چند خط میان زندگی

درفش شهداد پرچمي فلزي و برجاي مانده از هزاره سوم ميلاد است كه در كاوشهاي سال ‪ ۱۳۵۰‬شمسي در ناحيه شرق شهداد در گورستان شماره يك توسط هيات باستان شناسي به سرپرستي "ميرعابدين كابلي" از دل خاك بيرون آمد و همه را به تعجب واداشت.

اين باستان شناس براساس تصاوير حك شده بر روي درفش كه از درخواست آب از الهه باران حكايت مي‌كند، شيوه آبياري و آب و هواي شهداد را در هزاره سوم و چهارم قبل از ميلاد، بررسي و تعيين كرده است.

اين پرچم از قطعه مربعي با طول و عرض ‪ ۲۳/۴‬در ‪ ۲۳/۴‬سانتيمتر و ميله اي فلزي به ارتفاع ‪ ۱۲۸‬سانتيمتر تشكيل شده كه مربع آن حول ميله مي‌چرخد و بر بالاي ميله يك عقاب با بالهاي گسترده خود در حال فرود به چشم مي‌خورد.

درفش شش هزار ساله شهداد پس از مرمت در فهرست آثار ملي به ثبت رسيد و هم اينك به عنوان يك اثر با ارزش در موزه ملي نگهداري مي‌شود

گفتنی است:این پرچم به اضافه ۱۵۰ اثر نادیده دیگر، از جمله مجسمه‌های شهداد و آثار فلزی لرستان، از هفتم خرداد در موزه ملی ایران در معرض دید عموم قرار خواهد گرفت.

الهه سوفالى، يكى از ارايه دهندگان اين طرح در جلسه كار گروه امور بانوان استان مركزى به تشريح ويژگيهاى كلى دوچرخه اسلامى پرداخت و گفت: اين دوچرخه به گونه اى طراحى شده است كه كابين اطراف آن به طور كامل نيمى از بدن بانوان را مى پوشاند.

این  کنسرت بازخوانی مجموعه ای از موسیقی دوره قاجار می باشد که زنان موسیقیدان آن دوره، آنها را ساخته و یا خوانده اند. در کنسرت «قصه های از یاد رفته» پدیده احرارنژاد (تار)، رابعه افتخاری (سه تار)، آوا ایوبی (تارباس) و مریم ملا (تنبک)، پری ملکی را همراهی می کنند.

این برنامه در روزهای پنجشنبه، جمعه و شنبه 3 ، 4 و 5 خرداد ماه 86 در ساعت 6 عصر در تالار وحدت اجرا خواهد کرد.

امروز آن قدر زندگي ما با مادر و مادربزرگهايمان تفاوت كرده كه ديگر نقل ارسي هاي عروسي، چادر كمري و بله گرفتن توي خواب نيست. حال ما با دستپخت و زندگي آنها بيگانه ايم. ديگر سيبهاي گلاب و هندوانه ها، توي حوض آبي و نقلي ما غل نمي خورند و ما به ظرفهاي مسي جهيزيه مان فخر نمي فروشيم

 ديگر مردها، زنها را از رفتن به بازار منع نمي كنند و حكم نمي دهند كه «بازار جاي زن نيست.»

به هر حال بايد قبول كرد كه زمانه عوض شده است.

***

بي شك تحولات فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي جامعه، باعث دگرگوني در جايگاه و كاركرد و حتي بروز آسيبها و چالشهايي در نهاد مقدس خانواده شده است.

عبدالرضا كردي، رئيس انجمن مطالعات خانواده در ايران با تأكيد بر اين امر مي گويد: از مسايلي كه در هزاره سوم همچنان منتظرش باشيم تأثير تحولات فناوري نوين بر كاركرد خانواده است. براي نمونه با گسترش فضاهاي مجازي و ديجيتالي شاهد كودكان مجازي هستيم. يعني كاركرد خانواده به وسيله رسانه هاي مجازي خنثي شده و حال خودشان كاركردهاي متعدد اين نهاد را برعهده گرفته اند.

از همين رو، رويكردهايي مثل تعامل خانوادگي، روابط همسران، روابط فرزندان و والدين كه تحت كاركردهاي اجتماعي خانواده بوده است متأثر از فضاي ديجيتالي امروز، به شدت كاهش يافته است. اين در حالي است كه حتي گاهي اوقات رويكردهاي ضداخلاقي فضاهاي مجازي و رسانه اي نوين نظير ماهواره باعث تغيير كاركرد طبيعي خانواده مي شود. به اين ترتيب علايق و سلايق خانوادگي از شكل طبيعي خارج شده و به شكل القايي و تحميلي درآمده است.

