سیال نبود که افراد بتوانند به طبقات بالاتر اجتماعی وارد شوند. به طوری که تا چند دهه پیش ، آنچه در تعیین منزلت وطبقه اجتماعی افراد نقش داشته پایگاه ، طبقه ، شغل وتحصیلات بوده نه میزان مصرف آنها. اما امروزه آنچه اهمیت دارد این است که چقدر مصرف میکنند. البته دراین شرایط ، وجه نمایشی مصرف مورد توجه است . چنانکه هرقدر مصرف نمایشی بالابرود ؛ منزلت اجتماعی را نیز ارتقا میدهد.درحالیکه درجامعه سنتی پیشین ، اگر فردی از طبقات پایین جامعه دارای ثروت میشد بازهم دررده طبقه فرودست قرار میگرفت.واگر هم تلاش میکرد فراتر از شان وجایگاه خود رفتارکند انگ میخورد وتاییدنمی شد.
این دکترای توسعه اجتماعی همچنین اظهار میکند: طی چند دهه اخیر ، به دلیل سیالیت طبقات وجایگاهها ی اجتماعی ؛ راه طبقات اجتماعی به روی افراد باز شد .از از طرف دیگر طبقه تازه ای به نام ؛ طبقه متوسط شکل گرفت که فاصله دو طبقه فقیر ومتمول را پر می کرد. اینگونه با حضور و میانجگری این طبقه افراد توانستند به طبقه متوسط وبالا بروند. البته با تغییر ملاکهای منزلتی از معیارهای طبقاتی به ملاکهای مصرفی ؛ شاهد این تغییرات درتمام سطوح هستیم و این امر به ازدواج خلاصه نمی شود.زیرا به طورکلی همه افراد نیاز به احترام دارند بنابراین زمانی که افراد احساس کنند که احترام گذاشتن به آنها منوط به یکسری پایگاههای مشخص وتثبت شده نمی باشد بلکه به یکسری ملاکهای سیالتر نظیر مصرف است سعی میکنند طوری زندگی ورفتارکنند که مورداحترام وتایید قرارگیرند درروند ازدواجها نیز چنین است . به طوری که وقتی خانواده ای به خواستگاری میرود دیگر برایش مهم نیست که طرف مقابل چه کاره است اما برایش اهمیت دارد که شکل ونحوه مبلمان وپرده چگونه باشد؟ یا به جای آنکه که به دنبال این باشند که دختر فرزند کیست؟ درپی این هستند که چه مجلس مجللی میتواند داشته باشند . از این رو به جای دعوت از جمعیت بیشتر ترجیح میدهند افراد محدود تری را دعوت کنند اما مراسم مجلل باشد. به تعبیر دیگر سبک مصرفی بالاتری را نشان میدهد که باعث تجلیل وتایید بیشتر باشد. اینگونه چنین شرایطی را به نام " مادی شدن زندگی " محسوب می شود.
* پیشگیری از عوارض طلاق
براساس آخرين آمارهاي ثبت احوال در 6 ماهه اول امسال آمار طلاق نسبت به مدت مشابه سال قبل 4.5 درصد افزايش و آمار ازدواج نيز 2 درصد کاهش داشته است.
سید حسن موسوی چلک ، آ سیب شناس اجتماعی با اشاره به رشد طلاق در گرایشهای مادی زوجین میگوید : طی سالهای اخیر شاهد رشد طلاق در کشور هستیم از همین رو بانوان تصور میکنند از مواردی که میتواند تضمین کننده آیند آنها باشد ، تامین مالی است. ازهمین رو ، به هنگام ازدواج بر مهریه بالا تاکید دارندالبته خود نیز ناچارخواهند بود ، برای تامین جهیزیه و سایر مخارج نیز تلاش کنند. درحال حاضر نیز ا غلب گمان میکنند هرقدر متمول باشند خوشبخت تر خواهند بود که در واقعیت همیشه چنین نیست. زیرا در حقیقت زمانی زندگی سعادتمندانه محسوب می شود که در فضای زندگی مشترک ؛ احترام ، محبت نشاط ویکدلی کفه سنگین تری داشته باشد. البته تامین اقتصادی نقش مثبتی دارد اما نمیتواند تنها عامل موثر محسوب شود.
