فرهنگسازي»؛ عنصر گمشده در پيشگيري از حوادث ترافيكي ؛
شايد روزي نباشد كه در خيابانهاي شلوغ شهر، داستان تازه اي را با نقش آفريني يك «موتورسوار»
نبيني! حالا اين قهرمان هميشگي داستانهاي حادثه اي، يا خودش در پايان داستان، جان به جان آفرين تسليم مي كند يا جان يكي دو نفر ديگر را مي گيرد و در نقش «فرشته مرگ» ظاهر مي شود!
اكنون پرسش اينجاست كه در كشور ما «ايمني در رانندگي» چه جايگاهي دارد و اين مفهوم و ابزارهاي مرتبط با آن تا چه اندازه شناخته شده اند؟
حرف اول دنيا را مي زنيم!
هرساله در جهان نزديك به 3 ميليون نفر درپي حوادث ترافيكي جان مي دهند و اين حوادث رتبه نهم عوامل مرگ و مير مردم دنيا را داراست، حال آنكه در كشور ما در هر 24 دقيقه يك مرگ به علت حوادث ترافيكي رخ مي دهد. به اين ترتيب حوادث ترافيكي رتبه دوم مرگ و مير را در كشور ما به خود اختصاص داده است و از اين بابت در دنيا حرف اول را مي زنيم!
اما چه عواملي سبب شده است، رتبه نخست حوادث جاده اي را در جهان كسب كنيم؟
مهندس «محمدرضا درويش» رييس كميسيون آموزش اتحاديه توليدكنندگان لوازم ايمني در پاسخ به اين پرسش اين باره به خبرنگار ما مي گويد: در تحليل حواث ترافيكي سه عنصر اصلي وضعيت معابر، وسيله نقليه و عامل انساني دخيل هستند كه وجود هرگونه كاستي در هر مورد مي تواند سبب افزايش ضريب حوادث و افزايش تلفات شود.
وي يادآور مي شود: البته عامل انساني را مي توان مهمترين عنصر دراين زمينه دانست. به ويژه آنكه يك رفتارمؤثر در بروز حوادث، قانون گريزي است كه در باورهاي فرهنگي نادرست ريشه دارد.
گريزان از كلاه ايمني
در حالي موتورسواران در كشور ما به استفاده از كلاههاي ايمني بي رغبت هستند كه به گفته كار شناسان ترافيك، ميزان مرگ ومير موتورسواران در برخي كشورهاي پيشرفته در بالا ترين آمار به 18 درصد مي رسد. اين درحالي است كه به گفته «پروفسور گرجي»، فوق تخصص اعصاب از دانشگاه «مونستر آلمان» كه با خبرنگار ما گفتگو مي كند، يك سوم كشته شدگان حوادث ترافيكي ايران را موتورسواران تشكيل مي دهند كه رقم مرگ و مير آنها به 30 درصد مي رسد.
كلاههاي ايمني، دماي 40 درجه و گردن هاي نحيف!
در كنار عامل انساني، برخي صاحبنظران به استاندارد نبودن كلاههاي ايمني نيز اشاره مي كنند و آن را در بروز تلفات مؤثر مي دانند.
«مهندس درويش» دراين باره مي گويد: علاوه بر علل فرهنگي در بي توجهي به استفاده از كلاههاي ايمني، ويژگي هاي اين كالا ها نيز اهميت دارد. چنانكه يك وسيله ايمني بايد راحتي و جذابيت لازم را در كنار استانداردهاي شناخته شده، دارا باشد. اين در حاليست كه بيشتر توليدات داخلي چنين شرايط مناسبي را ندارند و آسايش مصرف كننده را مختل مي كنند.
وي در ادامه مي پرسد: چگونه مي توان وسيله اي را كه جاذب گرماست، در دماي چهل درجه تحمل كرد؟ يا كدام گردن توان تحمل سنگيني برخي از كلاههاي ايمني توليد داخل را دارد؟
اين كارشناس همچنين مي افزايد: براي جلوگيري از ورود گردوغبار، در كلاههاي ايمني از طلق استفاده مي كنند كه گاه به دليل شفاف نبودن، مانع ديد موتور سوار مي شود. كلاههاي وارداتي نيز به علت سودجويي واردكنندگان، از جنس ارزانتري انتخاب و وارد بازار مي شوند.
توليد وسايل ايمني باكيفيت در ايران
اما وضعيت توليد وسايل ايمني استاندارد و باكيفيت در ايران چگونه است؟
«مهندس درويش» در پاسخ به اين پرسش با تاكيد بر اينكه در كشور ما در خصوص توليد وسايل ايمني سرمايه گذاري اساسي نمي شود، مي افزايد: با آنكه هر ساله صد ها هزار دلار از سوي واردكنندگان براي ورود اين كالا ها هزينه مي شود اما كسي در انديشه سرمايه گذاري براي توليد اين محصولات نيست. البته چندين توليدكننده داخلي هستند كه بيشتر، كار را در سطح كارگاهي يا كارخانه هاي كوچك دنبال مي كنند، اما بيشتر آنها براي آنكه بتوانند با توليدات شرق آسيا مقابله كنند، از مواد ارزان قيمت، قالبهاي قديمي و فرسوده و كاركنان نامتخصص و نيز بسته بندي ارزان استفاده مي كنند. بنابراين در اين زمينه نيز به نظارتهاي مدبرانه نيازمنديم.
هزينه هاي آموزشي؛ 76 تومان براي هر كودك
در كنار فراهم كردن شرايط استفاده از محصولات ايمني، يكي از مهمترين شيوه هاي كاهش تلفات ترافيكي، آموزش است. چنانكه در كشورهاي پيشرفته با همين روش ميزان مرگ و مير ها را در برنامه هاي پيوسته بصورت چشمگيري كاهش داده اند.
پروفسور گرجي با اشاره به نقش فن آوري هاي نوين در آموزش پيشگيري از حوادث مي گويد: در كشورهاي پيشرفته با بهره مندي از فن آوري هاي نوين، گامهاي ارزشمندي در كاهش تلفات ترافيكي برداشته شده است. براي نمونه با توليد و انتشار كليپي دراين باره و در فضاي مجازي، 180 ميليون بار اين كليپ به وسيله كاربران ديده شده است كه بي ترديد اين بازديد ها درفرهنگ سازي مؤثر است.
در حالي بسياري از كشور ها براي كاهش صدمات اين گونه حوادث، به خصوص در نزد گروه هاي سني كودكان و از مهد كودك ها و كودكستان ها به سرمايه گذاري فرهنگي و آموزشي رو مي آورند كه بنا بر يافته هاي يك پژوهش در ايران معلوم شده است، هزينه درمان صدمات چنين حوادثي، 20 هزار برابر بيش از هزينه آموزش كودكان درخصوص آسيبهاي حوادث ترافيكي است.
به موجب يافته هاي اين تحقيق كه در مشهد و بر روي كودكان سه تا پانزده سال انجام شده است، سهم آموزش هر كودك 76 تومان برآورد شده است. اين در حاليست كه بنابر گفته امامي رضوي، معاون درمان وزارت بهداشت، هزينه تحميلي سالهاي از دست رفته عمر، ناشي از حوادث ترافيكي در ايران 373 ميليارد دلار براي كشور است.