تأثير پول بر محبت خانوادگي

آيا تحولات ايجاد شده در كانون خانواده فقط حاصل فناوريهاي نوين است؟

دكتر مجيد ابهري، آسيب شناس اجتماعي در پاسخ به ديگر عوامل مؤثر در اين روند، اشاره كرده و اظهار مي كند: خانواده به عنوان قديمي ترين نهاد اجتماعي بشر، همواره در گذر از بستر تاريخ تحت تأثير شرايط فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و حتي سياسي فرد بوده تا آنجا كه طبق ديدگاه رفتارشناسان تأثيرپذيري خانواده از محيط، تابع قانون كنش و واكنش بوده است. به اين صورت كه خانواده از جامعه تست مي گيرد و بر آن اثر مي گذارد. از عوامل مؤثر بر خانواده، شرايط اقتصادي است كه در بسياري از موارد اوضاع خانوادگي را تحت سيطره خود قرار داده است. چنان كه حتي برخي طلاقها و گسستهاي عاطفي، ناشي از نفوذ شرايط اقتصادي حاكم بر خانواده است.

اين استاد دانشگاه تهران در ادامه مي افزايد: همچنين از تأثير رسانه هاي گروهي به ويژه رسانه هاي تصويري بر خانواده نمي توان غفلت كرد زيرا اينها در حال حاضر گاه مكمل نقش والدين و نهادهاي آموزشي شده اند و گاهي اوقات نقشي به مراتب پررنگتر از ديگر نهادها دارند.

چرا اين طوري زندگي كرديد

چند سال پيش كه اصطلاح «شكاف نسلها» رايج شده بود، بسياري از افراد با دل نگراني و ترس آن را مزمزه مي كردند و گاهي چيزي مي گفتند و مي نوشتند. اما امروز كارشناسان به راحتي از «گسل بين نسلها» سخن مي گويند. اما اين تفاوت بين نسلها همچنان دغدغه خانواده هاست.

مريم حميدزاده، فرهنگي در اين باره مي گويد: بچه هاي امروز خيلي فرق كرده اند. آنها مثل ما عاطفي نيستند حتي عطوفت و وابستگيهاي ما را به يكديگر مسخره مي كنند.

چند روز پيش به پسرم گفتم اگر وقت داري برو مامان بزرگت را بياور خانه خودمان. با خونسردي جواب داد: مامان! نمي شود خودتان ديدن مامان بزرگ برويد، آخر شما مي خواهيد مادرتان را ببينيد.

عليرضا الف هم اين طور اظهار مي كند: من نمي گويم فرزندان نبايد تغيير كنند، به هر حال آنها نتيجه شرايط و موقعيت زمانه خودشان هستند ولي اين دگرگوني در زندگي فرزندان مرا كاملاً گيج كرده است. دخترم 27 سال دارد و سه شيفت كار مي كند، وقتي اعتراض مي كنم، مي گويد: چرا ناراحت هستيد. من دارم كم كاري و كاستي شما را جبران مي كنم. اگر شما به جاي تفريح، بيشتر كار مي كرديد و سرمايه داشتيد من ناچار نبودم اين قدر كار كنم. اين در حالي است كه اوضاع اقتصادي ما نسبت به بسياري از خانواده ها خوب است.

نه تنها مادران و پدران سالمند كه والدين جوان نيز نگران وضعيت فرزندان خود هستند.

راحله سليمي، كارمند كه دختر 4 ساله اي دارد، مي گويد: من از توقعات و خواسته هاي دخترم برنمي آيم. هر روز كه در تلويزيون و خيابان خانم يا آقاي مرتب و زيبايي مي بيند به من و پدرش اعتراض مي كند كه چرا لاغر نمي شويد. چرا ماشين را عوض نمي كنيد و چرا باكلاس نيستيد؟ ما هم نمي دانيم چه كنيم. براي خودش هم بسيار سختگير است. طوري كه كمتر مي خورد تا چاق نشود. او به شدت از چاقي متنفر است.

تقليد از الگوهاي غلط

دكتر ابهري، رفتارشناس به تأثير عوامل فرهنگي بر جامعه اشاره كرده و مي گويد: بي شك شرايط فرهنگي جامعه به عنوان پديدآورنده الگوي رفتاري، اعضاي خانواده به خصوص نوجوانان و جوانان را تحت تأثير خود دارد. تا حدي كه بسياري از اختلافات و كشمكشها و جداييهاي فكري و عاطفي به دليل تقليد از الگوهاي غلط فرهنگي است. زيرا بسياري از الگوهاي كاذب و منفي كه غالباً توسط رسانه هاي بيگانه ايجاد مي شود، در بروز بحران هويت، تضاد فرهنگي و نبود تفاهم بين نسلها تأثيرگذار است.

تقويت معنويت و اخلاق

حال اين پرسش مطرح مي شود كه چگونه مي توان خانواده را در برابر اين تحولات مصون داشت و ياري كرد؟

كردي، عضو هيأت علمي جهاد دانشگاهي تهران با تأكيد بر اين كه، نمي توان مقابل تحولات فناوريهاي نوين را گرفت اما با مراجعه به اخلاق و آموزشهاي اجتماعي و سلامت معنوي خانواده، مي توان آن را در برابر معضلات آگاه و آماده كرد، مي افزايد: به منظور كاهش اين آسيبها، طرح جامع آموزش خانواده با همكاري انجمن اوليا و مربيان جمهوري اسلامي و جهاد دانشگاهي در دست بررسي است تا با توجه به مفاهيم و الگوهاي ديني به تقويت اخلاق و آموزش كاربردي خانواده بپردازند.