* فرهنگ مصرف گرا
موسوی چلک ، کارشناس اجتماعی با تاکید برنقش فرهنگ حاکم بر جامعه اظهار میکند: امروزه ، عدم اطمینان از آینده باعث شده که پول اهمیت پیدا کند. وقتی پول حرف اول را میزند زندگی نیز معنای دیگری می یابد. از طرفی چون تجملات ومصرف زدگی نیز رایج شده وتازمانی که پولی وجود نداشته باشد نمیتوان این مخارج را انجام داد البته نگاه حاکم برجامعه نیز موثر است زیرا ما به طور معمولدرتعامل با دیگران هستیم ازهمین رو، تجملگرایی و چشم وهم چشمی های متداول را میتوان جلو های از این اثرگذاری دانست .
دکتر بخشی نیز با تاکید براینکه ما درمرحله گذار قرارداریم میگوید: دراین شرایط خانواده هسته ای به طورکامل از شبکه خویشاوندی جدا نشده است و همچنان شبکه خویشاوندی بخش مهمی از زندگی ما را تشکیل میدهد . ازاین رو همچنان هزینه مصرفهای نمایشی ما سنگین است زیرا هموز هم خانه های ما محل پذیرش وارائه توان اقتصادی ومصرفی ماست بنابراین ناگزیریم دراین بخش هزینه های بیشتری کنیم درحالیکه درجوامع غربی محیط خانه به محدوده خصوصی تبدیل شده ودیگر به عنوان مهمانخانه محسوب نمیشود و ملاقات های خانوادگی یا دوستانه نیز که رسمیت بیشتری دارد در فضای خارج از منزل نظیر رستورانها ، سالنهای نمایش و.. انجام میشود. به همین دلیل انگیزه ها برای صرف هزینه های سنگین در نمایش منزل و...کاهش یافته است..زیرا زمانی ما برای مصرف نمایشی هزینه میکنیم که افرادی آن راببینند وتایید کنند. نکته دیگر اینکه درجامعه غربی تاکید بر ارضای خاطر شخصی و خرسندی فردی است ازهمین رو افراد تلاش نمیکنند که برای خوشایند دیگران فشارودشواری را تحمل کنند .
* وامروز بازهم ؛ آستین نو بخور پلو
بی گمان همه علاقه مندند در رفاه وآسایش زندگی کنند واز ابزارهای قابل توجه دراین زمینه رفاه وتوجه به مسایل اقتصادی است. اما گاه این مقوله منجر به چالشهایی در زندگی میشود.
موسوی چلک درهمین باره میگوید: ازپیامدهای تعلق ووابستگی به مادیات ، حذف آرامش از زندگی مشترک است درحالیکه از فلسفه های ازدواج رسیدن به تعالی وآرامش است در آموزه های دینی نیز براین مساله تا کید شده است. اما زمانی که زندگی مشترک را در پول خلاصه کنیم دیگر لذتی از آن نمیبریم . چون مدام تحت فشارهای متعدد برای تامین اقتصادی وکسب پول خواهیم بود.
دکتر بخشی نیز خاطر نشان میکند: درجامعه ما آنچه میتواند آسیب زا باشد این است که میزان در آمدها با شرایط مصرفی همخوانی نداشته باشد. برای نمونه در مقوله ازدواج ،زمانی که افراد که توان سکونت در محله های مناسب را ندارند ترجیح میدهند منزل خود را اجاره داده با صرف هزینه هایی درمحله بهتری خانه ای اجاره کنند. دراین شرایط به طور حتم فشارهایی به خانواده وارد میشود. گاه نیزخانواده ها برای تامین نیازهای خود، ازعنصر جانشینی استفاده می کنند. چنانکه به جای خرید پنکه که توان نمایشی کمتر ی دارد از بخار پز که بیشتر مورد توجه قرار میگیرد استفاده میکنند .یابرای ارتقای جایگاه خود،از مسایلی نظیر تفریح وا سایش خود میزنند که این باعث تحمل فشارها ی اجتماعی وروانی میشود.