شاید گامی برای سلامت تغذیه ای
سرانه مصرف روغن در کشورما 17 كيلوگرم و مصرف سرانه آن در دنيا 12.5 كيلوگرم براورد می شود. همچنین بنابر امارموجود ؛ سرانه مصرف نمك، قند و شكر در كشور 10 تا 15درصد بيش از ميزان توصيه شده سازمان جهاني بهداشت است . این درحالیست که بنابر امارارائه شده ، سرانه مصرف ماهی درجامعه ما حدود شش كيلوگرم است؛ در حالي كه سرانه مصرف ماهي در دنيا به بيش از 16 كيلوگرم میرسد. بنابر نظر متخصصان تغذیه نیز ، سرانه مصرف نوشابه در ایران 24 لیتر و در جهان 12 لیتر می باشد این در حالیست که سرانه مصرف شیر در کشور کمتر از 80 لیتر و در کشورهای توسعه یافته حدود 300 لیتر است . امارها همچنین نشان میدهد ، سرانه مصرف لبنیات در ایران حدود نصف میزان استاندارد جهانی، یک چهارم میزان مصرف در کشورهای پیشرفته و یک ششم میزان مصرف در کشوری نظیر هلند است . همین ناهمگونی و عدم تناسب در سبد غذایی جامعه ما منجر به تدوین اسناد وبرنامه ریزی های متعددی دراین زمینه شده است . به تازگی نیز ، دکتر بهروز جنت ، معاون سازمان غذا و دارو ی وزارت بهداشت ودرمان واموزش کشور ، خبراز تدوین سند فهرست غذاهای سالم داد ه است . به بهانه این مساله گفتگویی با دکتر جنت انجام دادیم تا باردیگر نگاهی به وضعیت سلامت غذایی در جامعه بیندازیم . شما را به خواندن این گفتگو دعوت میکنیم:
***
* اقای دکتر جنت ، روند تدوین این سند چگونه انجام خواهد شد؟
در نخستین مرحله از تدوین سند یاد شده ؛ سازمان غذا ودارو با همکازیهای سایر دستگاهها ی موثر ، به سند مربوط به مواد لبنی وفراورده های گوشتی را تدوین خواهد کرد. به این ترتیب وضعیت سلامت این دسته از مواد غذایی پر مصرف واسترا تژیک ؛ ازمزرعه تا خانه بررسی قرار خواهد گرفت سپس نتیجه این پژوهشها .در شورای عالی مورد برسی قرار گرفته وکلیاتش به تصویب خواهد رسید. اینگونه میتوان مخاطرات روند تولید تا عرضه ومصرف محصولات را تشخیص وشناسایی کنند. اینگونه با توجه به اینکه محصولات لبنی وگوشتی صنعت بزرگی محسوب می شود به این ترتیب در مهرماه سال جاری جلسه شورای عالی سلامت مطرح وکلیاتش تصویب خواهد شد سپس انتظار داریم در فراینده بررسی شش ماهه ارگانهای مسول دراین زمینه ، اصول ومفاد این پروزه طی یکی دوسال ؛ کلیاتش به اجرا در آید.
* به اعتقاد شما تدوین این سند در ایمنی غذایی تا جه حد موثر خواهد بود؟.
- وقتی مقوله ای برنامه محور باشید وکلیه نقاط و زوایا در ان را دیده شده باشد با بروز هر مشکلی در مراحل اجرای ان میتوان ، واکنش مناسبی نشان دهید .درنتیجه به طور قطع تدوین چنین اسنادی میتواند در اجرای وتامین اهداف سلامت غذایی موثر باشد.
- * این سند در تغییر واصلاح رفتارهای غذایی جامعه چه نقشی خواهد داشت؟
- به طورکلی یک قسمت از این زنجیره بهااموزش مردم برای انتخاب یک سبد غذایی مطلوب مربوط می شود. چراکه به طور کلی غذا در جامعه ما پدیده ای چند متولی است . اما از انجا که اصلاح رفتارهای نادرست غذایی نیازمند فرهنگ سازی است .این مقوله زمان بر محسوب می شود اما در رفع این چالشها باید گامهای اولیه به گونهای طی شود که در طولانی مدت نسلی تربیت شوند که در سفره هایشان سبد مطلوب غذایی وجود داشته باشد ودرانتخابشان درست عمل کنند .