براي بهتر زندگي كردن

* شاد زيستن را تجربه كنيم

* بزرگترين درسهاي زندگي

* پدران، فرزندان، نوه ها

اينها نمونه اي از كتابهاي منتشره هستند كه برخي افراد براي تقويت و تحكيم خانواده از آن بهره مي گيرند اما با وجود رواج انتشار اين كتابها، هنوز هم نهاد خانواده، همچنان در معرض آسيب است چرا؟

آيا اين آثار نتوانسته اند نقش هدايتگر داشته باشند؟

حاتمي، 25 ساله و مجرد در اين زمينه مي گويد: به احتمال زياد مردم اين كتابها را نمي خوانند چون اگر مطالعه مي كردند كمتر مشكل داشتند اما متأسفانه با آن كه سطح سواد رشد كرده ولي مردم چندان اهل مطالعه نيستند و با همين بي اطلاعي مي خواهند در جامعه زندگي كنند. بنابراين چندان موفق نمي شوند.

پوپك اميرضيايي با تأكيد بر ضعف اطلاع رساني در عرصه كتاب اظهار مي كند:

نشر چنين آثاري به خوبي انجام مي شود اما تلاشي براي ترويج مطالعه صورت نمي گيرد. مردم همچون گذشته به روش تجربي زندگي مي كنند. آنها مثل مادر و مادربزرگشان آن قدر آزمون و خطا مي كنند تا به مسير درست برسند. نكته ديگر اين جاست كه برخي كتابها جوابگوي مشكلات ما نيست چون ترجمه است، نويسنده كتاب با همان حال و هواي فرهنگي و اجتماعي خود، كتابش را نوشته بنابراين تأثير چنداني در جامعه ما ندارد.

وي همچنين مي افزايد: امروز همه مي گويند زنده باش اما كسي نمي گويد زندگي كن. به نظرم آنهايي كه به دنبال مطالعه و دانستن هستند در واقع به دنبال زندگي مي باشند. آنها مي خواهند خوب زندگي كنند. اما گاهي اوقات حتي روانشناسان و مشاوران هم اين مسأله را درك نمي كنند و تلاشي نيز ندارند تا با معرفي يك كتاب مناسب، دانش خوب زندگي كردن را بياموزند. چندي پيش به همراه يكي از بستگان به مشاور مراجعه كردم، وقتي او مشكلش را مطرح مي كرد مشاور فقط گوش مي داد و بعد گفت: عجب و فقط توصيه به صبر كرد. اين شد مشاوره و چند هزار تومان حق مشاوره.

آقاي سليماني كه براي تهيه كتاب همراه خانواده اش به كتابفروشي سرزده نيز مي گويد: اگر چه مطالعه خوب است اما بايد اين آگاهيها متناسب با شرايط فرهنگي و اجتماعي هر جامعه باشد در حالي كه معمولاً آثار مزبور مخاطب محور نيست و بر اساس نيازهاي جامعه ما تأليف نمي شود. از جمله ضعفهاي اين آثار، كلي گويي آنهاست. براي نمونه، با مرور فهرست يكي از اين كتابها با مباحث كلي نظير سلامت روان در خانواده و عشق در زندگي روبه رو شدم در صورتي كه بيان جزيي اين مسايل به مراتب كارگشاتر و مفيدتر از كلي گويي آن است.

يلدا عالي نيا، دانشجو نيز اعتقاد دارد: با خريد يك كتاب در زمان مواجه با مشكلات نمي توان مسأله اي را حل كرد. ما بايد قبل از بروز مشكل و برخورد با آن، راهكارهاي مناسب را فرا گرفته باشيم. اين امر نيز محقق نمي شود مگر آن كه فرهنگ مطالعه و چاره انديشي را از كودكي فرابگيريم.

عامل تفكر و نه تحول

دكتر شمس الدين حسيني، روانشناس در اين باره اظهار مي كند: فقط خريد كتاب كافي نيست. بايد مباحث آن را تمرين كرده و به كار برد. به گمان من تنها چند درصد زناني كه اين مباحث را مي خوانند آنها را باور دارند و به كار مي برند. چون مردها اهل مطالعه چنين آثاري نيستند. از همين روست كه در برخي خانواده ها با چالش روبه رو مي شويم. در حال حاضر زنها از نقش قديمي خود بيرون آمده اند و مي خواهند نقش جديدي داشته باشند و مردها قبول نمي كنند آنها مي خواهند همان جايگاه سنتي خود را حفظ كنند.

وي كه تاكنون 25 اثر در حوزه خانواده و كودك ترجمه كرده، مي افزايد: من در مطب بر اساس نيازها و طبق اطلاعات كتابهاي موجود راهنمايي مي كنم. زيرا در سراسر جهان بسياري از مسايل بين انسانها يكسان است. به اعتقاد من، زن غربي به اندازه زن شرقي به توجه همسرش به خود اهميت مي دهد و مرد شرقي نيز به اندازه مرد غربي قدرت را دوست دارد و اين را نمي شود انكار كرد.

