امیرالله شمقدری مشاور اجتماعی استانداری خراسان رضوی درباره ازدواج بااتباع بیگانه میگوید: همجواری بااین کشورها ، باعث شده که تعداد زیادی از اتباع بیگانه به ویژه افغانها به این استان رفت وآمد داشته باشندو این رفت وآمدها طی چنددهه باعث وقوع ازدواجها یی با اتباع ایرانی شده است .چنانکه در استان ما براساس آمار قابل تاییدی ، هشت هزار نفر وجوددارند که حدود 4 هزار نفر آنان ؛ ازدواجشان به ثبت نرسیده است.
وی با تاکید بر کاهش ازدواجها با اتباع بیگانه در سالهای اخیر به دلیل افزایش اطلاع رسانیهای متعدد اضافه میکند: براساس قانون مدنی جمهوری اسلامی تابعیت با پدر است واین مساله دراغلب کشورهای جهان متداول می باشد. البته به اعتقاد من ، رویه قانونی فعلی با توجه به شرایط کشور مناسب تر است . زیرا چنانچه غیر از این باشد ،میتواند آسیبهایی جدی برای زنان وجامعه فراهم کند . البته براساس تسهیلات قانونی فرزندان این مادران
می توانند با رسیدن به سن قانونی ، به طور مستقل تقاضای تابعیت کنند.
شمقدری درادامه تاکید میکند: دراین ازدواجها برخی مردان به همراه خانواده مهاجرت کردند. . برخی نیز همسر وفرندانشان را رها کرده وبه کشورهای مختلف رفته اند. عده ای از زنان ایرانی نیز به دلیل فقدان اسناد هویتی مردان به عنوان همسران چندم درآمده اند. برخی از زنان ما نیز به دلیل عدم شناخت به این ازدواجها گرفتار شده اند . به هرحال باید پذیرفت ، که اینگونه ازدواجها به دلیل تفاوتهای فرهنگی با مشکلاتی روبه رو خواهد شد بنابراین ، درخصوص چنین ازدواجهایی باید ابتدا اتباع خود را نسبت به قوانین حاکم بر جامعه وچالشهای آن آگاه کنیم. دراین صورت ، افراد میتوانند با اطلاع دقیق وبه طور آزادانه دراین زمینه تصمیم بگیرند. درواقع ما با این شیوه ، سرنوشت بانوان رابه دست خودشان میدهیم .زیرا به اعتقاد من ،حتی با تغییر قانون ، وپیگیریهای متعدد نمیتوان زنانی که تن به ازدواج با اتباع بیگانه داده اند را به کشور برگردانند یا حقوق همه آنها را تامین کرد.
* زنانی میان فراز وفرود موجها
از تصاویر آشنایی که اغلب درادارات استانهای مرزی میتوان دید ، سیمای زنی است که با چندین کودک وکاغذی فرسوده از این اتاق به اتاق میرود. یا پدری تکیده که از هر رهگذری میپرسد : شما فلان مسوول رامیشناسین؟ بعد شناسنامه وکارت ملی را نشان میدهد ومیگوید: دخترم زن یک افغانی شده شوهرش مخفیانه بردش افغانستان... نمیدانم کجاست؟ نزدیک به یک ساله بیخبریم....
بنابر اعتقاد برخی صاحبنظران یکی از دلایل این مشکلات برای زنان جامعه ناهمگونی درسیاستهای کشور است. چنانکه زمانی مرزها بدون هیچ ضابطه وکنترلی به روی این میهمانان گشوده شد وزمانی دیگر سیاستگذاران وبرنامه ریزان جامعه بر خروج آنان پافشاری کردند.دراین میان مردم کوچه وبازار بی هیچ اطلاعی از شرایط درکنار این مهاجران سالها زندگی کردند وآنان را از خود دانستنه اند.
شمقدری باتاکید براینکه برخی اعمال سیاستها در برهه ای از زمان اجتناب ناپذیر است میگوید: به اعتقاد من باید واقعیت را باید پذیرفت که اینکه اتباع برخی کشور های همجوار به دلیل نابه سامان ی وعدم ثبات ا ناچار به مهاجرت شدند .چنان که درحال حاضر دراستان خراسان 153 هزار نفر ، مهاجرین افغانی مجاز داریم که همین تعداد نیز به طور غیر مجاز حضوردارنداما انچه اهمیت دارداین است که باید تلاش شود در اغلب مسایل ازجمله وجود اتباع بیگانه ؛ از آمار غیر واقعی وهمچنین از بحران افرینی پرهیز شود. چنانکه در جلسه ای تخصصی مقوله قتل بررسی شد که طی آن ، اعلام شد بیشتر قتلهای انجام شده در منطقه ای خاص، متعلق به اتباع بیگانه بوده است .همان زمان با بررسی آمار تحلیلی در این زمینه استخراج شد که چنین مساله ای را تایید نمیکرد. بنابراین دراینگونه مقوله ها باید بر آگاه سازی وتبین مسایل تاکید داشت.
* کودکانی گاه بار ، گاه یار
الیاس 9 ساله است و همراه خاله اش زندگی میکند. مادرش به دلیل ازدواج با مردی بیگانه ، جایی دور زندگی میکند ...
برزگر کارشناس ارشد علوم اجتماعی ، با اشاره به اینکه بخشی از خاطرات اطفال ایرانی در همزیستی با کودکان اتباع بیگانه خلاصه می شود . کودکانی که گاه موجوداتی تحمیلی وزمانی یار مهربان محسوب می شوند . کودکانی که یک روزبدون هیچ نشانی ازچرخه آموزش محو می شوند ، اظهار میکنند: محدودیتهای ادامه تحصیل برخی فرزندان اتباع بیگانه مساله ای است که در کنار مقوله تابعیت از مادر؛ بارها وگاه حتی به طور غلو آمیز بیان می شود. درحالیکه بنابر آمارموجود ؛ سالانه نزدیک به 80 هزار دانش آموز از اتباع بیگانه از خدمات نظام آموزشی کشور بهره میبرند . البته برخی از آنها به دلیل محدودیت درادامه تحصیل دردانشگاهها و یا مهاجرت از چرخه تاثیر گذاری برای جامعه ایرانی حذف می شوند . اما باتوجه به عدم حمایت کافی از تحصیل این کودکان توسط دولتهای خود ، جامعه ما ناگزیر است برای تامین نیازهای خود ازاین اطفال حمایت کند. هرچند به ظاهر به دلیل عدم ثبات زندگی آنها این هزینه کردها غیر منطقی به نظر برسد
وی با تاکید برعدم اسناد هویتی برای برخی کودکان میگوید: : گرچه ما مواردی از محدودیت برای اطفال مهاجر راداریم امابراساس اعلام کمیساریای عالی سازمان ملل متحد، حمایتهای کشورما از جمعیت مهاجران قابل قبول بوده است.