- * مقوله غنی سازی مواد غذایی تاچه دراین برنامه جدی تلقی شده است؟
-
-
- بهطور کلی ، غنی سازی مواد غذایی درپروتکلهای مواد مغذی به بدن در اخرین مرحله قرار میگیرد واخرین سیاست غذایی محسوب می شود. چنانکه متخصصان تغذیه جهان ، به طور معمول اغلب بر انتخاب مناسب وتنوع غذایی و اموزش این مسایل تاکید دارند. بنابراین چنانچه با اجرای برنامه های یادشده درجامعه ای در سبد غذایی ان کمبودهای مشاهده شود ناگزیر مساله غنی سازی مطرح می شود. چنانکه درمورد "ید" وغنی سازی مواد غذایی این اتفاق افتاد .چراکه به دلیل ویژگی اقلیمی کشور ما با کمبود ید روبه اوردیم .امادر زمینه اهن وروی اولین کار که متخصصان تغذیه دردنیا توصیه میکنند تنوع غذایی است برای رسید ن این موادبه بدن است درحال حاضر ما به دلیل این دراهن وروی مشکل داریم چون در تولید نان با مشکل مواجه هستیم چراکه غلظت روی واهن درمواد غذایی ما کم نیست بلکه جذبش در بدن ما ایراد دارد. پس باید در سیاستگذاریها به این مسایل توجه کرد چنانکه امروزه ارتقا کیفیت نان واصلاح ارد صورت میگیزد همچنین غنی سازی اهن انجام می شود ازهمین رو اگر ما نحوه مطلوب سبد غذایی . و انتخاب غذا اموزش رابدهیم دیگر نیازی به غنی سازی مواد نخواهیم داشت.
- * پیش از این سندهای متعدد غذایی در کشور ما تدوین شده سرنوشت انها به کجا انجامید؟ وسند مزبور چه مزایایی نسبت به اسناد گذشته دارد؟
-
- برخی از سندهای پیشین منجر به غنی سازی مواد غذایی شده است . برخی نیز اجرایی نبودند ومانده است. برخی اسناد گذشته ونتایج انها میز ، به عنوان منابع قابل تامل درتدوین سند فعلی به کار گرفته می شود .در خصوص مزایای سند درحال تدوین نیز باید گفت ؛ درسندهای گذشت اغلب بخشی از فراینده تولید تا مصرف رادر نظر میگرفتند امادر تدوین سند نوین سعی می شود با همکاری ارگانهای مسول از ابتدای کشت وتولید محصولات تا سفره مردم وسلولهابه سلامت غذایی ومخاطرات مربوطبه ان توجه شود. اینگونه بخشی از مسایل این زنجیره برعهده مردم است وبخش دیگر نیزبا مسولیت وزارت بهداشت وسایر دستگاهها محقق می شود.
- * به اعتقاد شمامهمترین مشکل تغذیه ای درجامعه امروز ما چیست؟
- به طور کلی ما از تنوع اقلیمی برخوردارهستیم به اینگونه نوع رفتار غذایی ما نیز زیاد است .از همین رو نقاط مختلف کشور مشکلات متفاوتی دارد. چنانکه گاه در برخی مناطق شاهد عدم تنوع غذایی هستیم اما عمده ترین مشکل درکشور ؛ دریافت کالری بیشتراست .چنانکه با افزایش وزن وچاقی به خصوص در سنین پایین مواجه هستیم . زندگی شهری باعث شده تحرک ونیاز به کالری کاهش پیدا کند اما رفتار تغذیه ای ما همراه با تغیرات سبک زندگی نبوده است.ازهمین رو مهمترین مشکل افزایش وزن است.
* در سند درددست بررسی چه تمهیداتی برایکاهش این گونه چالشها ، اندیشیده شده است؟
طی سالهای اخیر برنامه ها وسیاستهای متعددی در زمینه اصلاح رفتارهای غذایی دردست بررسی واجراست چنانکه سند ملی روغن در سال گذشته تدوین شده ودرحال ویرایش نهایی است.در مورد کاهش سدیم یا همان نمک طعام نیز ، کارگروهی از سال گذشته تشکیل شده تابا سیاست گذاری مناسب میزان کالری و سدیم کاهش یابد اما از انجا که حجم تولید وعرضه چنین محصولاتی درجامعه بالاست سیاستگذاری دراین زمینه پیچیده ودشوارمی باشد.اما از کارهای اصلی در زمینه گسترش سلامت تغذیه ای جامعه ، بهره گیری نشان ملی سلامت است درحقیقت نشان مزبور نقش تشویقی داشته و به تولیدکنندگانی ارائه می شود که در تولیدات خود ، به کاهش نمک ؛ کالری وقندساده در فرمولاسیون خود توجه دارند. البته باید توجه داشت ، نمک طعام در محصولات غذایی به دوصورت طعم دهنده ودر برخی موارد نگه دارنده کارایی دارد. ازاین رو دربرخی محصولات میتوان میزان نمک را کاهش داداما گاه به دلیل محافظت ازمواد میسرنیست .ازاین روباید به مردم اموزش بدهیم که میزان مصرف خود را دراین زمینه تنظیم کنند.