دكتر ابهري نيز معتقد است: به كارگيري و الگو قرار دادن آثار ترجمه شده، ممكن است به عنوان يك جلسه مفيد باشد اما نمي تواند با توجه به شرايط فرهنگي و اجتماعي جامعه ما به عنوان نسخه اي بي نقص تجويز شود. به نظرم كلاسهاي مثبت انديشي و نشستهاي مشابه مي تواند عامل تفكر باشد اما به طور حتم عامل تحول نخواهد بود.

كردي، مدير مسؤول فصلنامه بين المللي مطالعات خانواده نيز مي گويد: بازار نشر كتاب در حوزه خانواده فاقد استراتژي است. بنابراين تا زماني كه انتشار آثار مربوط به اين نهاد مطابق اصولي علمي و حركتي متشكل نباشد نمي تواند پاسخگو باشد. البته بايد توجه داشت كه وظيفه صنعت نشر شناسايي نيازهاي خانواده نيست بنابراين با تعامل بين ناشران و صاحبنظران و انديشمندان عرصه خانواده مي توان بازار نشر را به استانداردهاي علمي نزديك كرد.

وي با اظهار نگراني از عدم وجود استانداردهاي لازم در عرصه كتابهاي مربوط به خانواده افزود: ما براي سلامت جسم به استانداردهاي غذايي توجه داريم اما براي آموزش خانواده به اين مقوله بي توجهي مي كنيم.

وي در پاسخ به اين كه انجمن مطالعات خانواده تاكنون چه تلاشهايي در راستاي استانداردسازي آثار مربوط به خانواده كرده است، مي گويد: اين انجمن يك نهاد غيردولتي و علمي است، از سوي وزارت علوم مجوز دارد و هدف آن ارتقاي علم مطالعات خانواده در كشور مي باشد. بنابراين بدون همكاري با دستگاههاي اجرايي نظير وزارت ارشاد و سازمان تبليغات نه امكان بودجه اي دارد نه امكان برنامه اي. حال آن كه از نظر علمي بسيار بالاست و مي تواند دهها صاحبنظر را براي ياري دستگاههاي اجرايي در اختيار آنها قرار دهد.

تعريفي ديگر از خانواده

در خاتمه دكتر ابهري با اشاره به وضعيت خانواده هاي امروز مي گويد: در حال حاضر كمتر اتفاق مي افتد كه در خانه اي آن سفره هاي پرهياهوي گذشته پهن شود و روابط عاطفي در نامه نگاري و حتي باقي گذاشتن نوارهاي صوتي و پيامهاي كوتاه خلاصه مي شود حال آن كه براي تحكيم بنياد خانواده بايد بار ديگر، اين نهاد با تمام ابعاد عاطفي و انساني خود تعريف شود و جايگاه خود را پيدا كند تا به سوي جامعه اي فعال و فرهنگي حركت كنيم.

«بيل گيتس»، رئيس «مايکروسافت»، در يک سخنراني در يکي از دبيرستان‌هاي آمريکا، خطاب به دانش‌آموزان گفت: «در دبيرستان خيلي چيزها را به دانش‌آموزان نمي‌آموزند». او هفت اصل مهم را که دانش‌آموزان در دبيرستان فرا نمي‌گيرند، بيان كرد.

به گزارش اصول بيل گيتس به اين شرح است:

اصل اول: در زندگي، همه چيز عادلانه نيست، بهتر است با اين حقيقت کنار بياييد.

اصل دوم: دنيا براي عزت نفس شما اهميتي قايل نيست. در اين دنيا از شما انتظار مي‌رود که قبل از آن‌که نسبت به خودتان احساس خوبي داشته باشيد، کار مثبتي انجام دهيد.

اصل سوم: پس از فارغ‌التحصيل شدن از دبيرستان و استخدام، کسي به شما رقم فوق‌العاده زيادي پرداخت نخواهد کرد. به همين ترتيب قبل از آن‌که بتوانيد به مقام معاون ارشد، با خودرو مجهز و تلفن همراه برسيد، بايد براي مقام و مزايايش زحمت بکشيد.

اصل چهارم: اگر فکر مي‌کنيد، آموزگارتان سختگير است، سخت در اشتباه هستيد. پس از استخدام شدن متوجه خواهيد شد که رئيس شما خيلي سختگيرتر از آموزگارتان است، چون امنيت شغلي آموزگارتان را ندارد.

اصل پنجم: آشپزي در رستوران‌ها با غرور و شأن شما تضاد ندارد. پدر بزرگ‌هاي ما براي اين کار اصطلاح ديگري داشتند، از نظر آنها اين کار «يک فرصت» بود.

اصل ششم: اگر در کارتان موفق نيستيد، والدين خود را ملامت نکنيد، از ناليدن دست بکشيد و از اشتباهات خود درس بگيريد.

اصل هفتم: قبل از آنکه شما متولد بشويد، والدين شما هم جوانان پرشوري بودند و به قدري که اکنون به نظر شما مي‌رسد، ملال‌آور نبودند.

وکار کردیم چون دلمان میخواست موفق تر از آنها باشیم .چون فکر

میکردیم مانباید کم کاریها وکاستیهای آنان را تکرار کنیم .اما امروز با

چندین مدرک وچند شیفت کاری حسرت کاستیهای والدینمان را

میخوریم وبا غم میگویم :اونا از ما خوشبخت تر بودند . 

مصطفی مستور

*پ.ن:این را دیشب مستور درجلسه "عشق در آثار مستور "گفت شاید بعد مفصل تر نوشتم 

طفلک خیلی زحمت کشید بهش بگم خانوم معلم اماچون زبونم نمی چرخید ونمیتونستم بگم .صداش میزدم "مامان" بعد با کلی تقلای اون بهش گفتم عفت جون دلم براش تنگ شد .

مهري جوادزاده، مديرعامل يك شركت صادراتي، صنعتي :

باورهاي سنتي فعاليتهاي تجاري زنان را محدود مي كند 

اشاره: اولين كارت بازرگاني به نام زنان در سال 1336 براي مهين افشار صادر شد. با گذشت 50 سال از آن زمان امروز حدود 1200 زن تاجر، كارت بازرگاني گرفته اند و به صادرات اشتغال دارند.

يكي از اين بانوان، مهري جوادزاده است كه در سال 1379 نيز به عنوان صادركننده نمونه كشور شناخته شده است.

با اين بانوي موفق كه مديرعامل شركت صادراتي صنعتي و معدني «سپهر» مي باشد گفتگويي انجام داده ايم كه از نظرتان مي گذرد.

* خانم جوادزاده! شما حدود 12 سال است به امر صادرات مشغول هستيد. چقدر تحصيلات را در موفقيت خود مهم مي دانيد؟

** من اولين كار رسمي خودم را در ارديبهشت 1356 پس از بازگشت به ايران شروع كردم و چون داراي تحصيلات آناليست كامپيوتر از آمريكا بودم، به مدت سه سال تا 1359 به كار در زمينه تحصيلم پرداختم. اما پس از يك وقفه سه ساله كه دوباره فعاليت كاري خود را شروع كردم در بخش بازرگاني خارجي چه در واردات و چه در صادرات مشغول شدم. بنابراين تأثير تحصيلاتم به جز كمك به تربيت تفكر منطقي و آشنايي كامل به زبان انگليسي نبوده است و آن را فقط بخش مؤثري از پيش نياز موفقيت خود در فعاليتهاي كارآفريني مي دانم.

* با توجه به اينكه شما به عنوان صادركننده نمونه در سال 79 انتخاب شده ايد، بفرماييد براي حفظ بازار و ترغيب خريداران خارجي به چه نكاتي توجه داشته ايد؟

** البته من به اين انتخاب افتخار مي كنم، اما در سالهاي بعد به علت چرخش در نوع صادرات نتوانستيم اين موفقيت را تكرار كنيم. به هر حال حفظ بازار و مشتريان خارجي يكي از اركان اصلي بقاي ما بوده است. بنابراين ارتباط مداوم با مشتريان، توجه كردن به نظرات آنان در مورد كيفيت محصولات موردنظرشان، پيگيري و آگاهي نسبت به تغيير قوانين و مقررات بهداشتي در كشورهاي مقصد، اخذ استانداردهاي كيفي و توليد محصولات مطابق با سلايق مشتريان از راههاي حفظ بازار بوده است.

* به نظر شما بانوان بازرگان با چه مسايل و موانعي مواجه هستند؟

** به طور كلي معتقدم تفاوت چنداني ميان بازرگانان زن و مرد نيست و حتي بيشترين مديران فروش در دنيا را زنان تشكيل مي دهند. اما اينكه بتوانند كسب و كار مستقلي را راه اندازي كنند كمي مشكل است. از اين نظر كه در داخل كشور مراجعه زنان به مشتريان و مذاكرات رو در رو كار چندان آساني نيست و ملاحظاتي وجود دارد. در بخش سفرهاي خارجي نيز كه از اركان اصلي تجارت است براي بانوان در برخي موارد محدوديتهايي وجود دارد.

يكي از اين محدوديتها باور سنتي است كه معامله كردن با خانمها را همتراز با مردان نمي دانند، البته اين امر بيشتر از آنكه وجهه قانوني داشته باشد داراي وجهه سنتي و فرهنگي است، در حالي كه تجربه ثابت كرده زنان به اجراي تعهدات خود پايبندتر و در بسياري مواقع حتي با پذيرش پرداخت هزينه هاي بالاتر تعهدات خود را جامه عمل مي پوشانند. همچنين ثابت شده زنان در مقايسه با مردان به سود كمتري بسنده مي كنند. اين در حالي است كه زنان در انتخاب طرفهاي تجاري خود وسواس بيشتري به خرج مي دهند و در تنظيم قراردادها محافظه كارانه تر عمل مي كنند. بنابراين كار و معامله با زنان در شرايط مشابه سودمندتر است.

* خانم جوادزاده! طي اين سالها از چه حمايت و مساعدت دولتي بهره مند شده ايد؟

** من هيچ مساعدت و حمايت دولتي را تقاضا نكرده ام و در شرايط مساوي با ديگر همكاران خود حركت كرده ام و اصولاً بر اين باورم كه در بخش اقتصاد و بخصوص صادرات هر چه دخالتهاي دولت كمتر باشد، بهتر است.

* يكي از دغدغه هاي امروز جامعه، اشتغال جوانان است. به اعتقاد شما به عنوان يك كارآفرين موفق، چگونه مي توان براي اشتغال اين گروه زمينه سازي كرد؟

** من نه به عنوان يك كارآفرين، بلكه به عنوان يك مادر، نگراني خانواده ها و جوانان را كاملاً درك مي كنم. اما در اين ميان راه چاره را برخلاف ديگران دخالت و تصديگري دولت نمي دانم. به اعتقاد من به دليل همين باور است كه جوانان تحصيلكرده و مستعد ما در كسب اشتغال چنين منفعل و درمانده شده اند، بنابراين براي فراهم شدن شرايط كار براي جوانان هم بايد مشاركت مطلوب داشته باشند. نظام آموزش و پرورش ما مي تواند با آموزش و تقويت اعتماد به نفس، فكر خلاق و تفكر سازنده به كودكان نقش مؤثر داشته باشد.

وزارت علوم مي تواند با طراحي رشته هاي تحصيلي متناسب با بازار كار زمينه اشتغال جوانان را فراهم كند. سيستم بانكي نيز مي تواند علاوه بر اجراي مصوبات و بخشنامه ها به قابليتهاي واقعي افراد نيز بها دهد. دولت هم مي تواند با تقويت بخش خصوصي زمينه ساز خلاقيت و نوآوري شود تا اين بخش در تنگناي يكنواختي و رفع معضلات گرفتار نشود.

به هر حال، نمي توان انتظار داشت مشكل اشتغال جوانان همه از كانال كارآفريني برطرف شود، زيرا به طور طبيعي بخشي از آنها به سوي كارآفريني مي روند، اما بقيه جذب كارهاي ديگر مي شوند. بنابراين هر قدر در جامعه امكان سرمايه گذاري خارجي و بخش خصوصي فراهم شود و به ايجاد بنگاههاي اقتصادي جديد بپردازند، امكان اشتغال جوانان افزايش مي يابد.

* شما به نقش دولت ونهادهاي دولتي در زمينه اشتغال اشاره كرديد. خانواده و جوانان چقدر در اين امر مؤثرند؟

** به طور قطع جوانان در اين مورد سهم بسزايي دارند. بنابراين بايد به ياد آورند كه آنها داراي بزرگترين سرمايه يعني جواني، قدرت تفكر، خلاقيت و نوآوري مي باشند.

از همين رو با تكيه به لطف خدا و سپس توانمنديهاي خود تلاش كنند و بدانند كه حتماً موفق مي شوند. همچنين به خانواده ها توصيه مي كنم در اين راه فرزندان خود را از نظر فكري و روحي حمايت كنند. تلاشهاي آنها را حتي با بازده اقتصادي اندك جدي بگيرند، زيرا اگر جواني در آغاز كار مورد حمايت قرار گيرد، ديگران هم از كمك به وي دريغ ندارند و كوتاهي نمي كنند. البته من معتقدم در محلات هم اهالي مي توانند با پشتيباني از جوانان مستعد به گسترش و توسعه اشتغال آنان كمك مؤثري كنند.

* شما به عنوان مديرعامل يك شركت صادراتي، چه توصيه اي به بانواني كه تصميم دارند وارد عرصه تجارت شوند داريد. آيا صرفاً داشتن امكانات مادي كافي است؟

** در حال حاضر، در كار بازرگاني به جز بهره مندي از امكانات مادي لازم است كه نسبت به علم ارتباطات، مذاكرات بازرگاني و زبان خارجي آشنايي و حتي تسلط كافي داشت. بنابراين، توصيه مي كنم در فضاي جديد كسب و كارهاي الكترونيكي وارد شوند و مهارت بيشتري در اين حيطه پيدا كنند، زيرا آينده تجارت در بازرگاني الكترونيكي نهفته است

براي رسيدن به دوردستها، بايد از نزديكيها گذشت، اما رسيدن به نزديكيها به سهولت ميسر نيست

اين عبارتي بود كه در كتاب «زن آينده» خواندم. يكي از دهها جمله اي كه مرا با «كريستيان بوبن» نويسنده فرانسوي آشنا كرد و واسطه اين آشنايي هم دكتر مهوش قويمي بود. كسي كه دلم مي خواست با او حرف بزنم و سرانجام فرصت مهيا شد و بهترين بهانه براي اين گفتگو، 25 آوريل سالروز تولد «بوبن» بود. وقتي گفتگو تمام مي شود نمي دانم بايد از قويمي به خاطر بوبن سپاسگزار باشم يا از «بوبن» به خاطر آشنايي با دكتر مهوش قويمي!
* خانم دكتر قويمي، شما به عنوان يك استاد مجرب و پركار در دانشگاه و مترجم آثاري چون «پيدايش رمان در فرانسه» و يا «ادبيات فرانسه در قرن بيستم»؛ چهره شناخته شده اي هستيد، اما طبق رسم معمول، لطفاً كمي از سوابق و تجربياتتان بگوييد...
** من تحصيلاتم را تا ديپلم در ايران و در دبيرستان نوربخش گذراندم و سپس براي ادامه تحصيل به فرانسه رفتم. دوره ليسانس و فوق ليسانسم را در رشته ادبيات نوين فرانسه در سوربن گذراندم و دكترايم را از دانشگاه «اكس مارسي» پروانس گرفتم. بعد از بازگشت

به ايران در سال 1356 در دانشگاه شهيد بهشتي استخدام شدم و در كنار تدريس، همانند ديگر استادان به ترجمه و پژوهش پرداختم. من همواره در درجه اول خودم را يك معلم مي دانم و در درجه دوم پژوهشگر و در آخرين مرحله خودم را مترجم مي شمارم.
* چطور با بوبن آشنا شديد؟
** به طور اتفاقي. در واقع در يك سفر كه به فرانسه داشتم 12-10 كتاب از او را براساس سليقه خودم خريدم وحتي به فكر ترجمه و انتشار آنها نبودم، ولي بعد به طور تفنني كار ترجمه آنها را شروع كردم و با استقبالي كه از ترجمه هايم شد اين كار را ادامه دادم.
* به نظر شما كه بدون واسطه با آثار و انديشه هاي بوبن رو به رو مي شويد، او چگونه نويسنده اي است؟
** به نظر من دو گروه نويسنده بزرگ وجود دارد. عده اي كه در آثارشان سؤالهايي را مطرح مي كنند، ولي پاسخي به خواننده نمي دهند و اين خواننده است كه بايد جستجو كرده، بينديشد و پاسخ را بيابد، اما عده ديگر، گويا با همه پرسشهاي ما آشنا هستند و از قبل، پاسخ اين پرسشها را آماده دارند. «بوبن» جزو اين دسته از آدمهاست.به همين دليل مسأله مرگ براي او حل شده، در حالي كه براي 90 درصد مردم همچنان مرگ يك پرسش است. مسأله ديگر معنويت گرايي اوست. در آثار او همه چيز حالت تقدس دارد.
* همان كه خودش مي گويد: «دوست دارم در كتابهايم زندگي را نقاشي كنم، هستي را بسرايم، عشق را بنوازم، مرگ را رنگ آميزي كنم و...»
** بله كاملاً...
* با اين اوصاف، دنياي «بوبن» از نظر شما كه مترجم برخي آثار او هستيد چگونه است؟
** پر از آرامش و آنچه من از خصوصيات بوبن مي پسندم همين حس آرامش است. در كتاب «ايزابل برژو» او، زندگي زني در حال مرگ روايت مي شود، اما در اين اثر هم آرامش وجود دارد.
* برخي معتقدند آثار «بوبن» به هنگام خواندن دلنشين هستند، اما در ذهن نمي مانند، نظرتان در اين باره چيست؟
** اين نكته برايم جالب بود، چون اغلب او را نويسنده كلمات قصار مي دانند و سخنانش زياد نقل قول مي شود. حتي خودم جملات بسياري را كه ترجمه كرده ام گاه به خوبي به خاطر دارم براي مثال: «مرده ها اين قدر هم نمرده اند...»
* بله؛ «مرده ها اين قدر هم نمرده اند، همين را براي زنده ها هم مي توان گفت، زنده ها هم اين قدر زنده نيستند!»
** بله، ببينيد شما هم آنها را به خاطر سپرده ايد، پس در ذهن ماندگار است!
* خانم قويمي، در آثار بوبن «تكرار» بسيار است. تكرار عبارات و جمله ها، تكرار در توصيف فضا، تكرار مضامين، حتي تكرار در اسامي آدمها و گياهان. به نظر شما اين براي يك نويسنده، نقطه ضعف نيست؟
** اين سخن شما كاملاً صحيح است. اين را من هم در آثار او احساس كرده ام و ديده ام كه چگونه مطالب در كتابهاي او تكرار مي شود، اما از نظر من اين ضعف نيست، اين نشان دهنده ثبات ديدگاه اوست. او همواره به زندگي ديدي يكسان دارد، اما اين ديد واحد در آثار او متفاوت مطرح شده است و اين را هم مي توان درك كرد.
نگاه بوبن در «ديوانه وار» با ديگر آثارش تفاوت دارد و در «زن آينده» با حوادث كمتري مواجه مي شويم. به هر حال آنچه شما گفتيد نظر برخي فرانسويها نيز هست.
* به طور مختصر مهمترين ويژگيهاي نويسندگي «بوبن» چيست؟
** آثار او سيال، شاعرانه و درواقع شعر منثور است. او داستان پردازي مي كند و از قبل چيدمان تعيين شده اي براي داستانهايش ندارد.
* همان طور كه گفتيد نثر او در واقع شعر منثور است. آيا اين امر كار ترجمه شما را دشوار نمي كرد؟
** نه. چون نثر او در عين شاعرانه بودن زودياب، روان و سيال است، كوتاه مي نويسد و مضامين را تكرار مي كند.
* خانم قويمي، گرچه آثار بسياري از «بوبن» در ايران منتشر شده، اما هنوز هم آن قدر كه بايد در جامعه ما او را نمي شناسند. چرا؟
** من با اين نظر موافق نيستم يا حداقل نمي توانم آن را تأييد كنم، چون به نظر من بوبن كمتر از آنچه در ايران است در برخي كشورها او را مي شناسند.
حتي دو سال پيش كه به فرانسه رفته بودم، متوجه شدم آنجا هم برخي او را نمي شناسند و آن اشتياقي كه مثلاً ما به آثار او داريم را ندارند.
* چرا در فرانسه كمتر او را مي شناسند؟
** اين طور كه من جستجو كردم، در آنجا جوانان بيشتر علاقه مند به كتابهاي علمي و تخيلي هستند و مردم عادي داستانهاي پليسي و جنايي را مي پسندند.
* آيا عدم شناخت نويسنده نشانه ضعف او نمي تواند باشد؟
** عدم استقبال يا استقبال از اثر را نمي توان به عنوان نقطه قوت يا ضعف در نظر گرفت. چون بسياري از نويسندگان توانا در زمان خود گمنام بوده اند. «اوژن يوسنكو» و «بالزاك» هم عصر هم بودند، اما به يوسنكو بسيار توجه مي شد، اما به مرور زمان تواناييهاي «بالزاك» هم تأييد شد و مردم امروز بيشتر از «يوسنكو»، «بالزاك» را مي شناسند!
* همان طور كه مي دانيد برخي آثار نويسندگان به صورت فيلم درآمده. آيا آثار «بوبن» نيز اين قابليت را دارد؟
** كتاب «هشتمين روز هفته» او به صورت فيلم درآمده و برخي از ديگر آثارش از جمله «ديوانه وار» را به خاطر حوادث متنوع مي توان به فيلم برگرداند، اما برخي ديگر از آثارش اين قابليت را ندارند.
* از ميان ترجمه هايتان كدام اثر «بوبن» را دوست داريد؟
** در واقع من هر چه ترجمه كرده ام را دوست دارم، اما «ديوانه وار» را بيشتر مي پسندم، چون شخصيت جالبي دارد.
* گاهي برخي از آثار ادبي، همزمان توسط چند مترجم به زبان فارسي برگردانده مي شود. آيا نمي توان براي ساماندهي اين وضعيت و جلوگيري از تكرار ترجمه اين آثار تلاشي داشت يا تشكلي ايجاد كرد؟
** درباره ترجمه همزمان يك اثر بايد بگويم گر چه اين امر چندان مثبت نيست، اما به طور كلي اين خواننده است كه مترجم خوب را پيدا مي كند. همچنين از اين جهت كه يك اثر چندين بار به مرور ايام توسط افراد متعددي ترجمه شود هم به نظر من ايرادي ندارد. به شرط آن كه اين ترجمه كاملتر از آثار قبلي خود باشد. براي نمونه دكتر نجفي «شازده كوچولو» را با دقت در ترجمه هاي قبلي كه توسط قاضي و شاملو انجام شده بود دوباره ترجمه كرد و مي بينيد كه كار خوبي هم شد. در خصوص ايجاد تشكل براي مقوله ترجمه هم بايد بگويم از آن جا كه ما ملتي هستيم كه علاقه اي به تشكل نداريم گمان مي كنم اگر در اين زمينه ابتدا دولت پيشقدم شود كارها بهتر صورت مي گيرد.
* مشكلات مترجمان ما چيست؟
** نخست نبود نهادي رسمي و دولتي كه كاركرد مترجم را ارزيابي و آثار خوب را ارايه كند. مسأله بعدي نيز وجود برخي محدوديتهاست. گر چه من هم معتقدم اگر آثاري از نظر ضوابط اخلاقي و اجتماعي ايراد دارد، نبايد منتشر شود، اما آثار «بوبن» كه به فرهنگ و عرفان ما نزديك است، چه مشكلي مي تواند داشته باشد؟ مميزان ما بايد اول اثري را بخوانند و بعد درباره آن نظر بدهند.
* با گسترش فضاهاي آموزشي و دانشگاهي به تعداد مترجمان جوان نيز افزوده شده است. اين امر چه تأثيري بر روند ترجمه در كشور دارد؟
** من هميشه به دانشجويانم هم مي گويم يكي از نقاط قوت مترجم آشنايي با فرهنگ مبدأ و زبان اصلي اثر است و سپس اشراف به زباني كه مي خواهيد اثر را به آن ترجمه كنيد. گر چه در بين مترجمان مبتدي افراد موفق هم داريم، اما گاه با افرادي رو به رو مي شويم كه آگاهي كافي درباره مقوله مورد ترجمه ندارند. بنابراين به طور كلي ترجمه امروز داراي معضل است، زيرا آثار خوب را مترجمان مبتدي تر ترجمه مي كنند و اگر ترجمه خوب نباشد خواننده رغبتي به اثر پيدا نمي كند كه اين امر در روند آثار ترجمه شده تأثير ناخوشايندي دارد. شايد يكي از دلايل اين اتفاق همان نبود سازمان يا تشكلي براي ساماندهي مقوله ترجمه باشد.